Ихтисосҳои марбут ба сохтмон, аз ҷумла, кафшергар, рангуборкун, хиштчин, васлкунандаи таҷҳизот, устои барқ (барои писарон), қаннодию дӯзандагӣ (барои духтарон), инчунин устои мошинҳои барқӣ (электромобил), ихтисосҳои аз ҳама серталаб дар литсейҳои касбӣ ва коллеҷҳои Тоҷикистон будаанд.
Дар ин бора, Фарҳод Раҳимӣ, раиси Кумитаи таҳсилоти ибтидоӣ ва миёнаи касбӣ рӯзи 3-юми феврал дар нишасти матбуотӣ иттилоъ дод.
Ба гуфтаи ӯ, Кумита раддабандии 20 ихтисоси серталаб дар ин муассисаҳоро таҳия кардааст ва он ҳамасола нав мешавад.
Раиси кумита гуфт, солҳои охир таваҷҷуҳ ва талабот ба ихтисоси устои мошинҳои барқӣ (электромобил) низ зиёд мешавад. Духтарон бошанд, аз ҷумла ихтисоси “ҳисобдор бо донистани компютер”-ро бештар интихоб мекунанд
Фарҳод Раҳимӣ мегӯяд, соли 2025 литсейҳои касбии кишварро 8 ҳазору 844 нафар хатм кардаанд, ки қисмати зиёд аз рӯйи 20 ихтисоси серталаби радабандии кумита будаанд.
Ба гуфтаи раиси Кумита, дар ин баробар ихтисосҳое ҳастанд, ки ба далели набудани талабот ва ҷойи кор дар бозори меҳнат барҳам дода мешаванд.
“Инҷо як ҷараёни муназзам аст. Мо раванди қабул ба ихтисосҳоро пайгирӣ мекунем, ки шаҳрвандон ба ҳамин ихтисос майл доранд ё на. Баъдан бо назардошти меъёри бозори меҳнат, яъне бо кадом маош таъмин мешавад, чӣ гуна шароит ҳаст, оё ҷойи кор дар дохили кишвар ҳаст ё на, бозоргир будани ихтисос муайян карда мешавад”, – гуфт Раҳимӣ.
Ба қавли ӯ, қаблан дар бахши механизатори хоҷагии қишлоқ аз рӯйи 20-25 ихтисос мутахассис омода карда мешуд, аммо ҳоло дар ин соҳа танҳо 5-6 ихтисос боқӣ мондааст.
“Ба истиснои худи механизатор, ронандаи комбайну трактор ва челонгари ҳамин соҳа дигар ҳама ихтииссоҳо барҳам дода шудаанд. Зеро аллакай эҳтиёҷот дар бозори меҳнат нест ва зарурати омӯзонидан низ нест”, – илова кард ӯ.
Ҳоло дар Тоҷикистон 66 литсейи касбӣ ва 87 коллеҷ бо 7 филиал фаъолият дорад. Аз ҷумла, дар литсейҳои касбӣ 300 касбу ихтисос омӯзиш дода мешавад, ки дар қиёс ба ҳамин давраи соли гузашта 165 касбу ихтисос зиёд аст. Дар коллеҷҳо аз рӯйи 344 ихтисос мутахассис омода мешаванд, ки нисбат ба ҳамин давраи соли гузашта 135 номгӯйи ихтисос зиёд мебошад.
Кумита мегӯяд, ҳоло дар литсейҳои касбӣ 28 ҳазору 312 таҳсил доранд, ки дар қиёс ба ҳамин давраи соли гузашта, 4 ҳазору 869 донишомӯз зиёд аст. Дар коллеҷҳо бошад, 106 ҳазору 407 донишҷӯ мехонанд, ки нисбат ба соли гузашта 8 ҳазору 856 нафар бештар мебошад.
Соли 2023 дар Тоҷикистон Кумита оид ба таҳсилоти ибтидоӣ ва миёнаи касбии назди ҳукумат таъсис ёфт, ки ҳадафи он танзим ва рушди фаъолияти муассисаҳоои таҳсилоти ибтидоӣ ва миёнаи касбӣ, аз ҷумла, литсейҳои касбӣ ва коллеҷҳо мебошад. Қаблан танзими ин соҳа ба души Вазорати маориф ва илм буд.
Қаблан, ҳукумати кишвар барои ҳалли мушкилоти литсейҳои касбӣ ва коллеҷҳо барномаи 4-солаеро қабул кард, ки ба таъмиру сохтмони биноҳо, рақамикунонии соҳа, ҷалби омӯзгорон, фарогирии бештари ҷавонон ба касбомӯзӣ ва таъмини китобҳои дарсӣ дар ин муасссисаҳо равона шудааст.
Дар санад зикр мешавад, ки барои иҷрои ин барнома, ки соҳои 2026-2030 амалӣ мегардад, аз ҳисоби буҷети кишвар, фонди раисҷумҳур, шарикони рушд ва дигар сарчашмаҳо 400 миллион сомонӣ ҷудо шудааст. Танҳо дар соли 2026 барои иҷроои он 100 миллион сомонӣ пешбинӣ шудааст.
