ЯК РӮЗИ ТАЪРИХ – 16 ФЕВРАЛ
Соли 1968 – Аввалин маротиба дар таърихи истифодаи телефон, рақами хадамоти кумакрасонии фавқулода – 911 ба истифода дода шуд.
Соли 1992 – Тоҷикистон ба ҳайати Созмони Ҳамкории Иқтисодӣ (СҲИ) қабул шуд.
Соли 2007 – Ҷудокори тоҷик Расул Боқиев дар Ҷоми ҷаҳонӣ дар Будапешт медали тилло ба даст овард.
Соли 2009 – Эмомалӣ Раҳмон президенти Кумитаи миллии олимпии Тоҷикистон интихоб шуд.
Соли 2010 – Палатаи поёнии Парлумони Тоҷикистон Конвенсияи Созмони ҳамкории Шанхай барои мубориза бо терроризмро, ки яке аз ҳуҷҷатҳои муҳими давлатҳои аъзои созмон мебошад, ба тасвиб расонид.
Соли 2020 – Хӯҷа Каримов, собиқ фармондеҳи саҳроии Фронти Халқии Тоҷикистон, маъруф бо номи “Хӯҷа-командир” аз Аморати Муттаҳидаи Араб боздошт ва ба Душанбе истирдод шуд.
Соли 2022 – Тоҷикистон ва Ӯзбекистон санадҳои танзими муносибатҳоро дар соҳаи муҳоҷират имзо карданд.
ШАХСИЯТҲО
Соли 1936 – Мавлуди Салимшо Ҳалимшо, шоири саршиноси тоҷик.
Ӯ аз соли 1965 узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон буд. Ӯ дар адабиёти муосири тоҷик бештар бо навиштани достонҳои таърихӣ маъруф буд ва яке аз донишмандоне дониста мешуд, ки дар мавриди Авасто ва дигар осори атиқии халқи тоҷик навиштаҳои зиёде дошт.
Солҳо дар рӯзномаву маҷаллаҳои “Тоҷикистони Советӣ”, “Адабиёт ва санъат”, “Пайванд” ҳамчун мудири шуъба ва муовини сармуҳаррир фаъолият бурда, муддате мудири Шӯрои назми Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон буд.
Салимшо Ҳалимшо нимаи дуюми солҳои 60-ум ба майдони адабиёт ворид гардида, ашъораш писанди хонандагон гардидааст. Ӯ муаллифи маҷмӯаҳои шеърии “Оинаи виҷдон”, “Бурҷи Инсон”, “Хонаи Офтоб”, “Зодагони ҳафт тӯфон” ва драмаи “Кабутарони сафед” аст.
Салимшо Ҳалимшо июни соли 2021 дар синни 85-солагӣ аз олам даргузашт.
Соли 1939 – Зодрӯзи Тӯхта Почомуллоев, ҳуқуқшиноси тоҷик, собиқ Додситони Тоҷикистон.
Ӯ солҳо муфаттиш, сармуфаттиши прокуратураи шаҳру навоҳии Ғарм, Деваштич, Истаравшан, Хуҷанд ва муовини аввали Додситонии куллли Тоҷикистон буд
Солҳои 1981-1991 дар вазифаи Додситони кулли Тоҷикистон ифои вазифа кардааст. Солҳои 2000-2005 Вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон буд.
Тӯхта Почомуллоев шурӯъ аз соли 2006 дар факултети таърих ва ҳуқуқи Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба фаъолият пардохт ва профессори ин донишгоҳ аст.
Соли 1954 – Зодрӯзи Ҳоҷӣ Акбар Тураҷонзода, собиқ қозии мусулмонони Тоҷикистон ва муовини пешини сарвазири Тоҷикистон.
Ҳоҷӣ Акбар Тураҷонзода яке аз чеҳраҳои намоёни сиёсӣ ва динӣ дар Тоҷикистон аст. Ӯ соли 1954 дар оилаи маъруфи рӯҳонӣ – хонадони Эшони Тураҷон ба дунё омадааст.
