ЯК РӮЗИ ТАЪРИХ
Соли 1940 – Ба Театри давлатии драмаи русии Тоҷикистон номи Владимир Маяковский гузошта шуд.
Соли 2010 – Ҳизби демократии Тоҷикистон (ҲДТ) аз узвияти Шӯрои ҷамъиятӣ хориҷ шуд.
Шӯрои ҷамъиятӣ як сохтори машваратӣ буд, ки барои ҳамоҳангсозии фаъолияти ҳизбҳо ва ташкилотҳои ҷамъиятӣ бо ҳукумат таъсис ёфта буд. Сабаби асосии хориҷшавии ҲДТ аз Шӯрои ҷамъиятӣ норозигии онҳо аз сиёсати ҳукумат ва маҳдудиятҳои озодиҳои сиёсӣ ва шаҳрвандӣ дар кишвар буд. Раҳбарияти вақти ҲДТ изҳор дошт, ки дар чунин шароит идомаи узвият дар Шӯрои ҷамъиятӣ маъное надорад ва онҳо наметавонанд дар фаъолияти он иштирок кунанд.
Соли 2010 – Ба Кодекси ҷиноятии Тоҷикистон тағйирот ворид карда шуд, ки тибқи он барои напардохтани андозҳо, инчунин пинҳон кардани даромад аз андозбандӣ ҷавобгарии ҷиноятӣ пешбинӣ мешавад.
Соли 2016 – Маҷмааи тандурустии “Истиқлол” ифтитоҳ гардид. Ин муассиса нахустин маркази бисёрсоҳаи тиббии кишвар мебошад, ки зинаҳои гуногуни ташхис, табобат, аз ҷумла маркази ёрии таъҷилии тиббӣ ва офиятбахширо дар бар мегирад.
Соли 2020 – Шӯрои уламои Тоҷикистон дар робита ба пешгирии паҳншавии коронавирус даъват кард, ки аз намозҳои дастаҷамъона дар масҷидҳо худдорӣ кунанд.
ШАХСИЯТҲО
Соли 1875 Маҳмудхоҷа Беҳбудӣ, нависанда, журналист ва равшанфикри тоҷик ба дунё омадааст.
Соли 1930 – Зодрӯзи Раҳбар Қосимов, арбоби ҳизбӣ ва давлатии Тоҷикистони шӯравӣ.
Ӯ фаъолияти кориашро ҳамчун агроном оғоз намуда, минбаъд дар вазифаҳои баланди роҳбарикунандаи ҳизбӣ фаъолият дошт. Аз моҳи феврали соли 1974 роҳбари бюрои ташкилотии КМ ҲК Тоҷикистон дар вилояти Кӯлоб буд.
Вай чанд дафъа вакили Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон интихоб шуда буд.
Субҳи 26 феврали соли 1974 ҷасади Роҳбар Қосимовро аз меҳмонхонаи шаҳри Кӯлоб пайдо карданд. Ӯ ҳамагӣ 44 сол дошт ва пеш аз маргаш умури ташкилии вилояти Кӯлобро дар даст дошт ва мебоист котиби якуми кумитаи вилоятии ҳизби коммунист мешуд. Хулосаи тафтишот ин буд, ки ин мансабдори баландпоя худкушӣ кардааст, вале фарзияҳои дигар, аз ҷумла куштор низ вуҷуд дошт.
Соли 1949 – Мавлуди Дона Баҳром, овозхони тоҷик, Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон.
Дона Баҳром хатмкардаи факултаи филологияи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон аст.
Фаъолияти касбиаш дар дастаи мақомхонони Кумитаи давлатии радио ва телевизион оғоз гардида, дар ин даста ба олами сарояндагии асили тоҷикӣ ворид мешавад. Дона Баҳромов зиёда аз 100 суруди гуногунмавзӯъ иҷро намуда, дар заминаи “Шоҳнома”-и Фирдавсӣ маҷмӯи овозие ҳам сохта ва сабт намудааст.
Соли 1957 – Мавлуди Ҳуринисо Ализода, рӯзноманигори тоҷик, раиси Шӯрои ВАО-и Тоҷикистон.
