“Хоҳиш мекунам, аксҳои аз таҷлили зодрӯзам бардоштаатро дар шабакаҳои иҷтимоӣ нашр накун. Зиёфат заҳри тан нашавад”, – ин хоҳиши Дилшод аз як дӯсташ буд, ки чанде пеш дар зодрӯзаш ҳузур дошт ва акс бардошт.
Дилшод мегӯяд, ин эҳтиёткорӣ барои гурез аз ҷаримаи эҳтимолӣ аст, зеро тибқи қонунгузории кишвар, таҷлили зодрӯз дар тарабхона манъ аст.
“Медонам, қонун манъ кардааст, аммо чанд дӯстонро даъват карда, дар доираи хурд зодрӯзамро таҷлил кардем. Як пиёла чой надиҳӣ, нашавад… Ва ҳоло умедворам, ки ин бароям мушкилофар намешавад”, – мегӯяд Дилшод.
Бояд гуфт, ки моддаи 10-и Қонун “Дар бораи танзими ҷашну маросим дар Ҷумҳурии Тоҷикистон” таҷлили зодрӯзро дар тарабхонаҳо манъ мекунад ва муқаррар кардааст, ки “ҷашни зодрӯз ба таври ихтиёрӣ танҳо дар доираи оила гузаронда мешавад”.
Аммо гузоришҳои мақомоти кишвар аз муҷозоти садҳо тан барои таҷлили зодрӯз дар тарабхонаҳо ҳокӣ аз он аст, ки самари ин меъёри қонун дилхоҳ набудааст ва ё он на ҳамеша риоя мешавад.
Ҳазорҳо “рейд” ва муҷозоти садҳо нафар
Тибқи иттилои мақомоти Тоҷикистон, ниҳодҳои масъули кишвар ҳар сол ҳазорҳо санҷиш гузаронида садҳо нафарро барои нақзи Қонун “Дар бораи танзими ҷашну маросим дар Ҷумҳурии Тоҷикистон” муҷозот мекунанд.
Танҳо дар ним соли 2025 мақомоти Тоҷикистон сокинон барои риоя накардани ин қонун беш аз 5 млн сомонӣ ҷарима шудаанд
Сулаймон Давлатзода, раиси Кумитаи дин зимни нишасти ахири хабарӣ дар тобистони соли гузашта ба рӯзномагирон гуфт, “давоми 6 моҳи соли 2025 додгоҳҳои Тоҷикистон барои нақзи қонуни танзими ҷашну маросим сокинони кишварро 5 миллиону 155 ҳазору 996 сомонӣ ҷарима бастаанд. Аз ин маблағ то кунун 2 миллиону 691 ҳазору 436 сомонияш рӯёнида шудааст”.
Дар умум, тибқи иттилои ин ниҳод, 630 парванда боз шуда, аз рӯйи 615 парванда ҷазо таъин шудааст.
Ин миқдор парванда дар пайи 9 ҳазору 607 рейд боз шудааст. Аммо сарфи назар аз муҷозот, ҳамоно меъёрҳои ин қонун поймол мешавад.
“Агар “рейд” набошад, мушкил нест”
Фаррух, корманди яке аз тарабхонаҳои пойтахт мегӯяд, ки ин меъёри қонун на ҳамеша риоя мешавад.
“Мо ҳам медонем, ки барои иҷозаи таҷлили бошукӯҳи зодрӯз дар тарабхона, муҷозот пешбинӣ шудааст, аммо мушоҳида мекунем, ки дар аксар ҳолат он сарфи назар мешавад. Аз муштарӣ хоҳиш мекунем, ки дар шабакаҳои иҷтимоӣ аксу навор нагузорад ва дар ҳама ҷо овоза накунад. Бо дӯстонаш биёянд ва ором зодрӯзро таҷлил карда, раванд”, – зикр кард Фаррух.
Ӯ таъкид кард, ки агар ягон “рейд”-и ҷиддӣ набошад, касе ба муштарӣ барои таҷлили зодрӯз халал намерасонад.
“Агар таҷлили зодрӯзу ҳамнишиниҳои дигарро пурра манъ кунем, тиҷорати мо ҳам касод мешавад”, – зикр мекунад Фаррух.
Дилшод бошад, бо канор гузоштани тиҷорат, бештар ба “гапи мардум” таваҷҷуҳ карда, мегӯяд, “вақте ба зодрӯзи касе рафтӣ ва зиёфат хӯрдӣ, бояд ту ҳам зиёфат диҳӣ”.
“Ҳоло маросими дигар ҳам, мисли таҷлили зодрӯз, бо ному баҳонаи дигар ё пинҳонӣ, вале мисли пешин таҷлил мешавад. Танҳо хароҷот ва хатари муҷозот шудан зиёд шудааст”, – мегӯяд Дилшод.
“Бо мурури замон одат мекунем”
Ҷомеашиносон сарфи назар кардани меъёри қонун ва бо хатари муҷозот рӯбарӯ шудани баъзе сокинонро ба одатҳои дерин рабт дода, мегӯянд, бо мурури замон он бартараф мешавад.
Беҳрӯ Насурова, чомеашмноси тоҷик мегӯяд, воқеан теъдоде аз сокинон меъёри қонунро риоя намекунанд, аммо дар умум, ҷомеа бо он созиш кардаву талош дорад риоя кунад.
“Ин ҳама ба оҳистагӣ ба одат табдил мешавад. Мо, ки дер боз чунин анъанаҳои серхарҷро мегузаронидем, аз насл ба насл интиқол медодем, ба якборагӣ наметавонем аз он даст кашем. Аммо бо гузашти як муддат, меъёри қонун бароямон одат мешавад ва ҳамагӣ онро риоя мекунанд”, – мегӯяд Беҳрӯ Насурова.
Ёдовар мешавем, ки Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи танзими ҷашну маросим дар Ҷумҳурии Тоҷикистон” аввалин бор соли 2007 ва бо таҳрири нав соли 2024 қабул шуд.
Ҳадафи қабули қонун пешгирии исрофкорӣ, зиёдаравӣ ва хароҷоти зиёд дар тӯйҳо, маросими азодорӣ ва дигар ҷашнҳо гуфта мешавад.