Тураҷонзода солҳои 1972–1977 дар мадрасаи исломии Мири Араби шаҳри Бухоро таҳсил карда, сипас солҳои 1977–1980 донишҷӯи Донишгоҳи исломии ба номи Имом Бухорӣ дар шаҳри Тошканд буд. Баъди хатми донишгоҳ, солҳои 1980–1982 дар бахши робитаҳои хориҷии Идораи динии мусулмонони Осиёи Марказӣ ва Қазоқистон (САДУМ) фаъолият кард.
Соли 1982 ба факултаи шариати Донишгоҳи давлатии Урдун дохил шуда, онро соли 1987 хатм кард. Дар солҳои 1987–1988 ба тадриси илмҳои фиқҳ ва ҳадис дар Донишгоҳи исломии Тошканд машғул буд.
Аз 1988 то 1993 Ҳоҷӣ Акбар Тураҷонзода масъулияти Идораи қозиёти мусулмонони Тоҷикистонро бар дӯш дошт. Ҳамзамон, моҳи феврали соли 1990 ба ҳайси намояндаи мардумӣ дар Шӯрои Олӣ ва баъдан узви Раёсати он интихоб шуд.
Солҳои 1993–1998 дар хориҷ аз кишвар қарор дошта, вазифаи ноиби аввали роҳбари Иттиҳоди нерӯҳои мухолифини тоҷик (ИНОТ)-ро иҷро кард. Дар тамоми раванди музокироти сулҳи тоҷикон ӯ раҳбари ҳайати музокиракунандаи ИНОТ буд.
Пас аз имзои Созишномаи сулҳ, Ҳоҷӣ Акбар Тураҷонзода ба вазифаи муовини аввали сарвазири Тоҷикистон таъйин шуда, солҳои 1998–2005 дар ин мақом фаъолият кард. Сипас, дар солҳои 2005–2010 узви Маҷлиси миллӣ буд.
Имрӯз Ҳоҷӣ Акбар Тураҷонзода давлати пирӣ меронад.
Соли 1968 – Мавлуди Амрохон Муродзода, муаррих, директори Институти таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии ба номи А. Дониши АМИТ.
Соли 1984 – Мавлуди Фирдавс Шарифзода, раиси шаҳри Хуҷанд.
Фаъолияти кориашро солҳои 2001 ҳамчун сармутахассиси Кумитаи ҳифзи табиати вилояти Суғд оғоз карда, солҳои 2015-2018 директори генералии Палатаи савдо ва саноати вилояти Суғд ва солҳои 2018-2020 раиси шаҳри Гулистон буд.
Аз моҳи ноябри соли 2020 то имрӯз дар вазифаи Раиси шаҳри Хуҷанд ифои вазифа мекунад.
Соли 1992 – Зодрӯзи Афшин Муқим, рӯзноманигор, сармуҳаррири маҷаллаи Кумитаи дин, танзими анъана ва ҷашну маросим.
Афшин Муқим хатмкардаи факултети забонҳои Осиё ва Аврупои Донишгоҳи миллии Тоҷикистон буда, солҳо дар риштаи рӯзноманигорӣ фаъолият кардааст. Ӯ аввал солҳои 2011-2012 дар Кумитаи телевизион ва радио ва аз соли 2012 то соли 2015 дар АМИТ “Ховар” кор кардааст.
Афшин Муқим беш аз даҳ сол инҷониб, аз соли 2014 котиби матбуотӣ ва сармуҳаррири маҷалла дар Кумитаи дин, танзими анъана ва ҷашну маросими Тоҷикистон аст.
Ӯ ҳамчунин узви Иттифоқи журналистони Тоҷикистон аст.
САНАҲОИ МУҲИМИ ҶАҲОНӢ
Соли 1923 экспедитсияи Ҳовард Картер санги тобути Тутанҳамонро пайдо кард. Гӯри Тутанҳамон, ки дар соли 1922 кашф шуда буд, ягона мақбараи фиръавн мебошад, ки ғорат нашудааст ва қариб дар шакли аслиаш боқӣ мондааст.
Санги тобути фиръавн аз тилло сохта шуда, зиёда аз 100 кг тиллои холисро дар бар мегирифт. Худи ҷасади фиръавн мумиёшуда буд.
