Рақамҳои зебо ва умедворкунанда, аммо мавриди шубҳаи коршиносон? Таҳлили вазъи иқтисоди Тоҷикистон дар соли 2025

От
tojiki
-
0

Натиҷаҳои иқтисоди Тоҷикистон дар соли 2025 мисли солҳои пешин хеле хушбинанд: суръати баланди рушд, афзоиши даромади аҳолӣ, рушди истеҳсоли саноатӣ, коҳиши сатҳи камбизоатӣ ва сармоягузориҳои бузургмиқёс. Мақомот вазъи иқтисодии кишварро маҳз ҳамин гуна тасвир мекунанд.

Аммо омори расмӣ на ҳамеша вазъи воқеиро, ки шаҳрвандон бо он дар сатҳи даромади оила, бозори кор ва дастрасӣ ба имконот дучор мешаванд, инъикос мекунад.

ММД афзоиш ёфта, вобастагӣ боқӣ мемонад

Сарфи назар аз хавфу хатарҳои беруна, суръати баланди рушди иқтисоди Тоҷикистон дар соли 2025 идома ёфт.

Бино ба маълумоти оморие, ки мацомоти тоыик пешнищод мекунанд, давоми моҳҳои январ-ноябри соли 2025 Маҷмӯи маҳсулоти дохилӣ (ММД) 173 млрд сомонӣ (зиёда аз 18 млрд доллар) ва суръати воқеии рушд – 8,4%-ро ташкил дод. Дар натиҷа ММД ба ҳар сари аҳолӣ то 16,1 ҳазор сомонӣ (1,7 ҳазор доллар) афзуд.

Дар паёми чанде пеши президенти кишвар Эмомалӣ Раҳмон зикр мешавад, ки тайи 10 соли ахир ҳаҷми ММД 3,4 баробар ва суръати миёнаи рушди солона дар ин давра – 7,6%-ро ташкил дод.

Барои таъмини рушди иҷтимоӣ ва иқтисодии кишвар дар ин давра аз ҳисоби ҳамаи манбаъҳои маблағгузорӣ беш аз 670 млрд сомонӣ, аз ҷумла 159 млрд сомонӣ сармояи хориҷӣ равона шуд.

Дар ин давра ҳаҷмии ММД ба ҳар сари аҳолӣ 2,7 баробар – аз 6 ҳазор сомонӣ дар соли 2015 то ба 16,1 ҳазор дар соли 2025 зиёд шуд.

Қобили зикр аст, ки пас аз коҳиши рушд дар соли пандемияи 2020 (то 4,5%), иқтисоди кишвар тайи чор соли ахир тибқи маълумоти расмӣ, бо суръати кофии баланд рушд меёбад : 9,2% дар соли 2021, 8,0% – дар соли 2022, 8,3% – дар соли 2023 ва 8,4% – дар соли 2024.

Мақомоти кишвар мисли солҳои пешин суръати баланди рушдро бо ҷараёни мусбати соҳаҳои асосии иқтисод, дар навбати аввал бахши кишоварзӣ, соҳаҳои саноат, сохтмон ва савдо маънидод мекунанд.

Як сол қабл низ изҳороти ба ин монанд садо медоданд. Соли 2024 низ мақомот дар бораи “соли муваффақи иқтисодӣ”, суръати баланди рушд ва таҳкими соҳаи молия ҳарф мезаданд.

Аммо иқтисодчиёни мустақил таъкид мекунанд, ки қисми зиёди рушд на аз ҳисоби тасеъаи истеҳсоли дохилӣ ва баланд бардоштани маҳсулнокии кор, балки аз ҳисоби манбаъҳои берунаи даромади аҳолӣ ва истеъмол таъмин шуданд.

ИЗОБРАЖЕНИЕ Муҳоҷирони кории тоҷик

Мутахассисони байнулмилалӣ низ тақрибан ҳамин нуктаро зикр мекунанд: рушди иқтисод ба сурати умум “ба афзоиши истеъмол ба туфайли афзоиши интиқоли маблағ аз хориҷа таъмин шуд, ки ба оилаҳо барои харидани маҳсулоти ниёзи аввал ва маблағгзорӣ ба беҳбуди шароити зист ёрӣ мерасонад. Қисмати назарраси ин даромадҳо бевосита барои бароварда кардани эҳтиёҷоти маишӣ масраф шуда, хароҷоти оилаҳо асосан ба харидории маҳслуоти ғизоӣ, пардохти хидматрасониҳои тиббӣ ва таъмиру навсозии манзили зист марбут аст”.

Дурнамои иқтисоди Тоҷикистонро иқтисодчиёни Бонки ҷаҳонӣ ҳамчунин ба “ҷараёни нархҳо ба маҳсулоти ашёи хом бо назардошти аз се ду ҳиссаро ташкил додани фулузот ва минералҳо” зич вобаста медонанд.

Ба ин тариқ, иқтисоди кишвар ба омилҳои беруна, пеш аз ҳама ҳаҷми интиқоли пул аз ҷониби муҳоҷирон ва нархҳо ба ашёи хом, бахусус тилло ва алюминий ҳассос боқӣ мемонад.

Муфассалтар дар бораи пули муҳоҷирон

Тоҷикистон ба сафи кишварҳое шомил аст, ки бештар ба интиқоли пул аз ҷониби муҳоҷирон вобастаанд.

Бино ба маълумоти Бонки ҷаҳонӣ, соли 2024 ҳаҷми интиқоли маблағҳо ба кишвар 5,8 млрд долларро ташкил дод. Ҳаҷми интиқоли пул аз ҷониби муҳоҷирон ба 45,2% нисбат ба ММД баробар шуд, ки баландтарин нишондиҳанда дар ҷаҳон дар ифодаи таносубӣ буд. Мақомоти Тоҷикистон ҳаҷми интиқоли пул аз сӯйи муҳоҷиронро ошкор намекунанд.

Маълумот барои соли 2025 ҳанӯз дастрас нест.

Интиқоли пул дар иқтисоди Тоҷикистон нақши муҳим дошта, аз ҷумла чунин самтҳоро таъмин мекунад:

– дастгирии талаботи дохилӣ. Оилаҳои муҳоҷирон пулро барои хариди маҳсулот ва пардохти хидматрасониҳо (нерӯи барқ, алоқа нақлиёт ва ғайра) истифода мебаранд.

– рӯйпӯш сохтани тавозуни савдои хориҷӣ. Муҳоҷирон ба ватан арз (асъор)-и хориҷӣ мефиристанд, ки аз ҳисоби он қисмати зиёди маҳсулоти воридотии зарурӣ барои кишвар рӯйпӯш мешавад.

– воридоти маблағҳо аз андоз ба буҷет. Ин воридот дар нуқтаҳои мубодилаи арз, фурӯшандаҳои маҳсулот ва хидмтарасониҳо як ҳаҷми муайянро ба вуҷуд оварда, дар наабати худ андоз ҳам пардохт мекунанд.

ИЗОБРАЖЕНИЕ Интиқоли маблағҳо дар рушди иқтисоди Тоҷикистон нақши муҳим дорад

Муҳаррикҳои калидӣ

Мувофиқи маълумоти расмӣ, муҳаррики асосии иқтисоди кишвар бахши кишоварзӣ ва саноат боқӣ мемонанд, ки ҳиссаи умумии онҳо ҳудуди 40% нисбат ба ММД-ро ташкил медиҳад.

Истеҳсоли саноатӣ дар зарфи 11 моҳи соли гузашта 22% афзуда, 60 млрд сомониро ташкил дод. Каме бештар аз нисфи истеҳсол ба саноати коркард, 31% – ба саноати истихроҷ, ҳудуди 19% – ба таъминот бо барқу об ва дигар  хидматрасониҳои ба ин монанд рост меояд.

Омили асосии рушди истеҳсоли саноатӣ афзоиши баланд дар саноати истихроҷ – 50% шуд. Дар ҳамин ҳол, ҳудуди 95%-и истихроҷ ба маъданҳои фулузӣ рост омада, дар муқоиса бо соли 2023 истихроҷи фулузот қариб 50% афзуд.

Соли 2024 дар ҷумҳурӣ 3 ҳазору 965 корхонаи саноатӣ амал мекарданд, ки 358-тои онҳо ба истихроҷ машғул буданд.

Маҷмӯи маҳсулоти бахши кишоварзӣ дар зарфи 11 моҳи соли гузашта 9,2% афзуда, ҳудуди 76,6 млрд сомониро ташкил дод. Ҳиссаи хонаводаҳо дар ҳаҷми умумӣ 51%, хоҷагиҳои деҳқонӣ – 36,7% ва хоҷагиҳои ҷамъиятӣ – 12,3%-ро ташкил дод.

Дар соҳаи растанипарварӣ афзоиши ҷамъоварии қариб ҳамаи зироатҳо ба қайд гирифта шуда, танҳо дар зироати ғалладона 5,8% коҳиш ба мушоҳида расид.

ИЗОБРАЖЕНИЕ Яке аз бозорҳои Душанбе

Дар соҳаи чорводорӣ зиёдшавии саршумори чорвои калони шохдор 4,4% ва бузу гӯсфанд – 5,3%-ро ташкил дод. То 1 декабри соли 2024 қариб 2,9 млн саршумори чорвои калони шохдор ва ҳудуди 7,5 млн саршумори бузу гӯсфанд  ба қайд гирифта шуд.

Ба ин тариқ, мувофиқи омори расмӣ, дар саноат, бахусус дар соҳаи истихроҷ афзоиши назаррас ба мушоҳида расида, ин аз серталаб будани маъданҳои фулузӣ гувоҳӣ медиҳад.

Ҳамчунин сарфи назар аз коҳиши истеҳсоли зироати ғалладона, дар бахши кишоварзӣ низ рушди устувор идома дорад. Дар назар аст, ки ин соҳаҳо оянда низ дар иқтисоди Тоҷикистон нақши калидӣ хоҳанд бозид. Мақомот бештар аз соҳаи саноат умедвории зиёд доранд.

Ёдрас мекунем, ки тибқи Стратегияи миллии рушди ҶТ дар давраи то соли 2030, ки соли 2016 қабул шуд буд, то аввали даҳсолаи минбаъда табдили Тоҷикистон аз кишвари аграрӣ-саноатӣ ба кишвари саноатӣ-аграрӣ ба нақша гирифта шудааст.

Барои расидан ба ин мақсад тақвияти иқтидорҳои саноатӣ ва энергетикӣ ва камшавии вобастагии иқтисоди кишвар аз бахши кишоварзӣ пешбинӣ мешавад. То соли 2030 то ба 30% расонидани ҳиссаи саноат дар иқтисоди кишвар ба назар гирифта шудааст.

Барои расидан ба ин ҳадаф мақомоти солҳои 2026-2030-ро “Солҳои рушди саноат” эълон карда, ба босуръат саноатӣ гардонидани кишвар умедворанд.

Аз он замон қариб 10 сол сипарӣ шуда, лекин ҳиссаи саноат дар сохтори ММД мувофиқи омори расмӣ начадон тағйир ёфт: 15% дар соли 2016, 16,9% – дар соли 2024 ва 17,7% – дар моҳҳои январ-сентябри соли 2025.

Барои маълумот, замони Иттиҳоди Шӯравӣ Тоҷикистон қариб дар остонаи табдил ёфтан ба кишвари саноатӣ-аграрӣ қарор дошт. Соли 1987-ум ҳиссаи саноат дар сохтори ММД ҶШС Тоҷикистон 33%-ро ташкил медод, ҳарчанд дар кишвар ҳамагӣ ҳудуди 400 корхонаи саноатӣ фаъолият мекард.

Таварруми начандон зиёд ва нархҳои баланд

Бино ба маълумоти оморӣ, дар зарфи 11 моҳи соли 2025 сатҳи таавррум 2,9%-ро ташкил додааст. Сохтори таваррум тамоюлҳои гуногунсамтро нишон медиҳад.

