Нархи гандум дар Қазоқистон боз боло рафта, ин ҳушдори нигаронкунанда барои Тоҷикистон аст, ки зиёда аз 90%-и зироати ғалладонаро маҳз аз ҳамин кишвар ворид мекунад.
Ҳафтаи гузашта нархи гандуми дараҷаи 3 бо таркиби ширеши 27% ба 112-115 ҳазор танга (тақрибан 216-222 доллар) расида, кишоварзон дар ҷануби Қазоқистон ҳосили нави 1 тонна ғалладонаро аллакай бо нархи 125-130 ҳазор тонна танга бидуни андоз аз арзиши иловашуда (ААИ) пешниҳод мекунанд.
Ба гуфтаи роҳбари шуъбаи таҳлили Иттифоқи ғаллакорони Қазоқистон Евгений Карабанов, гароншавии маҳсулот ба як қатор омилҳо рабт дорад, аз ҷумла поинравии қурби танга нисбати доллар (10 танга дар давоми ҳафта), талаботи зиёд аз ҷониби таҳвилгарон ва ширкатҳои коркард, инчунин камшавии боқимондаҳои ғалладона ва ғайра.
Ин чӣ гуна ба Тоҷикистон таъсир мерасонад?
Тоҷикистон аз ҳаҷми умумии ҳамаи гандум зиёда аз 90%-ашро аз Қазоқистон мехарад. Соли 2024 ҳаҷми воридот ҳудуди 1 млн тоннаро ташкил дода, дар соли 2025 тибқи маълумоти Хадамоти гумрук, воридот зиёд мешавад – ҳудуди 349 ҳазор тонна ба маблағи зиёда аз 100,4 млн доллар.
Тоҷикистон 1 тонна гандумро бо нархи 288,3 доллар харид.
Бино ба маълумоти Кумитаи таҳлили Иттифоқи ғаллакорони Қазоқистон, аз 16 то 22 июн нархҳои содиротӣ ба гандум бо назардошти ААИ 12%-ро ташкил дод: арзиши 1 тонна гандуми дараҷаи 3-юм бо нархи аз 210 то 285 доллар, гандуми Hi-Pro (ғалладонаи таркибаш баланди ширешдор) – аз 305 то 310 доллар ва гандуми дараҷаи 4-ум – дар ҳудуди аз 203 то 208 доллар пешниҳод мешавад.
Ба ақидаи намояндагони ширкатҳое, ки ба Тоҷикистон гандум меоранд, болоравии нарх дар Қазоқистон ногузир ба бозори Тоҷикистон низ таъсир мерасонад.
Ин ҷо сари на танҳо гандум, балки маҳсулоти аз он истеҳсолшуда, аз ҷумлу орду нон, макарон ва маснуотӣ қаннодӣ низ сухан меравад.
Маҳсулот дар Тоҷикистон гарон мешавад?
Аз 1 июл дар Қазоқистон орд ҳам қимат мешавад (то 139,81 танга барои кг ё худ 270 доллар, +45%). Ин тағйирот аллакай дар ҳафтаҳои наздик метавонанд ба нархҳои содиротӣ ва мутаносибан нархи маҳсулот дар Тоҷикистон таъсир расонанд.
Ширкатҳои воридкунанда метавонанд бо афзоиши хароҷот ба логистика дучор шаванд, зеро дар Қазоқистон таърифаҳо ба ҳамлу нақл тариқи роҳи оҳан боло рафтанд.
Аммо ба туфайли истеҳсоли орду нон дар дохили кишвар, инчунин захираҳои мавҷуда, вазъият дар Тоҷикистон метавонад устувор боқӣ монад, ҳадди ақалл дар дурнамои кӯтоҳмуҳлат.
Мувофиқи пешгӯйии Вазорат рушди иқтисод, соли 2025 ҳаҷми истеҳсоли гандум дар дохили Тоҷикистон ба 956 ҳазор тонна мерасад. Соли гузашта дар Тоҷикистон 881 ҳазор тонна ҳосили гандум ҷамъоварӣ карда шуд.