Ҳуриннисо Ализода Донишгоҳи давлатии Тоҷикистонро бо ихтисоси филолог ба итмом расонидааст. Баъди хатми донишгоҳ то соли 1986 ба ҳайси омӯзгор дар ноҳияи Фархор кор карда, соли 1986 бо шурӯи кор дар рӯзномаи “Роҳи ленинӣ” ба олами журналистика пайвастааст. Аз соли 1988 ба сифати гӯяндаи радиои ноҳиявӣ ва муддате мудири шуъбаи САҲШ-и ноҳияи Ҳамадонӣ фаъолият дошт.
Баъдан солҳо дар рӯзномаи “Ҷумҳурият” ва “Садои мардум” фаъолият кард.
Соли 2006 сармуҳаррири маҷаллаи “Бонувони Тоҷикистон” таъин гардид ва аз моҳи октябри соли 2012 то моҳи майи соли 2015 муовини директори Китобхонаи миллии Тоҷикистон буд. Соли 2021 раиси Шӯрои ВАО-и Тоҷикистон интихоб шуд ва ҳоло дар ин вазифаи ҷамъиятӣ фаъолият дорад.
Ҳуринисо Ализода муаллифи як қатор очеркҳо буда, маҷмуи очеркҳояшро бо номи “Ҳафт ахтар” аз чоп баромадааст.
Соли 1993 – Саймуддин Бурҳонов, овозхони тоҷик, Ҳофизи халқии Тоҷикистон дар синни 64-солагӣ аз олам даргузашт.
Соли 2018 – Равшани Ёрмуҳаммад, нависанда, рӯзноманигор, тарҷумон ва драматурги тоҷик дар синни 76-солагӣ аз олам даргузашт.
Равшани Ёрмуҳаммад нависандаи маъруфи тоҷик, падари адвокати маҳкумшуда Бузургмеҳр Ёров аст.
Ӯ хатмкардаи факултаи таъриху филологияи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И.Ленинаст. Ӯ солҳо дар Кумитаи радио ва телевизиони ҷумҳурӣ, рӯзномаҳои “Тоҷикистони Советӣ” ва “Ҳақиқати Колхозобод”, Комитети давлатии нашриёт, полиграфия ва савдои китоб, ҳафтаномаи “Адабиёт ва санъат” кор кардааст.
Соли 1991 сармуҳаррири маҷаллаи “Тоҷикистон” таъйин шуда, солҳои 1998-2003 ҷонишини раиси Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон ва сармуҳаррири нашрияи “Афсона” буд.
То кунун чиҳил асари Равшани Ёрмуҳаммад, ки аз ҳикоя, қисса, достон ва роман иборат аст, мунташир шудааст. Аз ҷумла, ӯ муаллифи китобҳои “Шоҳбузи сафед”, “Қиссаи шаҳри беҷон ё Саргузашти духтари бофанда”, “Гӯркоб”, “Қиссаҳои “Буду набуд”, романи Бармакиён”, қиссаҳои “Тӯфони Нӯҳ” ва “Хоб ва бедорӣ” ва ғайра аст.
Муаллифи 10 драма мебошад, ки дар озмунҳои ҷумҳуриявӣ сазовори ҷойҳои якум, дувум ва савум гардидаанд.
Дар таҳияи мунтахаби ҳикояҳои "Тазкират-ул-авлиё", рисолаҳои "Усули навиштани иншо", "Никоҳ, талоқ ва ҳуқуқи зан" ҳиссагузорӣ кардааст.
Соли 2001 барои китоби "Гӯрков" сазовори Ҷоизаи ба номи Садриддин Айнӣ гардидааст.
САНАҲОИ МУҲИМИ ҶАҲОНӢ
Имрӯз Рӯзи ҷаҳонии муҳандисӣ аст. Аз соли 2020 инҷониб ҳар сол 4 март ин ҷашн таҷлил карда мешавад. Ин иди касбии муҳандисон, олимон ва ихтироъкорон бо ташаббуси Федератсияи ҷаҳонии ташкилотҳои муҳандисӣ таъсис ёфта, бо қарори Конфронси генералии ЮНЕСКО расмӣ гардонида шудааст.
Имрӯз Рӯзи ихтирои баландгӯяк (микрофон) аст. Маҳз 4 марти соли 1877 ихтироъкори амрикоӣ Эмил Берлинер баландгӯякро ихтироъ кард. Вале як сол қабл, соли 1876, Александр Белл низ микрофонеро сохта буд, ки онро дар намоишгоҳи ҷаҳонии Филаделфия намоиш дода буданд. Берлинер дар он ҷо онро дида, тасмим гирифт, ки дастгоҳи беҳтаре созад. Вай тавонист сигналҳои садоиро тақвият дода, дар натиҷа як навъ дастгоҳе ихтироъ кунад, ки он “микрофон” ном гирифт.