Масъулини мақомоти омор чор сол пайдарпай аз сатҳи бесобиқаи пасти таваррум ҳисобот медиҳанд. Соли 2022 нарху таърифаҳо ҳамагӣ ба андозаи 4,2%, соли 2023 – 3,8% ва 11 моҳи соли 2024 – 3,4% боло рафтанд. Та ин дам сатҳи   пасттарини таваррум давоми тамоми солҳои соҳибистиқлолӣ соли 2013 – 3,7% сабт шуда буд.

Агар болоравии нархҳои чакана то охири моҳи декабр устувор боқӣ монад, пас сатҳи солонаи таваррум аз 3,2% зиёд намешавад ва ҷумҳурӣ рекордашро аз рӯи ин нишондиҳанда нав мекунад.

Дар ҳамин ҳол, аксарияти сокинон мисли солҳои пешин дар мавриди маълумоти расмӣ шубҳа доранд ва зикр мекунанд, ки болоравии воқеии нархҳо ба маҳсулот ва хидматрасониҳо дар ҳаёти рӯзмарра бамаротиб зиёдтар аст.

Қаблан дар Бонки миллии Тоҷикистон шубҳа ба маълумоти расмӣ оид ба таваррумро шарҳ дода буданд, ки болоравии нарх ба маҳсулоти ҷудогона вазъи умумиро инъинос намекунад. Зикр шуда буд, ки сандуқи истеъмолӣ аз номгӯйи васеи маҳсулот ва хидматрасониҳо иборат буда, аз ин рӯ, арзёбии мизони тавррум танҳо бо гароншавии якчанд мавқеъ носаҳеҳ аст.

Дар Оҷонси омор низ чанде пеш чунин мавқеъро изҳор намуда, зикр карданд, ки таварруми расмӣ бар асоси сандуқи васеъи маҳсулот ва хидматрасониҳо, ки аз хариди истеъмолгари мушаххас ба таври назаррас фарқ мекунад, ҳисобу китоб карда мешавад.

Ба истилоҳи дигар, агар таварруми расмӣ чандон баланд ё худ хоксоронаву дар мағоза тамоман дигар ба назар намояд ҳам, пас шумо маҳсулоти “нодуруст” мехаред ё аз хидматрасониҳои “начандон мувофиқ” истифода мебаред…

Агар комилан ҷиддӣ назар андозем, фарқият байни таварруми расмӣ ва хароҷоти воқеии хонаводаҳо бовар ба оморро зери шубҳа гузошта, метавонад ба шиддати иҷтимоӣ, бахусус миёни қишри камбизоати аҳолӣ тақвият бахшад.

ИЗОБРАЖЕНИЕ Болоравии нархҳо дар бозор идома дорад

Ҳамёни барзиёд пур

Дар муқоиса бо солҳои пешин, ки нишондиҳандаҳо тағйир меёфтанд, айни замон ҷамъоварии даромадҳои пешбинишуда ба буҷети давлатӣ чор сол пайдарпай ҷараёни мусбат касб кардаанд.

Бино ба маълумоти Вазорати молия, ҳаҷми умумии буҷети давлатӣ давоми моҳҳои январ-ноябри соли 2025 зиёда аз 53,3 млрд сомонӣ (беш аз 5,7 млрд доллар)-ро ташкил додааст, ки 10% зиёдтар аз нақшаи тасҳеҳшуда аст.

Дар навбати аввал, ин бо афзоиши ҷамъоварии андоз аз даромадҳо бо шумули андоз аз даромад ва андоз аз фоида маънидод мешавад.

Ҳиссаи воридоти маблағ аз пардохти андоз дар даромади умумии буҷет ҳудуди 65%-ро ташкил медиҳад. Тамоюли барзиёд иҷро шудани нақшаи даромад ба “ҳамёни асосӣ”-и кишвар пештар ба мушоҳида намерасид ва аз соли 2022 оғоз ёфт.

Ёдрас мекунем, ки аз 1 январи соли 2022 Кодекси нави андоз ба ҳукми иҷро даромад, ки дар он барои як қатор андозҳо меъёри нисбатан паст муқаррар шуд. Масалан, меъёри андоз аз арзиши иловашуда (ААИ), ки беш аз 40% воридоти маблағ аз андозҳоро ташкил медиҳад, аз 18% то 15% поин бурда шуда, аз 1 январи соли 2024 то 14% коҳиш ёфт.

Бино ба маълумоти Оҷонси омор, дар зарфи нуҳ моҳи соли 2025 ҳиссаи андозҳо дар сохтори ММД 11,4% ва таъсири андозҳо ба рушди иқтисоди кишвар – 0,8%-ро ташкил доданд.

ИЗОБРАЖЕНИЕ

Бонкҳо зери таҳрими Иттиҳоди Аврупо

Вазъияти босуботу ором дар бахши бонки кишварро таҳримҳои Иттиҳоди Аврупо (ИА) нисбат ба се бонки Тоҷикистон: ҶСК “Коммерсбонки Тоҷикистон”, ҶСП “Спитамен Бонк” ва ҶСП “Душанбе Сити Бонк” халалдор сохтанд. Таҳримҳо дар доираи бастаи 19-уми маҳдудиятҳо алайҳи Русия аз 12 ноябри соли гузашта амал мекунанд.

Дар иттилоияи Шӯрои ИА зикр мегардад, ки бонкҳои зери таҳрим қароргирифта наметавонанд бо ташкилот ва шаҳрвандони Иттиҳод ҳеҷ гуна транзаксияҳо гузаронанд.

Яъне сухан аз манъи ҳар гуна амалиёт барои ин бонкҳо дар дохили ИА ва ташкилоти он меравад. Ҳама гуна бонк, тиҷорат ё низоми пардохт дар ИА уҳдадор мешаванд, ки  транзаксияҳои марбут ба бонкҳо аз кишварҳои сеюмро, ки таҳти таҳрим қарор доранд, санҷанд ва дар сурати зарурат амалашонро қатъ созанд.

Таҳиягарони таҳримҳо итминон медиҳанд, ки бонкҳо ҷиҳати нодида гирифтани таҳримҳо кумак карда, дар амалиёте иштирок мекунанд, ки иқтисоди Русия ва фаъолияти ҳарбиро дастгирӣ мекунанд.

Аммо дар изҳороти расмии ИА зикр нашудааст, ки ин бонкҳо мушаххасан чӣ қонун ё қоидаро вайрон кардаанд, ки зери таҳрим шудаанд.

Бонки миллии Тоҷикистон рӯзи 24 октябри соли равон (як рӯз пас аз нашри иттилоияи Шӯрои ИА) хабар дод, ки ҳамроҳи ташкилоти қарзии молиявӣ ва дигар сохторҳои марбута вазъи мавҷударо ҳамаҷониба меомӯзад ва барои муайян кардани сабабҳо ва то ба ҳадди камтарин поин овардани эҳтимоли оқибатҳои манфии онҳо машварат мекунад.

Дар ҳамин ҳол, муроҷиати “Азия-Плюс” ба Бонки миллии Тоҷикистон дар мавриди натиҷаҳои омӯзиши вазъият то ҳол бепосух боқӣ мемонад.

Мутахассисони мустақил ба “рӯйхати сиёҳ”-и ИА афтодани бонкҳои Тоҷикистонро “ҳушдор”-и ҷиддӣ мешуморанд: акнун кишвар ба сифати долони “бетараф” қабул намешавад.

Дар низоми бонкии кишвар 18 бонки тиҷоратӣ фаъолият дошта, инчунин 22 фонди қарзҳои хурд, 25 ташкилоти хурди амонатгузорӣ ва 2 ташкилоти қарзии хурд амал мекунанд.

ИЗОБРАЖЕНИЕ "Тоҷиксодиротбонк" – яке аз бонкҳои қарздор

30 ташкилоти қарзӣ, аз ҷумла 5 бонк – "Агроинвестбонк", "Тоҷиксодиротбонк", "Тоҷпромбонк", "Фононбонк" ва "Кафолатбонк" дар марҳилаи барҳамдиҳӣ қарор доранд.

Ташкилоти асосии қарзии кишвар БДА “Амонатбонк”, ҶСК “Ориёнбонк”, ҶСК “Бонки Эсхата” маҳсуб меёбанд, ки аз ҷониби Бонки миллӣ ба Рӯйхати ташкилоти қарзии низомсоз дар соли 2025 шомил шудаанд. Ҳиссаи бонкҳои мазкур ба зиёда аз нисфи миёнаравии молиявии кишвар рост меояд.

Савдои хориҷӣ; содирот меафзояд, лекин касри тавозун боқӣ мемонад

Ҳаҷми гардиши савдои хориҷии Тоҷикистон давоми моҳҳои январ-ноябри соли 2025 ҳудуди 9,7 млрд-ро ташкил додааст, ки 21,6% зиёдтар нисбат ба ҳамин давраи соли 2024 аст.

Содирот 2 млрд 259 млн долларро ташкил додааст, ки 31% зиёд аст. Воридот ба 7,4 млрд расида, ба андозаи 18,9% афзудааст.

Тавозуни савдо манфӣ (–$5 млрд 145 млн) боқӣ мемонад. Яъне содирот қариб 3,3 барбар аз воридот камтар аст.

Қариб нисфи содирот аз Тоҷикистон аз фулузот иборат буда, содироти фулузоти қиматбаҳо 335 млн доллар, арзон бо шумули алюминий – 763 млн долларро ташкил медиҳад.

Маҳсулоти минералӣ (семент, ангишт, маъдан ва консентратҳо, инчунин нерӯи барқ) ҳудуди 32,5% аз содироти умумиро ташкил додаанд, ки афзалияти маҳсулоти ашёи хомро тасдиқ мекунад. Боз 8,15% ба маҳсулоти нассоҷӣ, аз ҷумла пахта ва маснуот аз он рост меояд.

Дар навбати худ, воридот ба Тоҷикистон ба маҳсулоти нафтӣ (11,2%), мошину таҷҳизот (14,8%) ва фулузоти арзон бо маснуот (11,49,3%) мутамарказ шудааст.

Қобили зикр аст, ки имсол Чин бори аввал дар гардиши молу маҳсулот бо Тоҷикистон аз Русия пеш гузашт. Давоми моҳҳои январ-ноябри соли 2024 гардиши мол бо Чин 50% ва Русия – 20% афзуд. Ҳаҷми савдо бо Чин дар ин давра зиёда аз 2,5 млрд ва Русия – ҳудуди 2,2 млрд долларро ташкил додааст.

Дар зарфи 11 моҳи соли 2025 Тоҷикистон ба сурати умум бо 124 кишвари ҷаҳон молу маҳсулот додугирифт кардааст.

Даромади аҳолӣ ва сатҳи зиндагӣ

Мақомот изҳор мекунанд, ки тайи 10 соли ахир даромади пулии аҳолӣ аз 26 млрд сомонӣ дар соли 2015 то 165 млрд сомонӣ дар соли 2025 зиёд шуданд, ки фарқияташ ба 6 маротиба баробар аст.

Дар моҳи октябри соли 2025 маоши миёнаи номиналӣ 3 ҳазору 123 сомонӣ (335 доллар)-ро ташкил дод, аммо музди меҳнат дар бахшҳои гуногуни иқтисод то ҳол фарқи зиёд доранд. Масалан:

Ин аз фарқияти амиқи иҷтимоӣ ва даромадҳои паст дар бахшҳои маъмулии иқтисод ба мисли бахши кишоварзӣ гувоҳӣ медиҳад.

Давоми сол (октябри соли 2024 – октябри соли 2025) маоши миёнаи номиналӣ дар кишвар зиёда аз 20% афзуд. Вале сарфи назар аз ин, миёни кишварҳои Осиёи Марказӣ маоши пасттарин маҳз дар Тоҷикистон аст.

Маълумоти мақомоти кишварҳои минтақа дар моҳи октябри соли 2025 (доир ба Туркманистон маълумот дастрас нест):

Байни тағйироти мусбат метавон афзоиши теъдоди аҳолиро, ки 10,7 млн нафарро ташкил дод ва беҳтар шудани нишондиҳандаҳои дарозумрӣ (аз 70 сол дар соли 2025 то ба 77 сол дар соли 2025)-ро низ зикр кард.

Дар моҳи октябри соли 2025 теъдоди аҳолии таъмин бо шуғл 2,768 млн нафар ва сатҳи бекорӣ – 1,9%-ро ташкил дод.

