Дар Тоҷикистон тартиби пардохт барои истифодаи басомадҳои радио тағйир ёфт: меъёрҳои нав бо қарори ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон № 476 аз 8-уми сентябри соли 2025 тасдиқ шудааст.
Мувофиқи замимаи №16 ба қарор, андозаи пардохт барои истифодаи басомадҳои радио акнун аз рӯйи шакли нав бо назардошти коэффисиенти арзишмандии тиҷоратии спектрҳо, нишондиҳанда барои ҳисобҳо ва коэффисиенти минтақавӣ ҳисоб карда мешавад. Барои шаҳри Душанбе коэффисиенти G = 3 ва барои вилоятҳои Суғду Хатлон – G = 2 муқаррар карда шудааст.
Ба ин тариқ, барои стандартҳои алоқаи мобилии 2G ва 3G коэффисиенти арзишмандии тиҷоратии 80, барои 4G ва 5G – аз 70 то 85 муқаррар шудааст. Бо назардошти нишондиҳанда барои ҳисобҳо дар ҳаҷми 78 сомонӣ дар соли 2026, арзиши як басомади радио дар Душанбе чунин аст:
— 14 040 сомонӣ барои 2G–3G;
— аз 16380 то 19 890 сомонӣ барои 4G–5G дар як сол.
Қаблан маблағи пардохт барои як басомади радио 35 сомонӣ дар як солро ташкил медод ва ба стандарти алоқа вобаста набуд.
Ширкатҳои мобилӣ аз шарҳ расман худдорӣ мекунанд. Аммо намояндагони соҳа бо шарти ифшо нагардидани ному насабашон зикр мекунанд, ки ин ҷо сари даҳҳо миллион сомонӣ хароҷоти иловагӣ метавонад сухан равад.
“Агар пештар барои 100 басомади шартии радио ширкати мобилӣ тақрибан 3 500 сомонӣ дар як сол пардохт мекард, акнун мувофиқи қоидаҳои нав, зимни ҳисобу китоб дар шаҳри Душанбе ин маблағ барои 2G–3G метавонад то 1,4 млн сомонӣ ва барои 4G–5G – қариб то 2 млн сомонӣ зиёд шавад”, – мегӯяд намояндаи яке аз ширкатҳо.
Ба гуфтаи коршиносон, шумори басомадҳои истифодашаванда дар ширкатҳо метавонад 200, 300 ва зиёдтар аз он бошад, ки сарборӣ ба операторонро бамаротиб меафзояд.
“Босуръат ва дар як вақт болоравии нархи истифодаи басомадҳои радио, ҷорисозии пардохт барои нобудкунии мавҷпароканҳо, инчунин дигар қоидаҳои нав метавонанд ба болоравии нарх ба хидматрасониҳои алоқа ва интернет оварда расонанд. Ин, дар навбати худ, ба вазифаҳои бузургмиқёси аз сӯйи раисҷумҳури кишвар дар назди ширкатҳои телекоммуникатсионӣ гузошташуда, яъне васеъ кардани пӯшиши алоқаи мобилӣ дар саросари қаламрави ҷумҳурӣ, ҷорисозии стандарти 5G ва беҳтар намудани сифат ва дастрасӣ ба алоқа ва интернет мухолиф аст”, – изҳор дошт як коршиноси соҳа бо шарти ифшо нашудани ному насабаш.
Ба ҷуз алоқаи мобилӣ, дар замимаи №16 ба қарори №476 меъёрҳои нав барои дигар навъҳои истифодаи басомадҳои радио муқаррар шудааст. Аз ҷумла, дар бораи басомадҳои радио, ки барои телевизион, радоишунавонӣ, хатҳои радиорелеӣ, алоқаи моҳвораӣ, инчунин технологияҳои бидуни сими интиқоли маълумот истифода мешаванд, низ сухан меравад.
Мувофиқи ҳуҷҷат, пардохт тибқи шакли ягона бо истифода аз нишондиҳанда барои ҳисобҳо ва коэффисенти минтақавӣ ҳамчунин барои дигар навъҳои истифодаи басомадҳои радио низ муқаррар мешавад. Аз ҷумла, меъёрҳои зерин пешбинӣ шудааст:
– барои басомадҳои радиои телевизиони давлатӣ — 5 нишондиҳанда барои ҳисобҳо;
– барои басомадҳои радиои телевизиони ғайридавлатӣ — 8 нишондиҳанда барои ҳисобҳо;
– барои системаҳои радиолокатсионӣ — 5 нишондиҳанда барои ҳисобҳо;
– барои радиоҳои радиошунавонӣ — 8 нишондиҳанда барои ҳисобҳо;
– барои терминалҳои алоқаи моҳвораии Thuraya, Starlink, OneWeb ва дигар системаҳои ба ин монанд — 5 нишондиҳанда барои ҳисобҳо;
– барои пойгоҳҳои радиорелеӣ дар диапазони то 28 МГс — 30 нишондиҳанда барои ҳисобҳо;
– барои пойгоҳҳои радиорелеӣ дар диапазони 56–500 МГс — 35 нишондиҳанда барои ҳисобҳо;
– барои шабакаҳои бидуни сими интиқоли маълумот бо шумули Wi-Fi (дар диапазонҳои 2400–2483,5 МГс ва 5000–6000 МГс) — 5 нишондиҳанда барои ҳисобҳо;
– барои шабакаҳои бидуни сими стандарти WiMAX — 10 нишондиҳанда барои ҳисобҳо.
Нархи як нишондиҳанда барои ҳисобҳо 78 сомонӣ дар соли 2026-ро ташкил медиҳад, дар ҳамин ҳол маблағи пардохт ба мисли алоқаи мобилӣ, ба коэффисенти минтақавии мавриди истифода вобаста аст.
Ба ин тариқ, қоидаҳои нав на танҳо ба операторони мобилӣ, балки ба доираи васеи корбарони басомадҳои радио, ки барояшон арзиши истифодаи спектр дар муқоиса бо меъёрҳои қаблан амалкунанда зиёд мешавад, низ таъсир хоҳад расонид.