4 марти соли 1955 як ширкати бузурги технологӣ истеҳсоли радиоҳои хурдро оғоз кард. Ин навоварӣ оғози муваффақияти ҷаҳонии ширкат гардид. Охири солҳои 1960 ва ибтидои солҳои 1970, он яке аз пешвоёни истеҳсоли электроникаи маишӣ шуд.
4 март Рӯзи байналмилалии айнакдорон таҷлил мешавад. Аввалин линзаҳо ҳангоми кофтуковҳои археологӣ дар Троя пайдо шудаанд (тахминан 2500 пеш аз милод), вале асосан ҳамчун ҷавоҳирот истифода мешуданд. Танҳо баъди садҳо сол линзаҳо барои ислоҳи биноӣ ба кор рафтанд. Аввалин айнакҳо дар асри XIII пайдо шуданд. Онҳоро як шишабур аз Флоренсия – Салвино Алмати ихтироъ кардааст. Аввалин айнакҳо барои наздикбинон танҳо дар асри XIX ихтироъ шуданд.
Айнаксози лондонӣ Эдвард Скарлетт дар аввали асри XVIII ба айнакҳо пояҳои насбшуда барои дар пушти гӯш гузоштани айнак илова кард. Пеш аз ин, онҳоро бо ресмон ё банди эластикӣ истифода мебурданд.
ВАЗЪИ ҲАВО*
Дар вилояти Суғд – Ҳавои абрнок, саҳаргоҳон ва рӯзона дар водиҳо борон ва дар ноҳияҳои алоҳидаи кӯҳӣ борон ва барф меборад. Ҳарорат: дар водиҳо рӯзона 8+13º гарм, дар ноҳияҳои кӯҳӣ рӯзона 4+9º гарм, дар водиҳо шабона 4+9º гарм, дар ноҳияҳои кӯҳӣ шабона -3+2º.
Дар вилояти Хатлон – Ҳавои абрнок пешгӯӣ шуда, дар баъзе ноҳияҳо борон меборад. Ҳарорат: дар водиҳо рӯзона 12+17º гарм, дар доманакӯҳҳо рӯзона 10+15º гарм, дар водиҳо шабона 8+13º гарм, дар ноҳияҳои доманакӯҳӣ шабона 5+10º гарм.
Дар шаҳру ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ – Ҳавои абрнок пешгӯӣ шуда, дар водиҳо борон ва дар ноҳияҳои алоҳидаи кӯҳӣ борон ва барф меборад. Ҳарорат: дар водиҳо рӯзона 11+16º гарм, дар ноҳияҳои кӯҳӣ рӯзона 8+13º гарм, дар водиҳо шабона 7+12º гарм, дар ноҳияҳои кӯҳӣ шабона -1+4º.
Дар Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон – Ҳавои абрнок пешгӯӣ шуда, дар баъзе ноҳияҳо борон ва барф меборад. Ҳарорат: дар ғарби вилоят рӯзона 7+12º гарм, дар баъзе ноҳияҳо то 14+16º гарм, дар шарқи вилоят рӯзона 0+5º гарм, дар ғарби вилоят шабона 1+6º гарм, дар шарқи вилоят шабона 5-10º сард.
Дар шаҳри Душанбе – Ҳавои абрнок пешгӯӣ шуда, борон меборад. Ҳарорат: рӯзона 14+16º гарм, шабона 10+12º гарм.
Дар шаҳри Хуҷанд – Ҳавои абрнок, шабона асосан бебориш (0,0-0,5мм) пешгӯӣ шуда, рӯзона борон меборад. Ҳарорат: рӯзона 11+13º гарм, шабона 5+7º гарм.
Дар шаҳри Бохтар – Ҳавои абрнок пешгӯӣ шуда, борон меборад. Ҳарорат: рӯзона 13+15º гарм, шабона 10+12º гарм.
Дар шаҳри Хоруғ – Ҳавои абрнок пешгӯӣ шуда, борон меборад. Ҳарорат: рӯзона 10+12º гарм, шабона 4+6º гарм.
*Ҳарорати шабонаи ҳаво шаби 4 ба 5-уми март ба ҳисоб гирифта шудааст.