Дар зарфи 11 моҳ ба сурати умум зиёда аз 200 ҳазор ҷойҳои нави корӣ фароҳам оварда шудааст, ки аз ҷараёни мусбат дар соҳаи кор шаҳодат медиҳад. Аммо таъсиси ҷойҳои кории босифат мушкил барои иқтисод боқӣ мемонад, бахусус бо назардошти маоши паст дар як қатор соҳаҳои калидӣ.

Сатҳи камбизоатӣ то 19% поин рафта, нишондиҳандаи муҳими беҳтар гардидани сатҳи зиндагӣ барои аҳолӣ шуморида мешавад.

Мақомоти ин дастовардҳоро ба саривақт ва босифат амалисозии Стратегияи миллии рушд то соли 2030 марбут медонанд. Онҳо дар назар доранд, ки амалисозии минбаъдаи ин Стратегия имкон медиҳад, ки дар зарфи 5 соли наздик ҳаҷми ММД 2 баробар зиёд шуда, сатҳи камбизоатӣ то 10% коҳиш ёбад ва ҳиссаи қишри миёнаи аҳолӣ то 50% расад.

Лекин таҳлилгарони Бонки ҷаҳонӣ назари каме дигар доранд:

“Коҳиши камбизоатӣ дар Тоҷикистон тайи солҳои ахир асосан аз ҳисоби интиқоли маблағ аз хориҷа ва болоравии даромад аз корҳо сурат гирифт. Дар ҳамин ҳол, кумак аз ҷониби давлат нақши камтар дорад, зеро теъдоди маҳдуди оилаҳои камбизоатро фаро гирифта, даромадҳо аз сармоя ба сатҳи зиндагӣ қариб таъсир намерасонанд, чунки рушди бозори сармоя дар кишвар суст аст. Сарфи назар аз болоравии умумии даромадҳо, фарқият байни сарватмандон ва камбизоатон боқӣ мемонад, бахусус дар деҳот”.

Хулосаҳои асосӣ

Нишондиҳандаҳои баланди рушди иқтисоди Тоҷикистон идома дошта, лекин вобастагии шадиди он аз омилҳои беруна, аз ҷумла интиқоли маблағҳо аз ҷониби муҳоҷирон ва содироти ашёи хом боқӣ мемонад. Рушди воқеӣ на ба маҳсулнокӣ дар дохили кишвар, балки бештар ба истеъмол вобаста аст.

Интиқоли пул аз ҷониби муҳоҷирон дар дастгирии талаботи дохилӣ, рӯйпӯш сохтани касри савдои хориҷӣ ва воридоти бештари  пул ба буҷет нақши калидӣ дорад. Тоҷикистон яке аз кишварҳои вобастатарин ба интиқоли пул дар ҷаҳон боқӣ мемонад, ки осебпазирии иқтисодро собит мпекунад.

Муҳаррики асосии рушди иқтисод боқӣ мондани бахши кишоварзӣ ва саноат идома дорад. Аз ҷумла, саноати коркард афзоиши назаррас нишон дода, сарфи назар аз коҳиши истеҳсоли зироати ғалладона, рушди бахши кишоварзӣ устувор аст.

Сарфи назар аз сатҳи пасти таваррум (2,9%), болоравии воқеии нархҳо ба маҳсулот ва хидматрасониҳоро шаҳрвандон бамаротиб зиёд медонанд. Ин маълумоти оморро зери шубҳа мегузорад.

Дар буҷети давлатӣ афзоиши даромад устувор аст, ки ба афзоиши воридоти маблағ аз пардохти андоз, бахусус андоз аз даромад марбут аст. Ин ҷараёни мусбат барои устувории молиявии кишвар маҳсуб меёбад.

Бар асари таҳримҳои Иттиҳоди Аврупо Тоҷикистон ба мушкилот дар бахши бонкӣ дучор мешавад, ки ба қабули кишвар ба сифати маркази молиявии бетараф таъсири манфӣ мерасонад.

Содироти Тоҷикистон зиёд мешавад, лекин тавозуни манфии савдо идома дорад. Он вобастагии шадидро ба воридот тасдиқ менамояд. Афзалият ба маҳсулоти ашёи хом дар содирот аз заминаи начандон рушдёфтаи истеҳсолот гувоҳӣ медиҳад.

Сарфи назар аз болоравии даромадҳои номиналӣ, маош дар Тоҷикистон яке аз пасттарин миёни кишварҳои минтақаи Осиёи Марказӣ аст. Сатҳи камбизоатӣ поин рафт, лекин фарқият миёни сарватмандон ва камбизоатон боқӣ мемонад, бахусус дар деҳот.

Дар Telegram, Facebook ва Instagram бо мо бимонед.

Субҳ ба хайр, Тоҷикистон! Як рӯз дар таърих, зодрӯзи шахсиятҳо, вазъи ҳаво барои 18 январи соли 2026

От
admin
-
0

ЧОРАБИНИҲОИ МУҲИМ

– Имрӯз соати 13:00 Алиризо Озмандиён, тренери сатҳи ҷаҳонӣ дар Филармонияи давлатии Тоҷикистон дар мавзуи “Формулаи нави рушди бизнес ва шахсият” бизнес-тренинг доир мекунад.

Алиризо Озмандиён сухангӯи сатҳи ҷаҳонӣ ва шогирди сухангӯи муваффақ Ҷим Рон, ҳамчун бунёдгузори “Технологияи Фикр” шинохта шудааст. Доктор Озмандиён беш аз 30 сол мешавад, ки дар кишварҳои гуногун барои шунавандагони зиёде суханронӣ кардааст. Ӯ дар ин тренинг оид ба моделҳои нави рушди тиҷорат, равишҳои стратегияи шахсӣ, худидоракунӣ, тарбияи тафаккури молиявӣ ва роҳҳои таъсиргузорӣ суханронӣ хоҳад кард.

Арзиши чипта аз 200 то 400 сомонӣ аст.

 

ИЗОБРАЖЕНИЕ

– Имрӯз соати 11:00 дар Театри давлатии Лӯхтак дар Душанбе намоиши кӯдаконаи “Офтобак ва одамакони барфӣ” ба саҳна гузошта мешавад. Арзиши чипта 25 сомонӣ аст.

– Имрӯз соати 16:00 дар Сирки давлатӣ намоиши сирки итолиёвӣ бо номи “Белиссимо” доир мешавад. Арзиши чипта 80 сомонӣ аст.

ЯК РӮЗИ ТАЪРИХ – 18 ЯНВАР

Соли 1993 – Тоҷикистон узви Созмони ҳамкории иқтисодӣ (СҲИ) шуд.

Соли 1999 – Радиои “Садои Душанбе” ба фаъолият оғоз намуд.

Соли 2020 – Дар Тоҷикистон ҷарима барои иштирок дар ҳамоишҳои созмонҳои диниву ҷамъиятӣ, ки дар Тоҷикистон расман сабти ном нашудаанд, 4 баробар зиёд шуда, ба 200 нишондиҳанда барои ҳисобҳо  (1 нишодиҳанда барои ҳисобҳо дар соли 2025-ум 75 сомонӣ) расид.

Соли 2022 – Алишер Ҷалилов, капитани дастаи футболи “Истиқлол” ва беҳтарин футболбози чемпионати Тоҷикистон дар соли 2021, ба тими ӯзбекии АГМК гузашт.

 

ШАХСИЯТҲО

Соли 1927 – Мавлуди Солеҳ Салоҳ, ховаршинос ва нависандаи тоҷик.

Солеҳ Салоҳ дар соҳаи тарҷума ва таҳқиқи адабиёт бо эҷоди ҳикояҳову баргардони як зумра ҳикоёту аз забони русӣ саҳм гузоштааст. Ӯ яке аз муҳаррирони Энсиклопедияи советии тоҷик ва “Луғати русӣ-тоҷикӣ” аст.

Солеҳ Салоҳ як қатор ҳикояҳои хурду ҳаҷвӣ ҳам эҷод карда, соли 1978 китоби “Мусиқии баҳор” ва соли 1989 маҷмӯаи “Ёди чашмони ашколуд”-ро таълиф намуд. Ӯ ҳамчунин як қатор ҳикояҳои Чехов ва Чингиз Айтматовро ба тоҷикӣ тарҷума кардааст.

Солеҳ Салоҳ 13-уми декабри соли 2004 дар синни 77-солагӣ аз олам даргузашт.

Соли 1964 – Мавлуди Ғаффор Мирзоев, файласуфи тоҷик, доктори илмҳои фалсафа.

ИЗОБРАЖЕНИЕ Ғаффор Мирзоев

Ғаффор Мирзоев яке аз пажӯҳишгарони масоили иҷтимоӣ ва фалсафаи дин буда, дар ин ришта як зумра таҳқиқот анҷом дода, китобҳо таълиф намудааст.

Ӯ аз ҷумла китоби “Таърихи динҳо”-ро ҳамчун китоби дарсӣ барои донишҷӯёни макотиби олӣ ва аспирантону унвонҷӯён таълиф кардааст.

“Ислом дар матни шуури иҷтимоии мардуми тоҷик”, “Вижагиҳои ташаккул ва таҳаввули тафаккури динии тоҷикон” низ аз ҷумлаи осори ӯ мебошанд.

Соли 1385 – Мир Сайид Алии Ҳамадонӣ, файласуф, шоир ва нависандаи форс-тоҷик дар синни 70-солагӣ аз олам даргузашт.

ИЗОБРАЖЕНИЕ Оромгоҳи Мир Саид Алии Ҳамадонӣ дар Кӯлоб

Мир Сайид Алии Ҳамадонӣ орифи бузург, шоир ва мутафаккири исломии асри XIV буд, ки дар рушди фарҳанг ва илми форсу тоҷик нақши бузург дорад. Ӯ пайрави тариқати Суфии Кубравия буд ва таълимоти ирфонӣ ва ахлоқии худро дар сарзаминҳои гуногун, аз Ҳиндустон то Осиёи Миёна паҳн кардааст. Осори ӯ, аз ҷумла маҷмӯаи ашъори ирфонӣ ва фалсафии “Захират-ул-мулук” ҳамчун сарчашмаи илму маърифат то имрӯз арзишманд боқӣ мондааст.

Соли вафоти Сайид Алии Ҳамадониро баъзе муҳаққиқон 1384, қисми дигар 1385-и мелодӣ гуфтаанд ва дар ин хусус баҳсу муназираҳои зиёде мавҷуданд. Алҳол аҳли адаби кишвар аз рӯйи ақидаи Саида Ашраф Зафар, муҳаққиқ соли 1386-и мелодиро соли вафоти Сайид Алии Ҳамадонӣ меҳисобанд.

Дар Тоҷикистон ноҳияе ба номи ин мутафаккир гузошта шуда, дар шаҳри Кӯлоб мақбарааш макон дорад ва рӯйи пули миллии даҳ сомона акси ӯ дарҷ гардидааст.

Соли 2007 – Абдуҷаббор Қаҳҳорӣ, шоир ва нависандаи тоҷик дар синни 83-солагӣ аз олам даргузашт.

ИЗОБРАЖЕНИЕ Абдуҷаббор Қаҳҳоров

Абдуҷаббор Қаҳҳорӣ бо оғози Ҷанги бузурги ватанӣ ба майдони ҷанг рафт ва соли 1944 бо ҷароҳати вазнин ба зодгоҳаш Конибодом баргашт ва минбаъд ба кори адабиву илмӣ рӯ овард. Ӯ Шоири халқии Тоҷикистон буда, дар ин баробар драма ва асарҳои насрӣ низ эҷод кардааст.

Қаҳҳорӣ шоири ҷанговар буда, дар навиштаҳояш тараннуми ғояҳои ватандӯстӣ, озодихоҳӣ ва ишқу муҳаббат эҳсос мешаванд. Маҷмуаҳои шеърии “Шукуфаҳои аз хун дамида”, “Шаби пеш аз марг”, “Шаҳиди зинда”, “Қиссаи нави “Юсуфу Зулайхо” аз ин қабиланд. Асарҳои мансураш дар китобҳои “Гардиши айём”, “Умри ғанимат” ба табъ расидаанд. Ҳамчунин, як қатор драмаҳояш дар театрҳои ҷумҳурӣ саҳнагузорӣ шудаанд.

