Дар ҳуҷҷате, ки дар пойгоҳи иттилоотиву ҳуқуқии Вазорати адлияи кишвар нашр шудааст, бунёди зерсохтори рақамӣ, рақамисозии хидматрасониҳои давлатӣ, рушди ҳуши маснӯӣ (зеҳни сунъӣ) ва амнияти сайберӣ, инчунин ташаккули низоми фанноваронаи экологӣ дар ҷумҳурӣ пешбинӣ шудааст.
Дар назар аст, ки таъмини рушди устувор бо ёрии воситаҳои ҳалли рақамӣ дар соҳаҳои гуногун ҷанбаи муҳим хоҳад буд, ки ба баланд бардоштани рақаботпазирии Тоҷикистон дар арсаи байнулмилалӣ имкон медиҳад.
Самтҳ ои калидии барнома
Барномаи миёнамуҳлат ба як қатор самтҳои калидӣ равона шудааст:
Рушди зерсохтори рақамӣ. Аз рушди шабакаҳои 5G, бунёди марказҳои коркарди маълумот ва таъмини дастрасии васеъхат дар саросари кишвар иборат аст. Таъмини зерсохтор дар минтақаҳои дурдаст бахусус муҳим дониста мешавад.
Таҳсил ва омодакунии кадрҳо. Ба тайёр кардани мутахассисон дар соҳаҳои технологияҳои иттилоотӣ ва иқтисоди рақамӣ барои рушди минбаъдаи имконоти инноватсионии кишвар таваҷҷуҳи хосса зоҳир мешавад. Бо ин мақсад барномаҳои нави омӯзиш таҳия шуда, марказҳои такмили ихтисос таъсис дода мешаванд.
Рушди ҳуши маснӯӣ ва соҳибкории рақамӣ. Дар ин самт ҷорисозии васеи ҳуши маснӯӣ пешбинӣ шудааст, ки ба ҳама соҳаҳо, аз ҷумла тандурустӣ, нақлиёт, бахши кишоварзӣ ва соҳаи энергетика таъсир мерасонад. Рушди технологияҳои рақамӣ дар бахши соҳибкорӣ рушди стартапҳо (лоиҳаҳои нав) ва таъсиси ҷойҳои нави кориро таъмин месозад.
Амнияти сайберӣ ва ҳифзи маълумот. Бунёди низоми муҳофизат аз ҳамалҳои сайберӣ қисмати муҳими барнома шуморида мешавад, ки барои рушди иқтисоди рақамӣ дар шароити болоравии хавфҳои афзоянда дар соҳаи технологияҳои иттилоотӣ аз ҷумлаи шартҳои муҳим мебошад.
Ҳадаф ва вазифаҳои барнома
Ҳадаф аз татбиқи барнома бунёди низоми экологии иқтисоди рақамӣ унвон мешавад, ки афзоиши маҳсулнокӣ ва беҳбуди сифати ҳаёт ва дастрасӣ ба хадамот ва платформаҳои муосири рақамиро таъмин мекунад. Ҳамчунин барнома ба рушди инноватсияҳо, беҳтар намудани муҳити сармоягузорӣ ва таҳкими шаффофият дар идоракунии давлатӣ равона шудааст.
Вазифаҳои асосӣ аз таҳкими заминаи ниҳодӣ барои рушди иқтисоди рақамӣ, рушди зерсохтор барои беҳбуди дастрасӣ ва сифати хидматрасониҳои давлатӣ, ҳавасмандсозии соҳибкории рақамӣ ва фаъолияти инноватсионӣ ва баланд бардоштани сатҳи саводнокии рақамӣ миёни аҳолӣ иборат аст.
Маблағгузорӣ ва мониторинг
Амалисозии барнома аз ҳисоби буҷети давлатӣ, бахши хусусӣ ва шарикони байнулмилалӣ сурат мегирад. Дар назар аст, ки ҳаҷми умумии маблағгузорӣ ҳудуди 2366,8 млн сомониро ташкил медиҳад. Дар ҳамин ҳол, ҳиссаи нисбатан зиёдтар дар маблағгузорӣ ба дӯши шарикони байналмилалалӣ вогузор мешавад.
Оҷонсии инноватсия ва технологияҳои рақамии Тоҷикистон барои амалисозии барнома масъул буда, мониторинг мегузаронад ва ҷараёни иҷрои чорабиниҳои пешбинишударо арзёбӣ мекунад.
Натиҷаҳои интизоридошта
Барнома ба беҳбуди назарраси рақмисозӣ дар кишвар нигаронида шудааст:
– афзоиши ҳиссаи иқтисоди рақамӣ дар Маҷмӯи маҳсулоти дохилӣ (ММД)-и ҷумҳурӣ;
– беҳбуди дастрасӣ ба интернет ва ҷорисозии технологияҳои нави 5G;
– бунёди платформаҳои муосири рақамӣ барои тиҷорат ва мақомоти давлатӣ;
– рушди низомҳои экологии стартапҳо ва ҷалби сармоягузорӣ.
Мушкилот ва чолишҳо
Муаллифони барнома зикр мекунанд, ки ҷараёни рақамисозӣ дар Тоҷикистон бо як қатор мушкилот, аз ҷумла сатҳи пасти саводнокии рақамӣ, захираҳои маҳдуд барои сармоягузорӣ ва начандон кофӣ бадани ҳамоҳангсозӣ байни мақомоти давлатӣ дучор мешавад. Онҳо мушкоиоти таъмини амнияти сибериро, ки бояд дар ҳамаи марҳилаҳои рақамисозӣ афзалият дошта бошад, низ аз ҷумлаи ҷанбаҳои муҳим мешуморанд.
Дар назар аст, ки барнома барои рушди тиҷорат, соҳаи маориф ва идоракунии давлатӣ имкониятҳои нав фароҳам оварда, ҷорисозии технологияҳои иттилоотӣ ва рушди платформаҳои рақамӣ ба нисбатан пурсамар ва рақобатпазир шудани иқтисоди кишвар мусоидат мекунанд ва мавқеи кишварро дар арсаи беҳтар месозанд.
