Дурнамои рушди иқтисоди Тоҷикистон бо як қатор хавфҳои бадшавии вазъияти марбут ба сиёсати Русия дар соҳаи муҳоҷирати корӣ, ноустувории сиёсати ҷаҳонӣ ва мухолифатҳои идомадоштаи минтақавӣ дучор мешавад. Дар ин бора дар гузориши нави Бонки ҷаҳонӣ (БҶ) дар бораи иқтисоди Тоҷикистон сухан меравад.
“Сиёсати нисбатан шадидтари муҳоҷират ва маҳдудиятҳо барои муҳоҷирони тоҷик дар Русия метавонанд ба коҳиши назарраси интиқоли маблағ боис гарданд, ки ба поинравии суръати рушди иқтисод, афзоши камбизоатӣ ва бад шудани тавозунҳои молиявӣ ва савдои хориҷӣ оварда расонанд”, – менависанд иқтисодчиёни Бонки ҷаҳонӣ.
Муаллифони гузориш пешгӯӣ мекунанд, ки барои Тоҷикистон савдо метавонад гаронтар шавад, зеро ҳимоятгаройӣ (протексионизм) бо сабаби таърифаҳо (тарифҳо)-и ИМА муқобили бисёре аз шарикҳои тиҷоратии кишвар тақвият меёбад ва Чину дигар кишварҳоро маҷбур месозад, ки бо ҷорисозии таърифаҳои худ посух диҳанд. Онҳо интизорӣ доранд, ки коҳиши нархи ашёи хом ва нафт поинравиро боз ҳам бештар мекунад, ки ба номуайянӣ дар ояндаи иқтисоди Тоҷикистон боис мегардад.
“Содироти фулузот (металлҳо)-и асосии Тоҷикистон бо шумули алюминий, руҳ ва маъдан нисбат ба талаботи сусти ҷаҳонӣ метавонад осебпазир бошад. Бо вуҷуди ин, содироти тилло аз кишвар, тавре ки интизорӣ меравад, аз нархҳои нисбатан баланд дар соли 2025 пас аз сатҳҳои рекордии соли 2024 бурд мекунад”, – омадааст дар гузориш.
Тибқи арзёбии мутахассисони Бонк, низоъҳои мусаллаҳонаи минтақавӣ дар АвруОсиё бо сабаби ба мувофиқа нарасидани Русия ва Украина дар мавриди оташбаси густарда ва инчунин дар Ховари Миёна метавонанд шиддат гиранд. Дар назар аст, ки ин ба болоравии хароҷот ба энергетика ва логистика, вайроншавии занҷираҳои ҷаҳонии таҳвил оварда расонад, ки дар навбати худ ба афзоиши хароҷот ба воридот барои Тоҷикистон боис гардад.
“Минбаъд ба субот расидани муносибатҳо миёни ИМА ва Русия ҳамзамон бо сабуксозии таҳримҳо, эҳтимол ба бесуботии иқтисодӣ миёни кишварҳои Осиёи Марказӣ боис гардад, ҳарчанд бо назардошти хусусияти бисёрҷанбаи робитаҳои иқтисодӣ ва миқёси имконпазири чунин дигаргуниҳо, ин ҳам ба як номуайянии зиёд вобаста аст”, – хулоса мешавад дар гузориш.
Тибқи пешгӯии Бонки ҷаҳонӣ, дар дурнамои миёнамуҳлат дар Тоҷикистон поинравии рушди иқтисод дар назар буда, лекин он устувор боқӣ мемонад. Рушди воқеии Маҷмӯи маҳсулоти дохилӣ (ММД) аз 8,4% дар соли 2024 то 7,0% дар соли 2025, то 4,9% – дар соли 2026 ва 4,7% – дар соли 2027 поин меравад.
ИЗОБРАЖЕНИЕ
Қобили зикр аст, ки қаблан дар бораи поинравии рушди иқтисоди Тоҷикистон Бонки осиёии рушд (БОР) ва Фонди авруосиёии субот ва рушд (ФАОСР) изҳори назар карда буданд.
