Муҳаммадтоир Саидзода, роҳбари Агентии назорат дар соҳаи маориф ва илм мегӯяд, ки мактаби “Сомониён”, ягона мактаби муҳоҷирону паноҳандагони Афғонистон дар Тоҷикистон, то ҳол аз ин ниҳод иҷозатнома нагирифтааст, вале фаъолият дорад.
Саидзода имрӯз зимни нишасти хабарии Агентии зери роҳбариаш гуфт, ки сафири Афғонистон дар Душанбе тариқи Вазорати корҳои хориҷии Тоҷикистон барои тамдиди иҷозатнома ба Агентии назорат дар соҳаи маориф ва илм муроҷиат кардааст.
“Барои минбаъд ба роҳ мондани фаъолияти муассиса ба Сафорат якчанд пешниҳод кардем. Онҳо ин масъаларо мавриди омӯзиш қарор додаанд. Аз натиҷааш то ҳанӯз ба мо хулоса пешниҳод накардаанд”, – иброз дошт роҳбари Агентӣ.
Муҳлати иҷозатномаи фаъолияти мактаби “Сомонииён” 17-уми октябри соли 2024 ба охир расида буд. Роҳбари Агентии назорат дар соҳаи маориф ва илм гуфт, азбаски ҳукумати Афғонистон иваз шудааст, мавқеи ин муассиса аз ҷониби ҳукумати кунунии Афғонистон муайян нест. Ӯ таъкид дошт, ки “дар ҳамин замина муассиса бояд баъзе санадҳои меъёрӣ – ҳуқуқиашро дуруст кунад”.
Вай дар шарҳи “якчанд пешниҳод” аз ҷумла гуфт, пешниҳод кардаанд, ки хонандагони мактаби “Сомонииён”, ки бо мо ҳамзабон ҳастанд, метавонанд дар мактабҳои маҳалли зисташон таҳсил кунанд. Ё талаботи Стандарти давлатии таҳсилоти умумӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистонро дар мактаб татбиқ карда, фаъолияташро расман ба роҳ монанд.
“Барои фаъолият кардани мактаби “Сомониён” бояд ҳамин чиз (манзур талаботи болозикр, – АП) дар сатҳи Сафорат ва мақомоти дигар қарори дахлдор қабул шавад, пешниҳод кунанд, мо ҳатман мавриди омӯзиш ва баррасӣ қарор медиҳем”, – гуфт Саидзода.
Муҳаммадтоир Саидзода тасдиқ кард, ки аз фаъолияти кунунии мактаби Сомониён дар бинои Сафорати Афғонистон дар Душанбе огоҳ ҳаст, вале ҳамзамон таъкид дошт, ки ин мактаб то кунун иҷозатнома надорад.
Ин дар ҳолест, ки аввали моҳи сентябри соли 2025 аз Сафорати Афғонистон дар Душанбе ба “Азия-Плюс” гуфта буданд, ки мактаби “Сомониён” иҷозатнома гирифта, дубора фаъолияташро дар бинои сафорат оғоз кардааст.
Он вақт гуфта буданд, ки “мактаби “Сомониён” ахиран тавассути Вазорати корҳои хориҷии Тоҷикистон иҷозатномаи фаъолиятро ба даст овардааст ва акнун қонунӣ фаъолияташро идома дода истодааст”.
“Ҳоло беш аз 500 нафар фарзандони паноҳҷӯёни афғонистонӣ дар се синфхона дар бинои Сафорати Афғонистон дар Тоҷикистон тадрис доранд. Тибқи гуфтаи Вазорати илм ва маорифи Тоҷикистон, дарс аз 30-юми август оғоз шуд, дар ин рӯз мо занги мактаб доштем”, – гуфта буданд масъулини Сафорат.
Талошҳои мо барои гирифтани назари Сафорати Афғонистон дар Душанбе дар робита ба фаъолияти бидуни иҷозатномаи мактаби “Сомониён” бенатиҷа анҷомид.
Мактаби “Сомониён” соли 2001 дар Душанбе таъсис ёфт. Дар ин мактаб то замони қудратро ба даст гирифтани Толибон* дар Афғонистон фарзандони муҳоҷирону ин кишвар таълим мегирифтанд. Худи мактаб бошад, мувофиқи меъёри Вазорати маорифи Афғонистон фаъолият мекард. Ҳамчунин, пули иҷораи мактабро ин вазорат пардохт мекард.
Аммо пас аз дубора ба қудрат баргаштани “Толибон” мактаби мазкур ба мушкилоти молиявӣ дучор шуд. Маблағи иҷораи онро Сафорати Амрико дар Тоҷикистон то моҳи феврали соли 2024 пардохта буд. Баъди он мактаб ба далели қарздорӣ аз соҳибмулки бинои қаблиаш– Ҷамъияти саҳҳомии “Равғани тоҷик” ба бинои Сафорати Афғонистон кӯчид.
Ноҷия Зоҳир, мудири мактаби мазкур гуфта буд, ки ин мактаб 11 ҳазор доллари амрикоӣ қарздор аст. Зоҳир Ағбар ваъда дода буд, ки қарзи мактаб пеши соҳибмулки қаблӣ ҳал хоҳад шуд.
Ӯ қаблан гуфта буд, ки давлати Тоҷикистон ваъда кардааст, барои мактаб ҷойи мушаххасеро ҷудо мекунанд. Аммо, ба гуфтаи сафир, ин кор вақт мехоҳад.
*Дар Тоҷикистон гурӯҳи террористӣ эътироф шудааст.
Ҳар он чи дар Афғонистон рух медиҳад, метавонед мустақиман дар сужаи мо – "Афғонистон" бихонед.
