Тоҷикистон барои рушди фарҳангу санъат барои 5 соли оянда қариб 100 миллион сомонӣ ҷудо кард, ки он барои баргузории фестивалу озмуну маҳфил ва рушди театру рақамисозии китобхонаҳо, тарбияи кадрҳо ва пажӯҳишҳои илмиву тадқиқоти фарҳангӣ, тағйири низоми идоракунӣ ва таъмини таҷҳизоти замонавӣ равона мешавад.

Дар ин робита ҳукумати Тоҷикистон “Барномаи давлатии рушди соҳаи фарҳангу санъат барои солҳои 2026-2030”-ро рӯзи 26-уми ноябр тасдиқ кард. “Азия-Плюс” барномаро дастрас кард ва бо мундариҷаи он ошно шуд.

Барнома бо маблағгузории умумии 94 миллиону 140 ҳазор сомонӣ тартиб дода шудааст, ки аз манбаъҳои гуногун таъмин мешавад. Маблағгузорӣ дар 5 сол зина ба зина қариб 5 маротиба меафзояд: аз 5 миллиону 800 ҳазор сомонӣ дар соли 2026 то 24 миллион 900 ҳазор сомонӣ дар соли 2030.

Қисми калонтарини буҷет ба инфрасохтори фарҳангӣ равона мешавад, аз ҷумла барои сохтмони қасрҳои фарҳанг дар ноҳияҳои Вахш ва Панҷ – 15,2 млн сомонӣ ва барои бунёди боғҳои фарҳангӣ дар ноҳияҳои Айнӣ (9 млн сомонӣ), Мурғоб (9 млн сомонӣ), Балҷувон (8 млн сомонӣ) ва Сангвор (6 млн сомонӣ) ҷудо шуааст.

Чуноне дар Барнома зикр шудааст, имрӯз дар кишвар 368 муассисаи фарҳангии таъмирталаб ва 75 адад садамавӣ вуҷуд доранд. Вазъияти ҷойгиршавии муассисаҳо боиси нигаронист: 886 муассиса дар макони номувофиқ ҷойгир шудаанд – 77-тои онҳо дар хонаҳои шахсӣ, 154-то дар биноҳои мактабҳо, 270-то дар биноҳои ҷамоат ва 60-то дар бунгоҳҳои тиббӣ қарор доранд.

Китобхонаҳо бо мушкилоти махсус рӯбарӯянд. Ба навиштаи манбаъ, “дар таркиби фонди китобхонаҳои ҷумҳурӣ теъдоди китобҳо ба забонҳои хориҷӣ, китобҳои аз ҷиҳати мазмуну мундариҷа куҳна афзалият дошта, танҳо 38 дарсади фонди онҳоро адабиёт ба забони давлатӣ ташкил дода, саҳми аксари мақомоти иҷроияи маҳаллии ҳокимияти давлатӣ дар мукаммалгардонии фонди китобхонаҳо бо адабиёти тозанашр ба забони давлатӣ назаррас нест”.

Масъалаи кадрҳо дар муассисаҳои соҳаи фарҳанг ва санъат низ ҳадде ҷиддӣ аст: аз 10 ҳазору 814 воҳиди корӣ, танҳо 10 ҳазору 245 нафар дар ҷойҳои корӣ машғуланд. Норасоии кадрӣ 1 ҳазору 693 нафарро ташкил медиҳад, ки барои рушди соҳа халалрасон аст.

Барои рафъи ин мушкилот “Барномаи давлатии рушди соҳаи фарҳангу санъат барои солҳои 2026-2030” маблағ ҷудо кардааст. Инчунин, Барнома 18 фестивал, озмун ва маҳфили доимиро пешбинӣ мекунад, ки баъзе аз онҳо барои аввалин маротиба баргузор мешаванд.

Таваҷҷуҳи махсус ба маҳфилҳои эҷодии шеъру суруд дода шудааст – барои баргузории маҳофили “Рӯдакихонӣ”, “Шоҳномахонӣ”, “Маснавихонӣ”, “Ғазали Ҳофиз”, “Шеъри Камол”, “Ҷони ширин”, “Лоиқхонӣ” 240 ҳазор сомонӣ ҷудо шудааст.