 

САНАҲОИ МУҲИМИ ҶАҲОНӢ

18 январи соли 1943 нерӯҳои Шӯравӣ муҳосираи Ленинградро рахна карданд. Гарчанде шаҳр боз як сол дар муҳосира буд, рахнаи муҳосира шароити ҷабҳаи Ленинградро хеле беҳтар кард. Долони паҳноиаш 8-11 километр, ки аз ҷабҳаи Волхов то Шлисселбург тӯл мекашид, робитаи хушкӣ байни Ленинград ва кишварро барқарор кард.

ИЗОБРАЖЕНИЕ

Дар соҳили ҷанубии кӯли Ладога сохтмони роҳи оҳани Шлисселбург – Поляна бо дарозии 36 км оғоз ёфт. Рӯзи 6 феврали соли 1943, тавассути ин роҳ аввалин қатораҳо ба Ленинград ворид шуданд. Ин як қадами муҳими озодии Ленинград буд.

18 январи соли 1964 табибони амрикоӣ аз Конгресс даъват карданд, ки ширкатҳои тамокуфурӯширо ба навиштани ҳушдор дар бораи зарари сигоркашӣ дар қуттиҳои сигор уҳдадор кунанд.

Аз он замон то имрӯз беш аз 60 сол гузашт, аммо навиштаҷот дар бораи зарари сигоркашӣ аксар вақт аз ин амал бознамедорад.

ИЗОБРАЖЕНИЕ

Дар ҳоли ҳозир, дар қуттиҳои сигори бисёр кишварҳо на танҳо навиштаҷот, балки тасвирҳои даҳшатноке ҷой дода шудаанд, ки таъсири зараровари он ба саломатии инсонро нишон медиҳанд ва мардумро ба даст кашидан аз сигор даъват мекунанд.

Тибқи маълумоти Созмони ҷаҳонии тандурустӣ, дар асри XX сигоркашӣ сабаби марги 100 миллион нафар дар саросари ҷаҳон шудааст ва дар асри XXI ин рақам метавонад ба 1 миллиард расад.

18-уми январи соли 1995 дар шаҳри Кобеи Ҷопон заминҷунбии шадид рух дод, ки бо номи заминҷунбии Хансин–Авадзи маъруф аст. Қувваи он тақрибан 7,3 баллро ташкил медод. Бар асари ин офати табиӣ беш аз 5 ҳазор нафар ба ҳалокат расиданд, даҳҳо ҳазор кас ҷароҳат бардоштанд ва садҳо ҳазор сокинон бехонумон шуданд. Ҳазорҳо хона, биноҳои истиқоматӣ, роҳҳо, пулҳо ва зерсохторҳои муҳими шаҳр хароб гардида, ба иқтисоди кишвар зарари азими молиявӣ расид. Ин заминҷунбӣ яке аз фоҷиабортарин офатҳои табиӣ дар таърихи муосири Ҷопон ба ҳисоб меравад.

 

ВАЗЪИ ҲАВО

Дар вилояти Суғд – Ҳавои тағйирёбандаи бебориш пешгӯӣ шуда, дар ноҳияҳои алоҳида тормеғ мефарояд. Ҳарорат: дар водиҳо рӯзона -1+4º, дар ноҳияҳои кӯҳӣ рӯзона 3-8º сард, дар водиҳо шабона 0-5º сард, дар ноҳияҳои кӯҳӣ шабона 9-14º сард.

Дар вилояти Хатлон – Ҳавои тағйирёбандаи бебориш пешгӯӣ шуда, дар баъзе ноҳияҳо тормеғ мефарояд. Ҳарора: дар водиҳо рӯзона 3+8º гарм, дар ноҳияҳои доманакӯҳӣ рӯзона 0+5º гарм, дар водиҳо шабона 0-5º сард, дар ноҳияҳои доманакӯҳӣ шабона 1-6º сард.

Дар шаҳру ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ – Ҳавои тағйирёбанда пешгӯӣ шуда, рӯзона бебориш дар назар аст. Дар ноҳияҳои алоҳидаи кӯҳӣ барф борида, дар баъзе ноҳияҳо тормеғ мефарояд. Ҳарорат: дар водиҳо рӯзона 3+8º гарм, дар ноҳияҳои кӯҳӣ рӯзона -3+2º, дар баъзе ноҳияҳо то 6-8º сард, дар водиҳо шабона 0-5º сард, дар ноҳияҳои кӯҳӣ шабона 3-8º сард, дар баъзе ноҳияҳо то 15-17º сард.

Дар Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон – Ҳавои тағйирёбанда пешгӯӣ шуда, дар баъзе ноҳияҳо барф меборад. Шамол аз самти ғарб бо суръати 5-10м/с мевазад. Ҳарорати ҳаво дар ғарби вилоят шабона 1-6º хунук, дар баъзе ноҳияҳо то 10-12º хунук, рӯзона 0+5º гарм, дар шарқи вилоят шабона 14-19º хунук, дар баъзе минтақаҳо то 38-40º хунук, рӯзона 6-11º хунук, дар баъзе минтақаҳо то 15-17º хунук мешавад.  Ҳарорати ҳаво дар ғарби вилоят шабона 1-6º хунук, дар баъзе ноҳияҳо то 10-12º хунук, рӯзона 0+5º гарм, дар шарқи вилоят шабона 14-19º хунук, дар баъзе минтақаҳо то 38-40º хунук, рӯзона 6-11º хунук, дар баъзе минтақаҳо то 15-17º хунук мешавад. 

Дар шаҳри Душанбе – Ҳавои  тағйирёбанда, шабона боришоти сусти барф ба амал омада, рӯзона бебориш пешгӯӣ шуда, тормеғ мефарояд. Шамол аз самти ғарб бо суръати 5-10м/с мевазад. Ҳарорати ҳаво шабона 2-4º хунук, рӯзона 4+6º гарм мешавад. Ҳарорати ҳаво шабона 1-3º хунук, рӯзона 6+8º гарм мешавад.

Дар шаҳри Хуҷанд – Ҳавои тағйирёбанда, шабона боришоти сусти барф ба амал омада, рӯзона бебориш дар назар буда, тормеғ мефарояд. Шамол аз самти ғарб бо суръати 5-10м/с мевазад. Ҳарорати ҳаво шабона 2-4º хунук, рӯзона 0+2º гарм мешавад.Ҳарорати ҳаво шабона 3-5º хунук, рӯзона 0+2º гарм мешавад.

Дар шаҳри Бохтар – Ҳавои тағйирёбандаи бебориш пешгӯӣ шуда, тормеғ мефарояд. Шамол аз самти ғарб бо суръати 5-10м/с мевазад. Ҳарорати ҳаво шабона 1-3º хунук, рӯзона 4+6º гарм мешавад.  Ҳарорати ҳаво шабона 2-4º хунук, рӯзона 5+7º гарм мешавад. 

Дар шаҳри Хоруғ – Ҳавои тағйирёбандаи бебориш пешгӯӣ мешавад. Шамол аз самти ғарб бо суръати 5-10м/с мевазад. Ҳарорати ҳаво шабона 5-7º хунук, рӯзона 0+2º гарм мешавад. Ҳарорати ҳаво шабона 4-6º хунук, рӯзона 0+2º гарм мешавад.

*Ҳарорати шабонаи ҳаво шаби 18 ба 19-уми январ ба ҳисоб гирифта шудааст.

Дар Telegram, Facebook ва Instagram бо мо бимонед.

Гузориш аз “Шаҳри ҷаҳонии сӯзанидӯзӣ”. Қиссаи зане, ки бо сӯзану ришта нақш меофарад

От
admin
-
0

Мавзуна Ҷалолова 30 сол боз бо сӯзану ришта нақш меофарад. Барои ӯ сӯзанидӯзӣ танҳо як ҳунар нест, балки мероси гаронбаҳои оилавист. Дар хонаводаи онҳо панҷ насл пай дар пай ин касбро идома медиҳанд ва Мавзуна онро ба духтаронаш ҳам омӯзонидааст.

Мавзуна Ҷалолова аз соли 2014 инҷониб роҳбарии маҳфили “Сӯзанидӯзӣ”-и Кохи фарҳанги шаҳри Панҷакентро бар зимма дорад. Ба наздаш бештар духтарони мактабхон ва занони хонанишин меоянд. Мавзуна мегӯяд, ки ҳадафи ӯ на танҳо омӯхтани ҳунар, балки кумак ба занон аст, то онҳо тавассути дӯхтани сӯзанӣ соҳиби даромад шаванд ва зиндагии худро беҳтар кунанд.

"Дар Панҷакент хонаро бесӯзанӣ тасаввур кардан душвор аст", — мегӯяд ӯ.

Ин ҳунарманд нақл мекунад, ки як вақтҳо таваҷҷӯҳ ба сӯзанидӯзӣ кам шуда буд, вале солҳои охир ин ҳунар дубора эҳё шуд. Ба қавли ӯ, ҳоло ҷавондухтарони Панҷакент дар тӯйҳояшон ба ҷойи либоси сафеди аврупоӣ (фатта), бештар куртаҳои зебои сӯзаниро интихоб мекунанд.

Ин бонуи чирадаст на танҳо куртаву нимтанаву рӯйҷову ҷойнамоз, балки рамзҳои милливу тасвирҳои таърихиро низ бо сӯзан моҳирона тасвир мекунад.

Маҳз заҳмати ҳунармандоне чун Мавзуна буда, ки моҳи октябри соли 2025 Панҷакент расман “Шаҳри ҷаҳонии сӯзанидӯзӣ” эълон шуд.

Мавзуна Ҷалолова давоми 30 сол даҳҳо сӯзанидӯзи моҳирро тарбият кардааст. Орзуи ягонаи ӯ ин аст, ки ин ҳунари миллӣ ҳеҷ гоҳ аз байн наравад ва аз насл ба насл гузарад.

 

МЕДИА (YOUTUBE)

Дар Telegram, Facebook ва Instagram бо мо бимонед.

Вазорати нақлиёт гуфтааст, теъдоде аз ширкатҳои нақлиётӣ дар Тоҷикистон талаботи иҷозатномадиҳиро риоя накардаанд

От
admin
-
0

Дар рафти санҷишҳое, ки дар соли 2025 гузаронида шуданд, Хадамоти давлатии назорат ва танзими нақлиёти Тоҷикистон муайян кардааст, ки аксари ширкатҳои нақлиётӣ шартҳо ва талаботи иҷозатномадиҳиро риоя накардаанд. Дар ин бора хабаргузории давлатии “Ховар” бо истинод ба Вазорати нақлиёт хабар додааст.

“Мутаассифона, натиҷаҳои санҷишҳо нишон медиҳанд, ки фаъолияти аксари корхонаҳо ва ширкатҳои нақлиётӣ камбудиҳои шабеҳ доранд, аз ҷумла риоя накардани талабот барои муоинаи тиббии пеш аз сафар, ҳолати техникӣ ва амалиётии воситаи нақлиёт, тахассуси кормандон, ки ба вазифаҳои онҳо мувофиқ нестанд, набудани шаҳодатномаҳои мутобиқат барои кор ва хизматрасонӣ ва набудани салоҳияти касбии кормандон. Ин боиси паст шудани бехатарӣ, афзоиши садамаҳои роҳ ва сифати пасти хизматрасонӣ мегардад", – навиштааст ин хабаргузорӣ.

Таъкид шудааст, ки барои қонуншиканиҳои ошкоршуда санадҳои ҳуқуқвайронкунии маъмурӣ тартиб дода шуда, як қатор ширкатҳо, аз ҷумла ҶДММ "Саёҳон", ҶДММ "Гурӯҳ Холдинг", ҶДММ "ХНА Шараф”, ҶДММ "Роҳнамо", ҶДММ "Дилшод Транс", ҶДММ "Усто Амир", ҶДММ "Коровонсарой", ҶДММ "Нури Истиқлол", ҶДММ "МНА 35", ҶДММ "Боркашон" ва КВД "Троллейбус" ҷаримабандӣ шуданд.

