Коҳиши пешбинишудаи нархҳои ҷаҳонии тилло дар солҳои наздик метавонад ба иқтисодиёти Тоҷикистон таъсири манфӣ расонад. Дар ин бора таҳлилгарони оҷонсии байналмилалии радабандии "Standard & Poor's Global Ratings" зикр мекунанд.
Дар радабандии соҳибихтиёрии Тоҷикистон, ки аз ҷониби ин оҷонсӣ анҷом дода шудааст, тахмин меравад, ки нархи тилло аз 2900 доллар барои як унсия дар соли 2025 то 2500 доллар дар соли 2026 ва 2100 доллар дар соли 2027 коҳиш хоҳад ёфт.
Ҳамчунин, дар радабандӣ гуфта мешавад, ки дар пайи норавшаниҳои боҷи ИМА нисбати Швейтсария, ки қисми зиёди тиллои Тоҷикистон дар он ҷо коркард мешавад, имкони содироти тилло ба самти дигар вуҷуд дорад.
Таҳлилгарони S&P зикр мекунанд, ки иқтисоди ҷумҳурӣ аз истихроҷ ва фурӯши тилло сахт вобаста мебошад.
Ба арзёбии мутахассисони ин оҷонсӣ, мавқеи иқтисодии берунии Тоҷикистон дар натиҷаи сатҳи баланди интиқоли маблағҳои пулӣ ва нархҳои мусоиди тилло беҳтар шуда истодааст.
Онҳо таъкид мекунанд, ки "монетизатсия"-и тилло аз ҷониби Бонки миллии Тоҷикистон ба кишвар имкон дод, ки захираҳои байналмилалии худро то сатҳи рекордӣ — 4,6 миллиард доллар (30% ММД) дар моҳи марти соли 2025 (барои 7,4 моҳи таъминкунии воридот) зиёд намояд.
Мутахассисони S&P зикр мекунанд, ки фурӯши тилло тавассути Вазорати молия барои пардохти қарзи хориҷии кишвар истифода мешавад.
Қаблан, дар аввали моҳи ҷорӣ, Фирдавс Толибзода, раиси Бонки миллии Тоҷикистон ба рӯзноманигорон гуфт, ки ҳиссаи тиллои монетарӣ дар захираҳои байналмилалӣ дар сатҳи 20% қарор дорад.
Ба гуфтаи ӯ, ҳаҷми металли асосӣ дар захираҳои кишвар бо роҳи харидории он дар дохили ҷумҳурӣ ва табдили он ба тиллои монетарӣ дар хориҷи кишвар зиёд карда мешавад.
Толибзода зикр намуд, ки табдили тиллои тоҷик ба тиллои монетарӣ аз ҷониби "ширкатҳои бонуфузи хориҷӣ" анҷом дода мешавад.
Тиллои монетарӣ — ин тиллои физикӣ дар шакли тангаҳо ва сабикаҳо ё плитаҳо мебошад, ки аз омехтаҳо комилан поккорӣ шуда, бо дараҷаи тозагӣ аз 995 то 1000 мутобиқ ба стандартҳои ҷаҳонии “Good Delivery” мебошад.
Ба иттилои Оҷонсии омор, дар соли 2024 Тоҷикистон металлҳои қиматбаҳоро ба маблағи тахминан 350 миллион доллар содирот кардааст, ки 17,8 фоизи ҳаҷми умумии содироти кишварро ташкил медиҳад.
Соли қабл, ҷумҳурӣ ин навъи маҳсулотро ба маблағи беш аз 1,1 миллиард доллар содир карда буд — тахминан нисфи (46,6 фоиз) содироти умумии кишварро ташкил медод.
