25 сол қабл, 30-юми октябри соли 2000, воҳиди нави пули миллии Тоҷикистон – “Сомонӣ” ба муомилот баромад. Он ба ифтихори Исмоили Сомонӣ, бунёдгузори нахустин давлати мутамаркази тоҷикон номгузорӣ шудааст. Аввалин маротиба пулҳои коғазӣ бо арзиши 1, 5, 10, 20, 50, 100 сомонӣ ва воҳиди хурди он бо арзиши 1, 5, 20, 50 дирам ба муомилот бароварда шуданд.
Дар ин мавод аз таърихи пули миллии кишвар ва воҳидҳои пулие, ки пештар аз даст ёфтан ба соҳибистиқлолӣ дар қаламрави кишвар истифода мешуданд, ёд меорем.
Рубли шуравӣ
Аз ташкили Ҷумҳурии Шуравии Сотсиалистии Тоҷикистон 101 сол гузашт. Замоне, ки Тоҷикистон ба ҳайати Иттиҳоди Шуравӣ шомил буд, воҳиди пулии истифодашаванда мисли дигар ҷамоҳири иттиҳод рубли шуравӣ буд. Пас аз пароканда шудани Иттиҳоди Шӯравӣ, давоми солҳои 1992-1995 рубли шӯравӣ тадриҷан аз гардиш бароварда шуд ва охирин кишваре, ки аз истифодаи рубли шӯравӣ даст кашид, Тоҷикистон буд. Тоҷикистон то 1-уми январи соли 1994 рубли шуравиро истифода карда, аз ин таърих то 10-уми майи соли 1995 рубли русии соли 1993 ҳамчун воситаи пардохт дар Тоҷикистон эътироф шуда буд.
Дар баргаҳои мо бубинед, ки дар давраи Иттиҳоди шуравӣ кадом воҳидҳои пулии рубли шуравӣ бо барориши солҳои гуногун истифода мешуданд:
Пайдоиши рубли тоҷикӣ
10-уми майи соли 1995 дар ҳудуди кишвар рубли тоҷикӣ ба муомилот бароварда шуд. Тоҷикистон баъд аз ҳама кишварҳои узви ИДМ пули миллии худро баровард, ки дар хотири сокинон ин сана бо номи “пулшиканӣ” ва ё “пулшикаст” сабт шудааст. Рубли тоҷикӣ бо арзиши 1, 5, 10, 20, 50, 100, 200, 500, 1000 рубл ба муомилот бароварда шуд.
Он то соли 2000 дар тамоми муомилоти пулии кишвар истифода мешуд.
“Сомонӣ” 25-сола шуд
30-юми октябри соли 2000 воҳиди нави пули миллии кишвар “Сомонӣ” ба муомилот баромад. 26-уми октябри соли 2000 аз ҷониби раисҷумҳури кишвар фармони ин қарор судур шуд. Аввалин маротиба пулҳои коғазӣ бо арзиши 1, 5, 10, 20, 50, 100 сомонӣ ва воҳиди хурди он бо арзиши 1, 5, 20, 50 дирам ба муомилот бароварда шуданд.
Дар пулҳои коғазии нав расми арбобони бузурги муосир ва гузаштаи халқи тоҷик ва ҳамчунин тасвири ёдгориҳои меъморӣ ва таърихии Тоҷикистон, ашёи санъату ҳунари мардуми тоҷик ҷой дода шудаанд.
3-юми сентябри соли 2001 бошад Бонки миллии Тоҷикистон тангаҳои филизӣ бо арзиши 1, 3, 5 сомонӣ ва 5, 10, 20, 25, 50 дирам ба муомилот баровард.
10-уми сентябри соли 2010 пулҳои нави коғазӣ бо арзиши 3, 200 ва 500 сомонӣ ба муомилот баромаданд.
Моҳи ноябри соли 2004 аввалин тангаҳои хотиравии Тоҷикистон ба муомилот бароварда шуданд. Онҳо тангаҳо бо арзиши 5 сомонӣ ба ифтихори 10-солагии қабули Конститутсияи Тоҷикистон ва тангаҳои арзиши 3 сомонӣ ба ифтихори 80-солагии пойтахти Тоҷикистон буданд. Ин тангаҳо дар ду шакл аз нуқра ва маводи омехта (латун ва мелхиор) сикка зада шудаанд. Тангаҳое, ки аз маводи омехта сикказанӣ шудаанд, дар муомилоти пулии ҷумҳурӣ қарор доранд.