Ин расона бо такя ба иттилои вазорат навиштааст, ки “дар соли 2026 ҳамоҳангсозӣ ва назорати фаъолияти ширкатҳои нақлиётӣ тақвият дода мешавад."

Инчунин зикр шудааст, ки талошҳо барои рақамикунонӣ дар Душанбе, ВМКБ, вилояти Суғд, ноҳияҳои тобеи марказӣ, Кӯлоб, Бохтар ва минтақаҳои Рашт ҷараён доранд. Роҳхатҳои ширкатҳои нақлиётӣ дар ин минтақаҳо рақамӣ карда шудаанд, ки дар натиҷа шумораи онҳо афзоиш ёфта, нишондиҳандаҳои оморӣ беҳтар шудаанд.

"Дар соли 2026 ҳама шаклҳои иҷозаҳои сафар ва варақаҳо низ тавассути барномаи мобилӣ ба кор андохта мешаванд. Ба ибораи дигар, ҳуҷҷатҳои электронии сафар ҳатмӣ мешаванд", – афзудаанд дар ин ниҳод.

Дар Telegram, Facebook ва Instagram бо мо бимонед.

Оғози мулоқоти рӯ ба рӯ. Мансабдорони тоҷик ба суолҳои рӯзноманигорон посух медиҳанд

От
admin
-
0

Нишастҳои матбуотии солона дар вазорату идора ва кумитаву оҷонсиҳои Тоҷикистон рӯзи 26-уми январ оғоз шуда, то 13-уми феврал давом меёбад. “Азия-Плюс” бо нақшаи ташкил ва гузаронидани нишастҳои матбуотӣ, ки аз тарафи Озода Раҳмон, роҳбари Дастгоҳи иҷроияи президенти Тоҷикистон имзо шудааст, шинос шуд.

Дар ин нишастҳо қарор аст роҳбарони ниҳодҳои Тоҷикистон ба хабарнигорон дар бораи натиҷаҳои фаъолияти соли 2025 маълумот диҳанд. Ҳамчунин, рӯзноманигорон имкон доранд ба суолҳои худ посух ёбанд.

Бояд гуфт, нишастҳои матуботии мақомототи давлатии Тоҷикистон бо супориши Эмомалӣ Раҳмон, раисҷумҳури Тоҷикистон аз моҳи марти соли 2005 баргузор мешаванд. Дар аввал масъулони вазорату идораҳо пас аз ҳар се моҳ бо рӯзноманигорон дидор анҷом медоданд. Аммо пас аз соли 2011 нишастҳои хабарӣ дар ним сол як бор сурат мегиранд.

Гуфта мешуд, ки он "бо мақсади таъмини шаффофияти фаъолияти вазорату идораҳо ва ҳамчунин дастрасии матбуот ба сарчашмаҳои расмии маълумот нишастҳои хабарӣ гузаронида мешавад".

Дар ҳамин ҳол, дастрасии рӯзноманигорон ба иттилоъ аз ниҳодҳои давлатии Тоҷикистон ҳамоно бо монеаву мушкилҳо рӯбарӯ аст. Масъулуни аксари ниҳодҳо бо баҳонаи равон кардани мактуби расмӣ аз додани ҳар гуна иттилоъ худдорӣ мекунанд, ки ин хилофи қонун аст.

Ин аст, ки нишастҳои хабарӣ дар солҳои охир ягона имкони асосии мулоқоти рӯ ба рӯйи рӯзноманигорон бо нафарони аввали вазорату идораҳои давлатӣ ва гирифтани иттилоъ аз онҳо гаштааст. Аммо бештари вақт хабарнигорони тоҷик аз шеваи баргузории нишастҳо ва посухи масъулини ниҳодҳои давлатии Тоҷикистон қаноатманд немешаванд. Дар баробари ин, мақомдорон ҳам аз суолҳои ба мавзӯъ рабтнадоштаву баррасии масоили шахсӣ аз ҷониби баъзе рӯзноманигорон шикоят мекунанд.

Дар Telegram, Facebook ва Instagram бо мо бимонед.

Барқ дар Тоҷикистон гарон мешавад. Болоравии арзиши барқ ба зиндагии мардум чӣ таъсир мерасонад?

От
tojiki
-
0

Аз 1 феврали соли 2026 таърифаҳои истифода аз нерӯи барқ дар Тоҷикистон барои аҳолӣ ба андозаи 17% боло мераванд. Мақомот ин тасмимро зарурати солимгардонии молиявии бахши энергетика шарҳ медиҳанд, лекин коршиносон ва аҳолӣ ҳарчи бештар назди худ савол мегузоранд, ки оё мо барои арзиши аслии воқеӣ ё талафоти доимӣ ва камбудиву нуқсонҳо пардохт мекунем?

Аз 1-уми феврали соли 2026 қарор “Дар бораи таърифаҳо ба нерӯи барқ ва гармӣ” мавриди амал қарор мегирад. Лоиҳаи санад, ки дар он афзоиши таърифаҳо пешбинӣ шудааст, рӯзи 29-уми декабр дар ҷаласаи ҳукумат қабул шуд.

“Лоиҳаи мазкур бо мақсади рушди соҳаи энергетика ва расидан ба сатҳи худтаъминкунии фаъолияти молиявӣ ва иқтисодии ҷамъиятҳои саҳҳомии кушоди “Барқи тоҷик”, “Шабакаҳои интиқоли барқ” ва “Шабакаҳои тақсимоти барқ” таҳия ва пешниҳод шуд”, – гуфта мешавад дар иттилои хадамоти матбуоти раисҷумҳур.

Дар ҳамин ҳол, манбаъҳо дар ин мақомот, ки нахостанд ному насабашон ифшо шавад, зикр карданд, ки таърифаҳо барои истеъмолгарони маишӣ аз 1 феврал ба андозаи 17% – аз 35,36 дирам (3,84 сенти ИМА) барои 1 киловатт-соат то 41,37 дирам (4,49 сент) боло мераванд. Барои дигар категорияҳои истеъмолгарон (дар маҷмӯъ 10 категория) низ таърифаҳо тақрибан ба ҳамин андоза зиёд карда мешаванд.

Мушаххасан, барқ барои кӣ ва чӣ қадар гарон мешавад, дар ин пайванд метавонед мутолиа кунед. 

Ёдрас мекунем, ки таърифаҳои барқ дар Тоҷикистон то соли 2016 танҳо дар солҳои ҷуфт ва сипас ҳамасола боло бурда мешаванд. Истисно танҳо солҳои 2020-2021 шуданд, ки ҳукумат бар асари вазъи иқтисодӣ, ки бо сабаби пандемияи COVID-19 ба вуҷуд омада буд, аз боло бурдани таърифаҳо худдорӣ кард.

ИЗОБРАЖЕНИЕ Болоравии таърифаҳо бештар ба қишри осебпазир – нафақахӯрон таъсир мерасонад

Ахиран арзиши барқ дар Тоҷикистон, аз ҷумла барои аҳолӣ низ аз 1 апрели соли гузашта, яъне 9 моҳ пеш боло бурда шуда буд.

Барқи гарон – зиндагии гарон

Барои аҳолӣ болоравии таърифаҳо маънои сарбории иловагӣ ба буҷети оиларо дорад.

Барои гурӯҳҳои аз лиҳози иҷтимоӣ осебпазир (нафақахӯрон, оилаҳои серфарзанд, сокинони деҳот) ҳатто болоравии муътадил метавонад омили муассири камшавии даромади воқеӣ шавад.

Нерӯи барқ қариб дар ҳамаи соҳаҳо истифода мешавад – сар аз коркард ва нигаҳдории маҳсулот то нақлиёту савдо ва бахши хидматрасониҳо. Аз ин рӯ, таъсири болоравии таърифаҳо ба тиҷорати хурд таваҷҷуҳи хосса мехоҳад. Нонвойхона, устохона, корхонаву кошонаҳои хидматрасонӣ ва коркарди хурд мустақиман ба арзиши нерӯи барқ вобастаанд.

Болоравии таърифаҳо якбора ба дарҳол болоравии нарх боис нагардида, аммо баъди якчанд моҳ ташаккули ба истифлоҳ “мавҷи дуюм” оғоз мегардад, ки дар ин давра тиҷорат хароҷоти зиёдгардидаро тадриҷан ба дӯши истеъмолгар вомегузорад.

Дар пасманзари болоравии таърифаҳо хонаводаҳо маҷбур мешаванд, ки ба зиёни талаботи заминавии маишии худ, истифодаи барқро маҳдуд кунанд. Ин бахусус барои минтақаҳое, ки манбаъҳои ҷойгузини барқашон маҳдуд ва даромадашон дар сатҳи паст қарор дорад, муҳиму рӯзмарра мебошад.

ИЗОБРАЖЕНИЕ

Дар кишварҳои ҳамсоя чӣ гуна пардохт мекунанд?

Барои арзёбии миқёси болоравӣ,  муқоисаи таърифаҳо дар Тоҷикистонро бо дигар кишварҳои Осиёи Марказӣ зарур ва саривақтӣ медонем.

Дар Қирғизистон нерӯи барқ барои аҳолӣ яке арзонтарин дар минтақа аст: барои гурӯҳи асосии аҳолӣ зимни истифодаи то 700 кВт соат дар як моҳ – 1,37 сом барои 1 кВт/с, ки тақрибан ба 1,6 сенти ИМА баробар аст. Барои оилаҳои камбизоат, ки кумакпулӣ мегиранду на зиёдтар аз 700 кВт* соат истифода мебаранд – 0,5 сом (0,57 сент) барои 1 кВт* соат.

Тавре ки мебинем, ҳатто то болоравӣ дар моҳи феврал, таърифаҳо дар Тоҷикистон (3,84 сент) аз таърифаҳо дар Қирғизистон зиёд аст.

Дар Қазоқистон аҳолӣ ба ҳисоби миёна нисбатан бештар – ҳудуди 30-31 танга ё ҳудуди 6 сент пардохт мекунад, ки таърифаи баландтарин дар Осиёи Марказӣ аст. Қобили зикр аст, ки таърифаҳо дар Қазоқистон вобаста ба минтақаҳо фарқ доранд.

Дар Ӯзбекистон системаи мухталиф амал мекунад: то истифодаи 200 кВт/соат дар як моҳ таърифаи нисбатан паст (ҳудуди 600 сӯм ё 4,99 сент барои 1 кВт/соат) амал мекунад, лекин дар сурати зиёд шудан аз маҳдудият (лимит), арзиши барқ метавонад то 800-100 сӯм (6,65-8,31 сент) ва болотар аз он зиёд шавад, ки ба сатҳи Қазоқистон наздик мешавад. Дар натиҷаи қисмате аз хонаводаҳо бо нархи баландтар аз Тоҷикистон пардохт мекунанд.

Туркманистон истисно аст: тибқи маълумоти расмии манбаъҳои байнулмилалӣ, барои пардохти барқ ба аҳолӣ давлат амалан кумакпулӣ медиҳад ва он бо таърифаҳои рамзӣ пешниҳод мешавад. Аз ин рӯ, муқоисаи мустақим душвор аст. То 1 январи соли 2019 барқ ба аҳолӣ дар ин кишвар комилан бепул дода мешуд.

Ба ин тариқ, маълумот дар бораи он, ки дар Тоҷикистон қариб таърифаҳои пасттарин ба барқ дар ҷаҳон амал мекунанд, ҳатто дар доираи минтақа асоси воқеӣ надоранд: нисбат ба Қазоқистону Ӯзбекистон камтар, вале дар муқоиса бо Қирғизистону Туркманистон хеле зиёдтар пардохт мекунем.

ИЗОБРАЖЕНИЕ

Намуна – Қирғизистон, зеро дигар ҳамсояҳо манбаъҳои ҷойгузин доранд

Муқоисаи таърифаҳо ба нерӯи барқ дар Тоҷикистон дар навбати аввал бо Қирғизистон мантиқист, зеро мо заминаи “якхела”-и истеҳсол дорем. Дар Тоҷикистон ҳудуди 94%-и барқ (дар 11 моҳи соли 2025) дар нерӯгоҳҳои барқи обӣ (НБО), яъне аз ҳисоби об истеҳсол мешавад. Дар Қирғизистон низ вазъ монанд аст: соли 2024 дар нерӯгоҳҳои барқи обӣ ҳудуди 90%-и барқ истеҳсол шудааст.