Дар бораи ба кадом самт чӣ миқдор маблағ равона шудан дар баргаи “Азия-Плюс” маълумоти муфассал гиред.

Вале муваффақияти барнома на танҳо ба маблағ, балки ба сифати иҷро, шаффофияти харҷҳо ва ҷалби фаъолонаи ҷомеа ва бахши хусусӣ вобаста мебошад. Ҳамчунин, муҳим аст, ки маблағҳои грантӣ ва буҷети маҳаллӣ низ бояд дуруст. Комил ва саривақт таъмин гарданд.

Дар Telegram, Facebook ва Instagram бо мо бимонед.

ЧОРАБИНИҲОИ МУҲИМ

– Имрӯз соати 11:00 дар Театри давлатии ҷавонон ба номи Маҳмудҷон Воҳидов намоиши солинавии “Афсонаи кӯҳӣ” намоиш дода мешавад. Коргардони намоиш Шервонӣ Толибов буда, он дар бораи Шарора ном духтараке аз деҳаи Сафедкӯҳ қисса мекунад. Арзиши чипта 30 сомонӣ аст.

ЯК РӮЗИ ТАЪРИХ – 3 ЯНВАР

Соли 2007 – Дар шаҳри Душанбе аввалин маркази миллии омӯзишӣ дар Осиёи Марказӣ барои омодасозии кадрҳо дар самти мубориза бо савдои инсон ифтитоҳ ёфт.

Соли 2014 – Дар Эрон миллиардер Бобак Занҷонӣ, муассиси ҶСК “Холдинг Конт Групп Тоҷикистон”, ки сохторҳои он аз ҷумла терминали нақлиётии “Asian Express” дар Душанбе ва ширкатҳои дигарро дар бар мегирифт, боздошт шуд.

Соли 2019 – Маҷаллаи байналмилалии  “Financial Times” Тоҷикистонро ба рӯйхати ҳашт давлате ворид намуд, ки ба сайёҳон барои ташриф дар соли 2019 тавсия медиҳад.

Соли 2021 – Футболбози машҳури тоҷик ҳимоятгар Раҳматулло Фузайлов сармураббии дастаи футболи “Истаравшан” таъин гардид. Қаблан ин вазифаро Алиёр Ашурмамадов иҷро мекард.

ИЗОБРАЖЕНИЕ Раҳматулло Фузайлов

Соли 2024 – Эмомалӣ Раҳмон, раисҷумҳури Тоҷикистон ба қонунҳо “Дар бораи фарҳанг”, “Дар бораи ҳифзи пиряхҳо”, дар бораи ворид намудани тағйиру иловаҳо ба кодексҳои тандурустӣ, мурофиаи ҷиноятӣ, ҳуқуқвайронкунии маъмурӣ, қонунҳо дар бораи зотпарварӣ ва тухмипарварӣ имзо гузошт.

ШАХСИЯТҲО

Соли 1501 – Алишер Навоӣ, шоир, муттафакири ӯзбек, ки ба забони форсӣ низ эҷод мекард, дар синни 59 дар Ҳирот даргузашт.

Алишер Навоӣ шоир, мутафаккир ва ходими давлатӣ буда, бо ду забон эҷод мекард ва осори форсиаш бо тахаллусӣ “Фонӣ” эҷод шудааст.

Навоӣ беш аз 30 асар навиштааст, ки машҳуртарини онҳо маҷмӯаи “Хамса” мебошад, ки дар пайравӣ ба “Хамса”-и Низомӣ навишта шудааст.

Ӯ шогирди Абдураҳмони Ҷомӣ буд ва нақши ӯро дар зиндагӣ ва эҷодаш беназир арзёбӣ кардааст. Алишер Навоӣ аз Абдураҳмони Ҷомӣ на танҳо ба унвони мураббии маънавиаш, ҳамзамон чун дӯст ва ҳамдаму ҳамрози зиндагиаш бо самимият ва ихлос ном бурдааст.

