Дар Тоҷикистон интихоб ва таъйини директорони мактабҳо бо такя ба талабот ва санадҳои қонунгузории кишвар аз ҷониби Вазорати маориф ва илм ва шуъбаҳои он дар шаҳру навоҳии кишвар сурат мегирад.
Аз вазорат ба “Азия-Плюс” гуфтанд, ки ин раванд мутобиқи “Низомномаи намунавии муассисаҳои таҳсилоти умумии Тоҷикистон” ва “Қонун дар бораи маориф” амалӣ карда мешавад.
Дар ин ниҳод зикр карданд, ки мувофиқи низомнома, мудирони мактабҳои ҷумҳуриявӣ аз ҷониби Вазорати маориф ва илм ва мудирони мактабҳои шаҳру навоҳӣ аз ҷониби шуъбаҳои маориф таъйин ва озод карда мешаванд.
“Тибқи қонунгузорӣ ба директори муассисаи таълимӣ, ба ғайр аз роҳбарии корҳои методӣ ишғоли дигар вазифаи роҳбарикунанда дар дохили муассиса ё берун аз он манъ аст”,-гуфтанд дар вазорат.
Дар Тоҷикистон мудирони муассисаҳои таҳсилотӣ тибқи шартнома ба мӯҳлати панҷ сол таъйин карда мешаванд. Як нафар наметавонад бештар аз ду мӯҳлат пайи ҳам дар як муассиса ба унвони мудир фаъолият кунад. Гуфта мешавад, ки ин тартиб барои пешгирии дарозмуддат шудани роҳбарият дар як муассиса пешбинӣ шудааст.
Раванди таъйину ҷойивазкунии мудирони муассисаи таҳсилоти умумӣ, мутобиқи Кодекси меҳнат сурат мегирад.
Дар Вазорати маориф ва илм гуфтанд, ки тибқи меъёри қонунгузорӣ номзад ба роҳбарии муассисаи таҳсилотӣ, бояд ба талаботҳои зерин ҷавобгӯ бошад:
– таҳсилоти олии касбии омӯзгорӣ ва собиқаи кори омӯзгории на кам аз 7-сола дошта бошад;
– санадҳои меъёрии ҳуқуқии асосии Тоҷикистонро дар соҳаи маориф ва равоншиносӣ донад;
– масъалаҳои ҳуқуқ ва вазифаҳои ниҳодҳои давлатӣ ва ташкилотҳои ҷамъиятиро оид ба масъалаҳои таҳсилоти умумӣ дарк намояд;
– масъалаҳои менеҷмент ва маблағгузорӣ дар соҳаи маорифро донад.
Бояд гуфт, ки таъкид ба тахассуси касбӣ, собиқаи кор, донишҳои ҳуқуқӣ ва равоншиносӣ нишон медиҳад, ки роҳбарони муассисаҳои таълимӣ бояд дорои малакаҳои баланди касбӣ ва идоракунӣ бошанд.
Дар кадом ҳолат мудири мактаб ҷазо мегирад?
Дар Вазорати маориф ва илми кишвар гуфтанд, ки мувоффиқи моддаи 62-и Кодекси меҳнат мудири мактабро дар ҳолати риоя накардани интизоми меҳнатӣ, нисбаташ чунин намудҳои ҷазои интизомӣ татбиқ мешавад:
– сарзаниш;
– танбеҳ;
– танбеҳи қатъӣ;
– ба вазифаи дигар мегузаранд ва ё ин ки аз вазифа сабукдӯш мешаванд.
Бояд гуфт, ки тартиби татбиқ ва мӯҳлати ҷазои интизомӣ тибқи моддаи 63-юми кодекси мазкур аз ҷониби корфармо амалӣ карда мешавад. Пеш аз ҳама корфармо ҷазои интизомиро бо қабули санад татбиқ мекунад, замоне, ки корманд аз додани баёнот даст кашад. Дуввум ҳангоми интихоби ҷазо, корфармо мазмун ва вазнинии кирдор, рафтори пешина ва муносибати кормандро ба назар мегирад. Тибқи қонунгузорӣ барои ҳар як кирдор танҳо як намуди ҷазо дода мешавад.
Ҳамчунин ҷазо нисбати корманд дар чунин ҳолатҳо татбиқ намешавад: ҳангоми беморӣ, дар вақти иҷрои ӯҳдадориҳои давлатӣ ё ҷамъиятӣ, ҳангоми рухсатӣ ё сафар.
Тибқи Кодекси меҳнат ҷазо дар давоми як моҳ аз рӯзи ошкор шудани кирдори корманд татбиқ бояд шавад. Ва мӯҳлати ҷазо аз шаш моҳ зиёд набояд бошад ва ин муддат нисбати корманд ҷазои нав дода намешавад.
Бояд гуфт, ки қаблан даҳоо мудири мактабро аз вазифа озод карда буданд. Ҳамчунин хабарҳо дар робита ба сарзанишу аз вазифа сабукдӯш кардани мудирони мактаб расонаӣ шуда буд. Қаблан Вазорати маориф ва илми кишвар дар пайи кушта шудани як хонандаи мактаби 101-и деҳаи Суғдиёни шаҳри Ваҳдат, мудири ин мактабро аз вазифа барканор намуд.
Ба ғайр аз ин дар соли 2021 дар пайи ҳодисаи ғарқшавии 4 хонандаи мактаби Истаравшан дар дарёи Сир, ки Додситонии шаҳри Хуҷанд нисбати мудири мактаб ва як омӯзгор парвандаи ҷиноӣ ифтитоҳ карда буд.