Чаро ин муҳим аст ба таври соддатар: дар НБО “сӯзишворӣ” об мебошад, яъне бепул аст. Пас аз сохтмони чунин иншоот хароҷоти асосӣ маъмулан ба хидматрасонӣ, таъмир ва шабакаҳо марбут аст. Марказҳои барқу гармидиҳӣ бошанд, бо газ/ангишт/мазут кор карда мутаносибан, арзиши аслии барқи онҳо бамаротиб зиёд аст, зеро доимо харидану ба марказ расонидани сӯзишворӣ зарур аст.

Бинобар ин, муқоисаи таърифҳои Тоҷикистон бо таърифаҳои Қирғизистон лозим аст, на бо Қазоқистону Ӯзбекистон, ки дар онҳо қисми зиёди барқ дар марказҳои барқу гармидиҳӣ (МБГ) истеҳсол мешавад. Соли 2024 барқ дар Қазоқистон асосан дар МБГ бо истифодаи ангишт (74,9%) ва Ӯзбекистон (ҳудуди 70%) истеҳсол мешуд.

Маҳз бо ҳамин сабаб далели “сатҳи Қирғизистон” асоснок ба назар мерасад: агар ду кишвар барқро асосан дар НБО-ҳо истеҳсол кунанд, пас мантиқан таърифаҳо на “мисли кишварҳое, ки дар онҳо барқ бо сӯзишвории гарон ҳосил мешавад”, балки бояд”яксон бошад.

“Таърифаҳои паст” ё талафоти баланд

Мақомоти Тоҷикистон болоравии навбатии таърифаҳоро маъмулан ба он рабт медиҳанд, ки нархи кунунӣ “хеле паст” ва гӯиё хароҷоти ин бахшро намепӯшонад. Лекин муқоиса бо Қирғизистон, ки дар заминаи барқи обӣ тарифҳо ба таври назаррас пасттаранд, касро ба андеша водоро мекунад: шояд решаи мушкил на танҳо дар нарх барои аҳолӣ, балки чӣ гуна кор кардани низом ифода ёбад.

Болоравии таърифаҳо ҳамеша як саволро ба миён мегузорад: истеҳсол ва тақсимоти барқ то чӣ андоза самаранок роҳандозӣ шудааст. Дар шабакаҳо бар асари хат ва таҷҳизоти кӯҳна ва бо сабаби истифодаи берун аз сабт, дуздӣ ва омили инсонӣ чӣ қадар барқ талаф меёбад? Ва аз ҳама асосиаш маҳз барои чӣ мардум тибқи таърифаи нав маблағи зиёдтар пардохт мекунанд?

Раисҷумҳури Тоҷикистон чанде пеш зимни ироаи паёми худ ба парлумон изҳор дошт, ки қисмати зиёди талафот ба омили инсонӣ рабт дошт.

Ӯ зикр кард, ки то ҷорисозии низоми биллингӣ тибқи ҳисоботҳо 30-40%-и аҳолӣ пули барқро пардохт намекарданд ва пас аз ҷорисозии низом дар қаламравҳои ҷудогона маълум шуд, ки 100%-и аҳолӣ ҳамчун истеъмолгароне шуморида мешаванд, ки пули барқро пардохт мекунанд.

Ба истилоҳи дигар, пеш аз бори дигар шарҳ додани болоравии нархҳо бо сабаби “таърифаҳои паст”, посух ба дигар савол мантиқӣ ба назар менамояд: аз дуздиҳо, истифодаи бидуни қайд ва камбудиҳо дар идораи низом ба соҳа чӣ қадар зиён расонида мешавад ва чаро ин талафот ҳамеша тариқи болоравии таърифаҳо ба дӯши аҳолӣ вогузор мешавад?

Дар Telegram, Facebook ва Instagram бо мо бимонед.

Шикасти футзалбозону пирӯзии футболбозони Тоҷикистон

От
admin
-
0

Дастаи мунтахаби футзали Тоҷикистон дар бозии дӯстона аз тими миллии Қирғизистон шикаст хӯрд. Набарди дастаҳо рӯзи 16-уми январ дар шаҳри Ҷакартаи кишвари Индонезия сурат гирифта, бо натиҷаи 4:2 ба нафъи қирғизистониҳо анҷом ёфт.

Шогирдони Пайрав Воҳидов, сармураббии тими миллии кишвар дар доираи омодагӣ ба Ҷоми Осиё-2026 ду бозии санҷишии дигар бо Индонезия (18 январ) ва Арабистони Саудӣ (20 январ) анҷом медиҳанд. Ин рақобатҳо ҳам дар шаҳри Ҷакарта баргузор мешаванд.

Тими миллии Тоҷикистон дар Ҷоми Осиё-2026, ки дар Индонезия сурат мегирад, дар гурӯҳи “С” бо Ӯзбекистон (28 январ), Ҷопон (30 январ) ва Австралия (1 феврал) бозӣ мекунад.

Ҳамчунин, дирӯз наврасони футболи тоҷик ҳамсолони иморотии худро шикаст доданд.

 

ИЗОБРАЖЕНИЕ

Дастаи мунтахаби наврасони то 17-солаи Тоҷикистон дар бозии дӯстона муқобили тими миллии наврасони Имороти Муттаҳидаи Арарбӣ ғалаба кард. Ин дидор рӯзи 16-уми январ дар шаҳри Дубай сурат гирифта, бо ҳисоби 1:0 ба нафъи футболбозони навраси тоҷик поён ёфт. Голи ягонаи дастаи моро Муҳаммад Мираҳмадов зад.

Ёдовар мешавем, ки дар бозии аввали санҷишӣ дар шаҳри Дубай наврасони тоҷик ҳамсолони худ аз Арабистони Саудиро мағлуб карда буданд.

Дар Telegram, Facebook ва Instagram бо мо бимонед.

Ҷазо барои “гурез” аз пардохти андоз ва чанд қоидавайронкунии дигари андоз сангинтар шуд

От
Mazhab
-
0

Дар Тоҷикистон барои чанде аз қоидавайронкунии марбут ба андоз, аз ҷумла, саркашӣ аз пардохти андоз, итоат накардан ба нозири андоз, соҳибкории сохта, монеъ шудан ба санҷиши андоз, роҳ надодани корманди он ба ­корхона ҷазо сангинтар шуд.

Дар ин бора Эмомалӣ Раҳмон, раисҷумҳури кишвар моҳи декабри соли 2025 қонун ба имзо расонид, ки тибқи он чанд моддаи Кодекси ҳуқуқвайронкунии маъмурӣ дар таҳрири нав пешниҳод шуд.

Аз ҷумла, акнун шаҳрвандони кишвар барои сарпечӣ аз пардохтани андоз аз 1170 то 1560 сомонӣ, яъне аз 15 то 20 нишондиҳанда барои ҳисобҳо (як нишондиҳанда дар соли 2026-ум 78 сомонӣ) ҷарима месупоранд. Мансабдорон ва соҳибкорони инфиродӣ бошанд, барои “гурез” аз андоз аз 11 ҳазору 700 (150 нишондиҳанда) то 15 ҳазору 600 сомонӣ (200 нишондиҳанда) ва ширкату корхонаҳо аз 19 ҳазору 500 (250 нишондиҳанда) то 23 ҳазору 400 сомонӣ (300 нишондиҳанда) ҷарима месупоранд. 

Дар баргаҳои мо бо меъёри болоравии ҳаҷми ҷаримаҳои андозӣ ва меъёри қаблии он иттилоъ гиред:

ГАЛЛЕРЕЯ (9)

Ин меъёри ҷарима як баробар зиёдтар аз ҳаҷми ҷаримаи қаблӣ аст. Пештар шаҳрвандон барои сарпечӣ аз пардохти андоз аз 624 (8 нишондиҳанда) то 780 сомонӣ (10 нишондиҳанда), мансабдорон аз 3120 (40 нишондиҳанда) то 3 ҳазору 900 сомонӣ (50 нишондиҳанда), соҳибкорони инфиродӣ ва ширкату корхонаҳо аз 11 ҳазору 700 (150 нишондиҳанда) то 15 ҳазору 600 сомонӣ (200 нишондиҳанда) ҷарима мепардохтанд.

Нусратулло Давлатзода, раиси Кумитаи андози Тоҷикистон ҳангоми пешниҳоди лоиҳа дар ҷаласаи парлумонӣ, ки 3-юми декабри соли 2025 баргузор гардид, дар асоси натиҷаи хулосаи таҳлилҳои солҳои 2022-2025 гуфт, шумораи ҳуқуқвайронкуниҳои маъмурӣ барои риоя накардани қонунгузории андоз тамоюли зиёдшавӣ дорад.

“Агар дар соли 2022 зиёда аз 17 ҳазор ҳуқуқвайронкунӣ ба қайд гирифта шуда бошад, ин нишондод дар соли 2024 ба бештар аз 20 ҳазор ва дар даҳ моҳи соли 2025 бошад, аллакай ба зиёда аз 23 ҳазор баробар гардидааст”, – зикр карда буд раиси Кумитаи андоз.

Ӯ далели зиёд шудани чунин қонуншиканиҳоро “кам будани ҷаримаи маъмурӣ” унвон дода, инро боиси такроран содир шудани қонунвайронкуниҳои андозӣ гуфта буд. 

 

Барои дигар қоидавайронкунии андозӣ низ ҷазо сахттар шуд

Ҳамчунин, дар асоси тағйирот ба Кодекси ҳуқуқвайронкунии маъмурӣ, ҳаҷми ҷарима барои итоат накардан ба корманди андоз, соҳибкории сохта ва риоя накардани талаботи дигари андозӣ низ боло рафт. Дар баргаҳои мо бо меъёри болоравии ҳаҷми ҷаримаҳои андозӣ ва меъёри қаблии он иттилоъ гиред:

ГАЛЛЕРЕЯ (9)

Бояд гуфт, ки сар аз соли 2026 меъёри нишондиҳанда барои ҳисобҳо дар кишвар 3 сомонӣ боло рафта, аз 75 сомонии соли гузашта ба 78 сомонӣ расид. Ин аст, ки аксари ҷаримаву пардохтҳои дигари ҳатмӣ ба буҷет, инчунин меъёри андозҳо гарон шуд.

Молиёт, ки ҳудуди 70% буҷаи кишварро ташкил медиҳад, ҳамасола аз сӯи Кумитаи андози Тоҷикистон ҷамъоварӣ мешавад. Соҳибкорон гоҳо аз меъёри баланди андоз дар кишвар шикоят мекунанд. Ҳамчунин, ҳамасола дар баробари ба фаъолият оғоз кардани садҳо соҳибкору корхонаву ташкилот, даҳҳо адади онҳо баста мешаванд. 

Дар Telegram, Facebook ва Instagram бо мо бимонед.

Субҳ ба хайр, Тоҷикистон! Як рӯз дар таърих, зодрӯзи шахсиятҳо, вазъи ҳаво барои 17 январи соли 2026

От
Mazhab
-
0

ЯК РӮЗИ ТАЪРИХ

Соли 1995 – Гвардияи президентии Тоҷикистон таъсис ёфт, ки баъдтар, дар соли 2004 номи Гвардияи миллиро гирифт.

Соли 2012 – Маркази миллии протсессингӣ дар Тоҷикистон ифтитоҳ гардид. Вазифаи асосии ин марказ коркард, идоракунӣ ва ҳамоҳангсозии маълумоти молиявӣ, пардохтҳо ва транзаксияҳо мебошад.

Соли 2014 – Эмомалӣ Раҳмон, раисҷумҳури кишвар дар бораи таҷдиди сохтори Дастгоҳи иҷроияи президенти Тоҷикистон фармон ба имзо расонид.

Соли 2017 – Дар шаҳри Хуҷанд филиали КВД “Коргоҳи протезӣ ва ортопедӣ” ифтитоҳ гардид.

