Сабикаҳои тиллои Бонки миллии Тоҷикистон (БМТ) дар пасманзари тайи се соли ахир болоравии назарраси нархҳои ҷаҳонӣ ба ин фулузот (металл), дар зарфи 4 моҳи аввали соли ҷорӣ ба ҳисоби миёна ба андозаи 23,7% гарон шуданд.
Бино ба маълумоти БМТ, арзиши сабикаи 5-грамма аз оғози сол ба маблағи 1060 сомонӣ (аз 4778 то 5838 сомонӣ), ки 22,2%-ро ташкил медиҳад ва 100-грамма – ба маблағи 23 030 сомонӣ (аз 91 232 то 114 271 сомонӣ) ё худ 25,2% боло рафтанд.
Ҳамчунин сабикаҳои тиллои вазнашон 10, 20 ва 50 грамм низ ба фурӯш гузошта шудааст.
Чӣ қадре, ки вазни сабикаи ченшуда зиёдтар бошад, тилло ҳамон қадр ба харидор арзонтар меафтад ва баръакс.
Ёдрас мекунем, ки сабикаҳои тиллои БМТ пас аз гароншавии рекордӣ (ба андозаи 43%) дар соли пандемияи 2020, дар ду соли минбаъда каме арзон шуданд (ба андозаи 4,1% дар соли 2021 ва 9% – дар соли 2022).
Аммо аз соли 2023 инҷониб нархи онҳо бо суръати нисбатан баланд (21,5% дар соли 2023 ва 25,8% – дар соли 2024) боло меравад.
Бонки миллии Тоҷикистон моҳи июни соли 2017 сабикаҳои тиллои ченшудаи поккоришударо ба муомилоти озод баровард.
Бо пешниҳоди шиноснома ҳар як шаҳрванди ҷумҳурӣ сабикаи тилло харида метавонад. Дар ҳамин ҳол маҳдудияти фурӯш вуҷуд дорад: ба 1 нафар 1 кило дар як сол.
Мутахассисони Бонки миллӣ арзиши сабикаҳоро ҳамарӯза бар асоси нархҳои унсияи секрата (31,1034768 грамм)-и тилло аз рӯи натиҷаҳои фиксинг (сабти нарх)-и субҳи байнибонкӣ дар Лондон муайян ва муқаррар мекунанд.
Ҳамчунин хароҷоти воқеӣ барои тайёр кардани сабикаҳои ченшудаи тило, нақлиёт ва суғурта, инчунин боҷҳои содиротӣ ба назар гирифта мешаванд.
Барои истеҳсоли сабикаҳо аз фулузоте истифода мешавад, ки дар ҷумҳурӣ истихроҷ мегардад.
Дар ҳамин ҳол, нархҳои ҷаҳонӣ ба тилло аз оғози сол ба андозаи 23,2% – аз 2659 то ба 3276 доллар барои 1 унсияи секарата боло рафтанд.
Коршиносони Reuters омилҳои инро ба ноустувори вазъи сиёсӣ дар ҷаҳон нисбат медиҳанд: ҷангҳои тиҷоратӣ, таҳримҳо ва номмуайянӣ дар иқтисод ба афзоиши талабот ба тилло ҳамчунин дороии бехатар мусоидат намуданд.
Ҳамчунин амали бонкҳои марказӣ, ки хариди тиллоро зиёд карданд, бахусус дар шароити заифшавии эътимод ба доллари ИМА, низ зикр мешавад.
