Имрӯз, 5-уми феврал аз эълони ҳукми Рухшона Ҳакимова, рӯзноманигори тоҷик, ки соли 2025 бо ҳукми додгоҳ бо иттиҳоми “хиёнат ба давлат” ба муддати 8 сол равонаи зиндон шуд, як сол гузашт. Давоми ин муддат, ҳам созмонҳои байналмилалӣ, ҳам пайвандон ва ҳам вакили дифои ӯ ба унвони мақомоти дахлдор, аз ҷумла раисҷумҳур ва Додситонии кул нома навишта, бозбинии ҳукмро хостаанд, аммо то ҳол натиҷае ҳосил нашудааст.
Дар баробари ин, созмонҳои рӯзноманигорӣ ва дифоъ аз ҳуқуқи инсон ҳам борҳо аз мақомоти Тоҷикистон бозбинии ҳукми Рухшона Ҳакимоваро хостанд. Аз ҷумла, Созмони байналмилалии Гузоришгарони бидуни марз (RSF), Дидбони ҳуқуқи башар (HRW) ва Эътилофи байналмилалии дифоъ аз ҳуқуқи башар (The Observatory for the Protection of Human Rights Defenders) ҳукми 8 соли зиндони Рухшона Ҳакимоваро маҳкум карда, аз мақомоти Тоҷикистон озодии ӯро талаб карданд.
Номаи бонувони рӯзноманигори тоҷик ба унвони раисҷумҳури кишвар ҳам барои аз зиндон раҳо шудани Рухшона кумак накард. Ӯ ҳоло дар зиндони занонаи шаҳри Норак аст. Ду фарзанди хурдсоли ӯ бо шавҳараш ва волидонаш калон мешаванд.
Хонаводаи Рухшона Ҳакимова имрӯз дар пойтахти кишвар, дар хонаи иҷора зиндагӣ доранд. Ду кӯдаки ноболиғаш хумори дурии модар мекашанд ва бо дидани аксҳои ӯ ва дидоре, ки моҳе як бор муаяссар мешавад, оташи пазмониашонро андаке хомӯш мекунанд.
Ягона суоле, ки то ҳол пайвандонаш пайваста такрор мекунанд ва посух наёфтаанд, ин аст, ки “ҷурми Рухшона чӣ буд?”.
“Ягона умедам ба шумост”. Номаи Рухшона ба Эмомалӣ Раҳмон
Ахиран, нусхаи мактуби худи Рухшона Ҳакимова ба унвони Эмомалӣ Раҳмон, раисҷумҳури кишвар, ки аз зиндон навиштааст, дастраси “Азия-Плюс” шуд. Ӯ дар он мактуб аз раисҷумҳури кишвар хостааст, ба қазияаш расидагӣ кунад.
Рухшона дар мактуб менависад, ӯ барои он маҳкум шуд, ки гӯё ҳамчун рӯзноманигор дар иртибот ба муносибатҳои Тоҷикистону Чин бо 30 таҳлилгару журналисти Тоҷикистон мусоҳиба анҷом дода, “маълумотеро, ки ба сирри давлатӣ мансуб будааст, ба яке аз давлатҳои хориҷа фиристодааст”.
Дар номаи худ вай таъкид кардааст, ки дар мусоҳибаҳо вобаста ба “кӯмакҳои байналмилалии Хитой” танҳо фикри шахсии коршиносон пурсида шуда, бо ягон нафари онҳо дар бораи маълумоти дорои сирри давлатӣ суҳбат нашудааст.
Рухшона зикр мекунад, ки ташкилоти “Барометр”, ки бо ӯ шартномаи кутоҳмуддат дошт, ба рӯйхати ташкилотҳои фаъолияташон мамнуъ дар Тоҷикистон ворид нашудааст ва дар рафти тафтишот низ “аз ташкилоти хориҷӣ супориши махсус гирифтани ӯ вобаста ба ҷамъ намудани маълумоти дорои сирри давлатӣ исбот нашуд”.
“Дар хулосаи эксперт аниқу мушаххас нишон дода нашудааст, ки маҳз кадом гуфтаҳои респондентон сирри давлатиро ошкор кардаанд”, – менависад Рухшона.