Соли 2020 – Ба номзадҳо ба вакилӣ манъ карда шуд, ки маводи таблиғотии пешазинтихоботии худро дар ёдгорӣ, объектҳои таърихиву фарҳангӣ, биноҳои муассисаҳои томактабӣ ва масҷидҳо насб намоянд.

Соли 2021 – Раиси шаҳри Душанбе Рустами Эмомалӣ ба Палатаи ҳисоби Тоҷикистон дархост фиристод, то фаъолияти молиявию хоҷагии шаҳрдории пойтахт дар соли 2020 санҷида шавад. Бояд гуфт, рӯзи 15 январи соли равон ҳам Рустами Эмомалӣ ҳамчунин ба Палатаи ҳисоби Тоҷикистон ҷиҳати санҷиши фаъолияти молиявӣ ва хоҷагидории шаҳрдории пойтахт дар соли 2024 дархост ирсол намуд. Вале натиҷаи ин санҷишҳо боре расонаӣ нашудааст.

Соли 2022 – Аморати Муттаҳидаи Араб (АМА) барои шаҳрвандони Тоҷикистон, ки ба ин кишвар сафар мекунанд, талаботи нав ҷорӣ кард.

 

ШАХСИЯТҲО

Соли 1893 – Зодрӯзи Розия Озод, шоира, модари академик Бобоҷон Ғафуров.

ИЗОБРАЖЕНИЕ Розия Озод

Розия Озод яке аз занони равшанзамир дар даврони пурталотум буд ва дар ташаккули шахсияти фарзандаш Бобоҷон Ғафуров нақши боризе доштааст. Ӯ ҳамчунин офарандаи як қатор шеъру достонҳо аст. Махсусан, дар даврони ҷанг баҳри рӯҳбаландии ҳомиёни ватан ашъори ватандӯстона месурудааст.

Маҷмуаҳои “Муҳаббат ба Ватан”, “Гулистони ишқ”, “Аз водии тилоӣ” ва “Иқбол” намунаҳои осори ӯро ҷамъ овардаанд.

Соли 1927 – Зодрӯзи Аҳмад Бобоқулов, Ҳофизи халқии Иттиҳоди шӯравӣ, сарояндаи опера.

Аҳмад Бобоқулов, ки шӯҳраташ бо иҷрои суруди “Республикаи ман” дучанд гардид, фарзанди Бобоқул Файзуллоев, овозхон ва навозандаи тоҷик аст. Ӯ дар саҳнаи театри тоҷик беҳтарин опреаҳоро барои намоишномаҳои иҷро кардааст.

МЕДИА (YOUTUBE)

Аҳмад Бобоқулов ҳамчунин сарояндаи сурудҳои мардумӣ ва классикӣ – “Шашмақом” буда, дар фаъолияти овозхониаш бо тозакориҳо даст задааст.

Бобоқулов худ хатмкардаи Консерваторияи Маскав ва аспирантураи консерваторияи мазкур буда, корномаи худро дар Театри давлатии академии опера ва балети тоҷик ба номи Садриддин Айнӣ оғоз карда, қариб се даҳсола дар ин театр фаъолият доштааст. Сипас тақрибан даҳ сол дар Филармонияи давлатии Тоҷикистон буд ва муддате роҳбари бадеии Ансамбли мақомхонони Кумитаи телевизион ва радиошунавонироо ба зимма дошт. Бобоқулов ҳамзамон аз соли 1967 дар факултети санъати Институти давлатии педагогии Душанбе ва аз соли 1976 устоди факултети вокал ва театрию операвии ДДСТ ба номи М. Турсунзода буд.

Аҳмад Бобоқулов аз санъати операи миллӣ ва ҷаҳонӣ асарҳои мураккабро ба маҳорати вижа иҷро кардааст. Аз ҷумла,  Бахтиёр дар “Бахтиёр ва Нисо”, Синодал дар “Иблис”, Рустам дар “Пӯлод ва Гулрӯ”, Мадан дар “Комде ва Мадан”, Рӯдакӣ ва Айнӣ дар операҳои ҳамномаш аз намунаҳои беҳтарини ҳунари ӯст.

Ӯ муаллифи китоби “Асарҳои вокалии жанрҳои гуногун барои овози тенор” низ аст. 

Бобоқулов 18-уми майи соли 1990 дар 59-солагӣ даргузашт. Колеҷи санъати шаҳри Душанбе ба номи ин овозхони шаҳир номгузорӣ шудааст.

Соли 1932 –  Зодрӯзи Ҷанобиддин Лафизов, вазири молияи Тоҷикистони шуравӣ.

Соли 1950 – Мавлуди Матлубхон Давлатов, раиси пешини Кумитаи давлатии сармоягузорӣ ва идораи амволи давлатии Тоҷикистон, собиқ муовини аввали сарвазир.

ИЗОБРАЖЕНИЕ Матлубхон Давлатов

Матлубхон Давлатов аз ходимони намоёни давлатӣ буда, чандсолаҳо дар вазифаҳои баланди давлатӣ фаъолият кардааст ва аз чеҳраҳои шинохтаи сиёсати иқтисодии кишвар аст.

Фаъолияти ӯ соли 1970 баъди хатми Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В.И. Ленин (ҳоло ДМТ) оғоз гардида, беш аз даҳ сол, то соли 1985 дар Телевизиони Тоҷикистон ҳамчун шореҳи иқтисодӣ ва барандаи барномаи ҳармоҳаи “Иқтисодиёт бояд босарфа бошад” фаъолият намудааст. Сипас то соли 1989 дар Пажӯҳишгоҳи иқтисодиёти Академияи илмҳои Тоҷикистон, ҳамзамон дар Донишгоҳи миллии Тоҷикистон фаъолият кардааст.

Фаъолияти ӯ дар мақомоти давлатӣ аз соли 1989 оғоз гардид. Ӯ солҳои1990-1991 мудири шуъбаи Комиссияи давлатии Совети Вазирони Тоҷикистон оид ба ислоҳоти иқтисодӣ, солҳои баъдӣ муовини аввали раиси Кумитаи давлатии идораи амволи давлатӣ буд.

Матлубхон Давлатов соли 1993 раиси Кумитаи мазкур таъин гардида, то соли 2001 дар ин мансаб буд. Панҷсолаи баъдӣ раиси Кумитаи назорати давлатии молиявӣ буд ва соли Душанбе ба курсии мушовири давлатии президент оид ба сиёсати иқтисодӣ нишаст ва то соли 2010 дар ин мақом буд. Аз соли 2010-2012 роҳбари Дастгоҳи иҷроияи Президент буд ва сипас, беш аз як сол, то соли 2013 муовини якуми сарвазири Тоҷикистон буд. 

Тибци иттилои охир, ҳоло мушовири Вазорати рушди иқтисод ва савдои ҷумҳурӣ аст.

Соли 1961 – Зодрӯзи Абдулқодири Раҳим, рӯзноманигор ва адиби тоҷик.

ИЗОБРАЖЕНИЕ Абдулқодири Раҳим

Абдуқодири Раҳим, шоир, нависанда ва рӯзноманигори тоҷик буда, аз охири солҳои 80-ум назму наср менавишт. Ӯ хатмкардаи Омӯзишгоҳи маданӣ-маърифатии ҷумҳуриявии ноҳияи Рӯдакӣ ва факултети филологияи тоҷики Донишгоҳи миллии Тоҷикистон аст.

Ӯ солҳои 1984 – 1985 дар телевизиони тоҷик кор карда, солҳои 1985-87 омӯзгори фанни забон ва адабиёти тоҷик дар ноҳияи Комсомолобод (Ҷалолиддни Балхии ҳозира) буд.

Солҳои 1987-1990 хабарнигор ва котиби масъули рӯзномаи “Мубориз”-и ноҳияи Восеъ, солҳои 1990-1993 муҳаррири калон ва мудири шуъбаи маҷаллаи “Фарҳанг” ва солҳои 1993-1999 мухбири рӯзномаи “Ҷумҳурият” буд. Аз соли 1999 то рӯзи маргаш ӯ ба ҳайси мудири шуъбаи фарҳанги рӯзномаи “Ҷумҳурият” фаъолият мекард.

Ӯ дар баробари рӯзноманигорӣ, инчунин ба шоириву нависандагӣ рағбат дошт ва аз охири солҳои 80-ум назму наср менавишт. Беҳтарин намунаҳои осораш дар маҷмӯаҳои ашъор ва нигоштаҳои мансури “Дурӯғи шабнам”, “Чароғи ошноӣ” , “Ҷилваи як нола”, “Нусхаи парешонӣ”, “Рӯшноӣ”, “Фиреби меҳр”, “Хилвати Ойина”, “Духтари афсонаҳо” гирд омадаанд.

Абдуқодири Раҳим аз соли 1994 узви Иттифоқи журналистони Тоҷикистон ва Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон буд. Ӯ соли 2018 Ҷоизаи ба номи Абулқосим Лоҳутии Иттифоқи журналистонро соҳиб шуда буд.

Номбурда чанд моҳ пеш, 12-уми сентябри соли 2025 дар 64-солагӣ дар Душанбе даргузашт.

Соли 1961 – Мавлуди Анвар Тағоймуродов, генерал-майори милиса, собиқ сардори Раёсати мубориза бар зидди ҷиноятҳои муташаккили ВКД, вакили пешини парлумони Тоҷикистон.

ИЗОБРАЖЕНИЕ Анвар Тағоймуродов

Ӯ фаъолияти худро дар мақомоти корҳои дохилӣ оғоз намуда, солҳои зиёд дар ҳайати миёна ва роҳбарикунандаи мақомоти корҳои дохилии ифои вазифа намудааст. Ӯ чанд сол роҳбарии Раёсати мубориза бар зидди ҷиноятҳои муташаккили ВКД-ро ба уҳда дошт. 

Анвар Тағоймуродов ҳамчунин дар Оҷонсии назорати давлатии молиявӣ ва мубориза бо фасод дар вазифаҳои сардори Раёсати фаврии махсус ва муовини директор кор кардааст. Як муддат – солҳои 2011–2012 муовини вазири корҳои дохилии Тоҷикистон низ буд. Солҳои 2012-2015 роҳбарии Раёсати ВКД дар вилояти Хатлонро ба уҳда дошт.

баъди анҷоми вакилӣ, аз моҳи апрели соли 2020 то моҳи июни соли 2024 дар вазифаи машваратчии Шуъбаи амнияти ҷамъиятии Шурои амнияти  Тоҷикистон ифои вазифа карда, аз моҳи июни соли 2024 ба нафақа рафт.

Ӯ ду давра вакили парлумони Тоҷикистон буд: аз соли 2000 то 2005; аз 2015 то 2020.

Соли 1914 – Мирзосироҷи Ҳаким, пизишк, шоир, рӯшанфикри тоҷик  аз олам чашм баст.

Соли 2000 – Шамсӣ Қиём, ҳунарпеша, коргардон, драматург ва тарҷумони тоҷик дар 80-солагӣ даргузашт.

ИЗОБРАЖЕНИЕ Шамсӣ Қиём

Шамсӣ Қиёмов аз чеҳраҳои бисёрҷанбаи театру синамои тоҷик буда, ҳамзамон чун коргардон, драматург ва тарҷумон шинохта шудааст.

Фаъолияти ӯ аз кори адабӣ оғоз ёфтааст. Ӯ дар аввал ҳамчун ходими адабии рӯзномаи “Қизил Тоҷикистон” фаъолият бурда, соли 1941 ба Театри давлатии академии драмавии ба номи Абулқосим Лоҳутӣ омад ва то соли 1956 ҳунарпеша ва коргардони ин театр буд. Ин давра ва саҳна, ки беш аз 40 нақш офаридааст,  аз муҳимтарин марҳалаҳои ташаккули ҳунарии ӯ дониста мешавад.

Солҳои 1956-1978 Шамсӣ Қиём коргардони “Тоҷикфилм”, баъдан саркоргардони Студияи телевизиони Тоҷикистон, Филармонияи давлатии Тоҷикистон ва Театри давлатии ҷавонон буд. Солҳои 1978–1994 дар Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи Мирзо Турсунзода ба ҳайси устод шогирдони зиёдеро тарбия кардааст.

