Дар Шохис (Индекс)-и ҳамасолаи кишварҳои амн ва сулҳдӯсти ҷаҳон – Global Peace Index (GPI)-2024, ки аз ҷониби Пажуҳишгоҳи иқтисод ва сулҳ ба нашр расидааст, миёни 163 кишвар Тоҷикистон дар зинаи 72-юм қарор дорад.
Дар радабандии GPI 23 нишондиҳандаи сифат ва миқдор, аз ҷумла сатҳи ҷинояткорӣ, ҷой доштани низоъҳои дохилӣ ва хориҷӣ, суботи сиёсӣ, вазъи қувваҳои мусаллаҳ, хароҷот ба мудофиа ва дигар нишондиҳандаҳо ба инобат гирифта мешаванд. Баҳогузорӣ бо ҷадвали аз 1 то 5 балл сурат гирифта, балли паст дар он ба кишвари бештар сулҳталаб ва бехатар ишора мекунад. Нишондиҳандаи Тоҷикистон 2.035 баллро ташкил дод, ки аз мавқеи устуворонаи ӯ дар нимаи болои рӯйхат шаҳодат медиҳад.
Байни давлатҳои минтақаи Осиёи Марказӣ мавқеи баландтарини 59-умро Қазоқистон касб карда, Ӯзбекистон дар зинаи 60-ум, Қирғизистон – 78-ум ва Туркманистон – дар мақоми 83-юм қарор гирифтаанд.
Дар дигар кишварҳои пасошӯравӣ ҳам болоравӣ ва ҳам пастшавии мавқеъ ба назар мерасад: Арманистон аз зинаи 66 то 77-ум, Озарбойҷон – аз 95 то 106-ум ва Гурҷистон – аз 94 то 100-ум поин рафтаанд.
Украина ва Русия дар сафи давлатҳои бештар амни ҷаҳон қарор гирифта, мутаносибан дар зинаҳои 159 ва 156-ум ҷойгир шудаанд. Дар мақоми охир радабандӣ Яман қарор гирифтааст, ки аз низои мусаллаҳи идомадошта, буҳрони башардӯстона ва бесуботии сиёсӣ азия мекашад.
Мувофиқи маълумоти гузориш, соли 2024 дар ҷаҳон ба сурати умум тамоюли бадшавии сатҳи глобалии сулҳдӯстӣ ба назар мерасад – нишондиҳандаи миёна ба андозаи 0,56% паст рафтаст. Бадшавии вазъият дар 97 кишвар сабт шуда, муаллифони радабандӣ инро ба афзоиши шиддати геополитикӣ, рушди технологияҳои ҳарбӣ, низоъҳои мусаллаҳона, инчунин буҳронҳои дохилии сиёсӣ ва иқтисодӣ рабт медиҳанд.
Ба панҷгонаи аввали кишварҳои сулҳдӯсти ҷаҳон Исландия (зинаи 1-ум), Ирландия, Австрия, Зеландияи Нав ва Сингапур шомил шудаанд. Дар ин кишварҳо сатҳи баланди амният, мизони пасти ҷинояткорӣ, ҷой надоштани ихтилофҳои байнулмилалӣ ва дохилӣ ва ниҳодҳои устувори рушд ба қайд гирифта шудааст.
Қобили зикр аст, ки тайи даҳсолаи ахир мавқеи Тоҷикистон дар Шохиси ҷаҳонии сулҳдӯстӣ ба таври назаррас беҳтар шуд. Соли 2015 ҷумҳурӣ дар зинаи 108-ум, 2016 – 122-ум, 2017 ва 2018 – 114-ум, 2019 – 105-ум, 2020 – 107-ум, 2021 – 97-ум, 2022 – 92-ум, 2023 – 70-ум ва 2024 – мақоми 71-ум қарор дошт. Ба ин тариқ, дар зарфи 10 сол мавқеи Тоҷикистон 37 зина боло рафт.