Ба гуфтаи ӯ, коршиносоне, ки вай бо онҳо мусоҳиба анҷом дод, дар ягон мақоми қудратии Тоҷикистон фаъолият намекунанд ва танҳо ақидаи шахсии худро баён кардаанд.
Номбурда аз президент имдод хостааст, ки қазияашро бевосита пайгирӣ намуда, “ҳақро ба ҳақдор расонад”.
“Ягона умедам ба шумост”, – хостааст ӯ аз президенти кишвар.
Баъди навиштани ин мактуб, аз Додситонии кулли кишвар ба волидони Рухшона Ҳакимова посух омадааст, ки ҳукм қонунӣ буда, барои бекор кардан ё тағйир додани он асос мавҷуд нест.
ИЗОБРАЖЕНИЕ
“Муҳокимаи одилона ва беғаразонаи додгоҳӣ таъмин карда шавад”
Ҳамчунин, баъди як моҳи эълони ҳукми додгоҳ, Созмони таҳқиқотии “Барометр” (Central Asia Barometer Canada) дар робита ба парвандаи Рухшона Ҳакимова ба Ҳабибулло Воҳидзода, додситони кулли Тоҷикистон нома навишта, бознигарии ҳукми ӯро хостааст.
Дар нусхаи номае, ки ба дасти мо расид, Татяна Волкова, директори ин созмон гуфтааст, воқеан бо Рухшона Ҳакимова 21-уми январи соли 2024 шартнома баста шуд, аммо “вазифаи ӯ танҳо дар ҷустуҷӯи посухдиҳандагон аз се соҳаи фаъолият ва анҷом додани мусоҳибаҳо тибқи саволномаи аз ҷониби гурӯҳи илмӣ тасдиқшуда маҳдуд мешуд”.
Бояд гуфт, ин таҳқиқот ҳанӯз нашр нашудааст.
Созмони осиёимиёнагии “Барометр” аз мақомоти Тоҷикистон даъват кардааст, “агар парвандаи Рухшона Ҳакимова воқеан бо ҳамкории кӯтоҳмуддати ӯ бо ин созмон вобаста бошад, қазия аз нав баррасӣ шуда, муҳокимаи одилона ва беғаразонаи додгоҳӣ таъмин карда шавад”.
“То замоне, ки озод нашавед, мубориза мебарем”
Поёни моҳи декабри соли 2025, замоне ки ҳама ба таҷлили Соли нав омодагӣ медиданд Созмони байналмилалии “Гузоришгарони бидуни марз” аз рӯзноманигорони зиндонишуда, аз ҷумла, Рухшона Ҳакимова ёдовар шуда, гуфт, “муборизаро барои озодии рӯзноманигорон ва озодии сухан дар саросари ҷаҳон бо азми боз ҳам қавитар идома хоҳад дод”.
“Мо аз ҳукуматҳо талаби масъулият мекунем, ба додгоҳҳо аз уҳдадориашон ёдрас мешавем. Мо то замоне, ки шумо озод нашавед ва натавонед дубора ба кори худ баргардед, мубориза мебарем”, – навиштааст ин созмон.
Имрӯз, 5-уми феврал бори дигар Созмонҳои байналмилалӣ, аз ҷумла “Гузоришгарони бидуни марз” аз Рухшона Ҳакимова ёд оварда, “ин ҳукми худсарона ва ноодилонаро маҳкум ва озодии фаврии ӯро талаб карданд”.
Аммо мақомоти Тоҷикистон то ҳол ба он вокуниш накардаанд.
“Барои озодиаш талош мекунем”
Бино ба охирин маълумоти дастраскардаи “Азия-Плюс” пайвандон ва вакили дифои Рухшона тасмим доранд, барои таъмини адолат ва муҳокимаи одилонаи парванда ба Шурои Созмони милали муттаҳид (СММ) оид ба ҳуқуқи башар муроҷиат кунанд.
Туроб Дилаев, вакили дифои Рухшона Ҳакимова гуфт, Рухшона иттиҳомро напазируфтааст ва бо вуҷуди он ки талошҳояш барои озодии ӯ то ҳол натиҷае надодаанд, ҳанӯз аз мубориза даст накашидааст.
“Ба президенти кишвар ва Додситонии кулл такроран нома менависем ва барои озодиаш талош хоҳем кард”, – мегӯяд ӯ.