Шамсӣ Қиём ҳамчун драматург низ шуҳрат ёфтааст. Нахустин асарҳои саҳнавии ӯ – “Камол” ва “Дамири мусиқор” ҳанӯз соли 1937 дар театри Ленинобод рӯи саҳна омадаанд. Минбаъд намоишномаҳои ӯ, аз ҷумла “Дил-дили Зайнаб”, “Тӯфон”, “Ҷарима – 30 тин”, “Садои дил”, “Золу Рӯдоба”, ва “Ошиқони ҳазлбоз” дар театрҳои бонуфузи ҷумҳурӣ пешкаши тамошобинон гардиданд.

Ӯ солҳои тӯлонӣ бо Театри лӯхтаки Душанбе ҳамкорӣ дошта, бо асарҳои худ дунёи маънавии кӯдакону наврасонро ғанӣ гардонд.

Соли 2012 – Саидмуҳаммад Каримов, доктори илмҳои физикаю математика дар 75-солагӣ аз олам чашм баст.

Соли 2021 – Дӯстмурод Уроқов, иқтисоддони тоҷик дар 78-солагӣ вафот кард.

 

САНАҲОИ МУҲИМИ ҶАҲОНӢ

Соли 1773 – Ҷеймс Кук аввалин шуда, доираи қутби ҷанубиро убур кард.

Соли 1920 – Дар Русияи Шӯравӣ ҳукми қатл расман бекор карда шуд.

Соли 1991 – Дар ҷаҳон бори нахуст ба воситаи кураи ҳавоӣ парвоз тариқи Уқёнуси Ором анҷом дода шуд.

Ҳамасола 17-уми январ дар саросари дунё Рӯзи байналмилалии ихтирооти кӯдакон ҷашн гирифта мешавад. Ин сана ба зодрӯзи Бенҷамин Франклин, яке аз арбобони шинохтаи амрикоӣ, олим, ихтироъкор ва рӯзноманигор рост меояд, ки дар синни 12-солагӣ бори аввал дастпушҳо барои шиновариро ихтироъ кард.

ИЗОБРАЖЕНИЕ Бенҷамин Франклин

Соли 1377 Папаи Рим, Григорий XI-ро ба Ватикан – давлати аз ҳама хурдтарин бо масоҳати ҳамагӣ 44 гектар гусел карданд. Аз ҳамон замон Ватикан қароргоҳи Папаи Рим қарор гирифт.

Соли 1942 – Зодрӯзи Муҳаммад Алӣ, "шоҳ"-и бокси муосир. Ин муштзани ҳирфаии амрикоӣ, яке аз муштзанҳои маъруф дар таърихи бокси ҷаҳонӣ. Муштазни сиёҳпӯсти амрикоӣ дар солҳои 1960-ум номдор шудт. Ӯ дар синни 75 солагӣ 3 июни соли 2016 дар Амрико вафот кард.

ИЗОБРАЖЕНИЕ Муҳаммад Алӣ

 

ВАЗЪИ ҲАВО*

Дар вилояти Суғд – Ҳавои абрнок пешгӯӣ шуда, дар баъзе ноҳияҳо барф меборад. Ҳарорат: дар водиҳо рӯзона -3+2º, дар ноҳияҳои кӯҳӣ рӯзона 1-6º сард, дар водиҳо шабона 0-5º сард, дар ноҳияҳои кӯҳӣ шабона 9-14º сард.

Дар вилояти Хатлон – Ҳавои абрнок пешгӯӣ шуда, барф меборад. Ҳарорат: дар водиҳо рӯзона -1+4º, дар  доманакӯҳҳо рӯзона -2+3º, дар водиҳо шабона 0-5º сард, дар ноҳияҳои доманакӯҳӣ шабона 1-6º сард.

Дар шаҳру ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ – Ҳавои абрнок пешгӯӣ шуда, барф меборад. Ҳарорат: дар водиҳо рӯзона -1+4º, дар ноҳияҳои кӯҳӣ рӯзона -2+3º, дар баъзе ноҳияҳо то 5-7º сард, дар водиҳо шабона 0-5º сард, дар ноҳияҳои кӯҳӣ шабона 3-8º сард, дар баъзе ноҳияҳо то 15-17º сард.

Дар Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон – Ҳавои тағйирёбанда пешгӯӣ шуда, дар баъзе ноҳияҳо барф меборад. Ҳарорат: дар ғарби вилоят рӯзона 0+5º гарм, дар шарқи вилоят рӯзона 2-7º сард, дар баъзе минтақаҳо то 11-13º сард, дар ғарби вилоят шабона 1-6º сард, дар баъзе ноҳияҳо то 10-12º сард, дар шарқи вилоят шабона 14-19º сард, дар баъзе минтақаҳо то 38-40º сард.

Дар шаҳри Душанбе – Ҳавои  абрнок пешгӯӣ шуда, баъзан барф меборад. Ҳарорат: рӯзона 2+4º гарм, шабона 2-4º сард.

Дар шаҳри Хуҷанд – Ҳавои абрнок пешгӯӣ шуда, баъзан барф меборад. Ҳарорат: рӯзона -1+1º, шабона 2-4º сард.

Дар шаҳри Бохтар – Ҳавои абрнок пешгӯӣ шуда, барф меборад. Ҳарорат: рӯзона 0+2º гарм, шабона 1-3º сард.

Дар шаҳри Хоруғ – Ҳавои тағйирёбанда пешгӯӣ шуда, баъзан барф меборад. Ҳарорат: рӯзона 3+5º гарм, шабона 5-7º сард.

*Ҳарорати шабонаи ҳаво шаби 17 ба 18-уми январ ба ҳисоб гирифта шудааст.

Дар Telegram, Facebook ва Instagram бо мо бимонед.

Талош барои оғози зиндагии нав. Баъди як моҳи куштори Қобилҷон Алиев, модар ва додараш чӣ ҳол доранд?

От
admin
-
0

Бо гузашти як моҳ аз ҳодисаи куштори Қобилҷон Алиеви 10-сола, ки ҷомеаи ҷаҳониро такон дод, модари ӯ Нилуфар Сафоева талош дорад “захми ҷонкоҳ”-ро шифо бахшад ва барои фарзанди дигараш, ба зиндагии маъмулӣ баргардад. Фарзанди дигари ӯ, яъне додари Қобилҷон таҳсилро дар яке аз литсейҳои пойтахт идома медиҳад.

Як манбаи огоҳ аз ҳодиса гуфт, ки ҳоло вазъи модару писар хуб буда,  тасмим доранд, ба хонае, ки аз ҷониби ҳукумати кишвар дар пойтахт тӯҳфа шуда буд, кӯчанд.

“Хонаро пурра ба номаш карда, ҳуҷҷатҳоро дуруст карданд ва ҷои корашон ҳам маълум аст. Танҳо каме дигар ҳолашон хуб шавад, ба хонаи нав мекӯчанд”,-гуфт манбаъ.

Бояд гуфт, яке аз соҳибкорони кишвар масъул шудааст, ки модари Қобилҷон Алиевро бо ҷойи кор ва маоши баробар ба 1000 доллари амрикоӣ таъмин кунад.

Худи Нилуфар Сафоева то ҳол аз суҳбат бо расонаҳо худдорӣ мекунад.

Мактабе, ки додари Қобиҷон таҳсилашро идома медиҳад, барои “Азия-Плюс” маълум аст, аммо ба хотири халалдор накардани осоиши ӯ, мо аз ифшои он худдорӣ мекунем.

Ёдовар мешавем, ки Қобилҷон Алиев рӯзи 16-уми декабр дар мактабе дар вилояти Маскав аз сӯйи навраси 15-сола ва шаҳрванди Русия бо корд ва бар пояи нафрати миллӣ кушта шуд. Пеш аз куштори Қобилҷон Алиев, ҳамлагар як муҳофизи мактабро ҳам захмӣ кардааст. Муҳофиз ҷон ба саломат бурд, аммо Қобилҷон Алиев аз ҷароҳати бардошта ҷон бохт.

Ва ҳамаи ин ҷиноятро ҳамлавар мустақим дар шабакаҳои иҷтимоӣ интишор кард.

Дар навори воқеа, ки онро саҳифаи “Mash” нашр кард, дида мешавад, наврасе бо корд ба гурӯҳи хонандагон наздик шуда, мепурсад, “миллати шумо чист?". Пас аз куштор, ҳавлавар дар ҳамон мактаб аз ҷониби нерӯҳои интизомӣ дастгир шуд. Ӯ ба гуноҳи худ иқрор шуд, алайҳи ӯ бо иттиҳоми куштор ва қасди куштор (моддаҳои 105 қисми 3, моддаи 30 қисми 2 Кодекси ҷиноии Русия) парвандаи ҷиноӣ боз шуд ва ӯ ҳоло барои ду моҳ ба ҳабси пешакӣ гирифта шудааст.

Расонаҳо менависанд, ки ҳамлагар дар заминаи ҳисси миллатгароӣ ва бадбинӣ ба мактаб ҳамла кардааст: ҳамлагар пеш аз ҳодиса “манифест”-и худро бо номи "Ғазаби ман", ки дар он ӯ зидди яҳудиён, мусалмонон, зиддифашистон ва либералҳо ҳарф мезад, ба ҳамсинфонаш фиристодааст.

Дар ҳамин ҳол, нашрияи "Газета.ру" аз қавли Кумитаи тафтишотии Русия  навишт,  ки "навраси боздоштшуда эътироф кардааст, ки чанд вақти ахир барои содир кардани ин ҷиноят омодагӣ медид".

Ҷасади навраси тоҷикро  18-уми декабри 2025 ба Тоҷикистон оварда, дар зодгоҳаш, ноҳияи Шаҳринав ба хок супурданд.

Ба куштори Қобилҷон Алиев мақомоти тоҷик зуд вокуниш карданд. Вазорати корҳои хориҷии Тоҷикистон сафири Русия дар Душанберо даъват карда, нота супорид. Роҳбарони мақомоти тафтишотиву интиқзомӣ ва ҳифзи ҳуқуқи инсон ҳам ба ҳамтоёни руси худ тамос гирифта ё мактуб навишта, нигаронии худро иброз доштанд ва тафтиши беғари онро талаб карданд.

Пас аз як ҳафтаи куштор, рӯзи 22-юми декабр, Владимир Путин, раисҷумҳури Русия дар шаҳри Санкт-Петербург дар доираи нишасти ғайрирасмии сарони кишварҳои узви ИДМ дар дидор бо Эмомалӣ Раҳмон, раисҷумҳури Тоҷикистон ин ҷиноятро “амали террористӣ” номида, ба оила ва пайвандони Қобилҷон Алиев ҳамдардӣ кард ва ваъдаи таҳқиқи беғарази куштори ин навраси 10-солаи тоҷикро дод.  

Эмомалӣ Раҳмон ҳам ба зарурати тафтиши воқеӣ ва беғаразонаи куштори Қобилҷон Алиеви 10-сола ва ба ҷавобгарии ҷиноии сангин кашидани ҳамаи гунаҳкоронро таъкид кард.

Бояд зикр кард, ки куштори Қобилҷон Алиев мушкили доғи Русия – миллатгароӣ ва нафрати миллиро, ки солҳои охир аз сӯйи теъдоде аз миёсатмадорону фаъолони ҷомеаи ин кишвар густурда тарғиб мешавад, ошкор кард. Коршиносон омили аслии ин фоҷеаро маҳз натиҷаи ташаккули фазои муҳоҷирситезӣ ва беҷазоӣ барои нажодпарастӣ дар Русия маънидод карданд. Зери таъсири ин ғоя дар 22 соли ахир ҳадди ақал 6 куштори бераҳмонаи кӯдакони тоҷик дар Русия расонаӣ шуданд.

Ҳамакнун, бо гузашти як соҳ аз ин ҷинояти мудҳиш, ҷомеа интизори оғози мурофидаи додгоҳии муттаҳами боздоштшуда аст.

Дар Telegram, Facebook ва Instagram бо мо бимонед.

1...293031...5,351Страница 30 из 5,351