Имрӯз тобути Тутанҳамон ҳамоно дар мақбараи ӯ дар водии Фиръавнҳо боқӣ монда, ҳама ганҷҳои ёфтшуда дар Осорхонаи Қоҳира нигоҳ дошта мешаванд.
Соли 2005 Протоколи Киото ба ҳукми амал даромад. Ин санади байналмилалӣ, ки дар моҳи декабри соли 1997 дар шаҳри Киото (Ҷопон) ба тасвиб расидааст, ба Конвенсияи чаҳорчӯбаи СММ оид ба тағйирёбии иқлим замима шуда, кишварҳои рушдёфта ва давлатҳои дорои иқтисодиёти гузаришро уҳдадор менамояд, ки партовҳои газҳои гулхонаиро кам ё мӯътадил нигоҳ доранд.
Қисми зиёди кишварҳое, ки ин санадро тасвиб кардаанд, зиёда аз 55% ҳаҷми умумии партовҳои газҳои гулхонаиро ташкил медиҳанд. Мӯҳлати амали созишнома то соли 2012 пешбинӣ шуда буд, бинобар ин, дар соли 2011 мувофиқаи тамдиди он то қабули як созишномаи нав ба даст омад.
ВАЗЪИ ҲАВО*
Дар вилояти Суғд – Ҳавои тағйирёбандаи бебориш пешгӯӣ шуда, дар баъзе ноҳияҳо тормеғ мефарояд. Ҳарорат: дар водиҳо рӯзона 10+15º гарм, дар ноҳияҳои кӯҳӣ рӯзона 2+7º гарм, дар водиҳо шабона 4+9º гарм, дар ноҳияҳои кӯҳӣ шабона -3+2º.
Дар вилояти Хатлон – Ҳавои тағйирёбандаи бебориш пешгӯӣ мешавад. Ҳарорат: дар водиҳо рӯзона 17+22º гарм, дар ноҳияҳои доманакӯҳӣ рӯзона 9+14º гарм, дар водиҳо шабона 7+12º гарм, дар ноҳияҳои доманакӯҳӣ шабона 3+8º гарм.
Дар шаҳру ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ – Ҳавои тағйирёбандаи бебориш пешгӯӣ мешавад. Ҳарорат: дар водиҳо рӯзона 13+18º гарм, дар ноҳияҳои кӯҳӣ рӯзона 1+6º гарм, дар водиҳо шабона 5+10º гарм, дар ноҳияҳои кӯҳӣ шабона -2+3º.
Дар Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон – Ҳавои тағйирёбандаи бебориш пешгӯӣ мешавад. Ҳарорат: дар ғарби вилоят рӯзона 3+8º гарм, дар баъзе ноҳияҳо то 10+12º гарм, дар шарқи вилоят рӯзона -2+3º, дар баъзе минтақаҳо то 5-7º сард, дар ғарби вилоят шабона 0-5º сард, дар баъзе ноҳияҳо то 3+5º гарм, дар шарқи вилоят шабона 12-17º сард, дар баъзе минтақаҳо то 20-22º сард.
Дар шаҳри Душанбе – Ҳавои тағйирёбандаи бебориш пешгӯӣ мешавад. Ҳарорат: рӯзона 15+17º гарм, шабона 7+9º гарм.
Дар шаҳри Хуҷанд – Ҳавои тағйирёбандаи бебориш дар назар аст. Ҳарорат: рӯзона 13+15º гарм, шабона 6+8º гарм.
Дар шаҳри Бохтар – Ҳавои тағйирёбандаи бебориш пешгӯӣ мешавад. Ҳарорат: рӯзона 20+22º гарм, шабона 9+11º гарм.
Дар шаҳри Хоруғ – Ҳавои тағйирёбандаи бебориш пешгӯӣ мешавад. Ҳарорат: рӯзона 6+8º гарм, шабона 1-3º сард.
*Ҳарорати шабонаи ҳаво шаби 16 ба 17-уми феврал ба ҳисоб гирифта шудааст.