Ахиран дар бораи ин ду мутафаккири барҷаста филми муштараки Тоҷикистону Ӯзбекистон бо унвони “Дурахшии ахтарон: Ҷомӣ ва Навоӣ” ба навор бардошта шуд. Пиромуни ин филм ва чолишҳое, ки атрофи он ба мийн омад, дар ин мусоҳибаи “Азия-Плюс” мутолиа кунед: Аз баҳси интихоби ҳунарпешаи нақши Ҷомӣ то мувофиқа бо “боло”. Мусоҳибаи ихтисосӣ бо Қурбони Собир

ИЗОБРАЖЕНИЕ Тандиси Абдураҳмони Ҷомӣ ва Алишер Навоӣ дар Душанбе

Соли 1891 – Зодрӯзи Мирзораҳмат Алимов, ҳунарманд-наққош, дорандаи Ҷоизаи давлатии ба номи А.Рӯдакӣ;

Соли 1947 –  Мавлуди Тағоймурод Солеҳов, физикдони тоҷик, доктори илмҳои физикаю математика;

Соли 1949 –  Зодрӯзи Наврӯз Гулзода, забоншинос, номзади илмҳои филология;

Соли 1949 – Мавлуди Саидҷалол Саидов, тарҷумон ва рӯзноманигори тоҷик.

Саидҷалол Саидов солҳо дар риштаи журналистика фаъолият карда, баъдтар ба кори эҷодӣ пардохтааст. Як муддат директори киностудияи давлатии “Тоҷикфилм” буд. Баъдан ёвари Раиси Кумитаи телевизион ва радиои назди Ҳукумати Тоҷикистон буд ва соли 2012 ба нафақа баромад. “Хидматгузори се хоҷа, ё вазири як дарбор”, “Чакидаҳо аз андешаҳо”, “Бофтаҳо аз тофтаҳо”, “Омӯзонда, омӯхтем” аз чакидаҳои қалами ӯянд.

Соли 1949 – Мавлуди Турсунбой Аҳмадов, доктори илмҳои кишоварзӣ;

Соли 1953 – Зодрӯзи Тошпӯлод Гулмуродов, ҷарроҳи тахассуси дараҷаи олӣ, доктори илмҳои тиб, Барандаи ҷоизаи давлатии ба номи Абуалӣ ибни Сино;

Соли 1957 – Мавлуди Аслиддин Сатторов, овозхони тоҷик, Ҳофизи халқии Тоҷикистон;

ИЗОБРАЖЕНИЕ Аслиддин Сатторов

Аслиддин Сатторов соли 1957дар деҳаи Варзи Манори ноҳияи Айнӣ зода шуда, Институти кишоварзии Тоҷикистон (ҳоло Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон ба номи Ш. Шоҳтемур)-ро хатм кардааст. Аммо шавқу ҳавасе, ки ба санъат дошт, ӯро ба ин ҷода овард.  “Ошиқӣ хоҳӣ, ки то поён барӣ”, “Деҳқон”, “Хуш омадӣ”, “Тоҷикистон”, “Як рӯзи умр”, “Падарҷон”, “Интизорӣ” аз шумули маъруфтарин таронаҳои ӯ мебошанд.

Соли 1961 – Мавлуди Александр Азимов, футболбоз, бозигари дастаи “Помир”;

Соли 1963 – Зодрӯзи Очил Зоҳидов, файласуф, доктори илмҳои фалсафа;

Соли 1978 – Зодрӯзи Озода Раҳмон, ходими давлатӣ, роҳбари Дастгоҳи иҷроияи Президенти Тоҷикистон.

ИЗОБРАЖЕНИЕ Озода Раҳмон

Озода Раҳмон, яке аз духтарони Эмомалӣ Раҳмон, расиҷумҳури Тоҷикистон, соли 1978 дар Данғара зода шудааст. Ӯ ходими давлатӣ, Сафири фавқулода ва мухтори дараҷаи 2, номзади илмҳои ҳуқуқшиносӣ аст.

Ӯ солҳои 1995-2000 дар Донишгоҳи давлатии миллии Тоҷикистон ва солҳои 2004-2006 дар Донишгоҳҳои Ҷорҷтаун ва Мериленди ИМА (бахши забономӯзӣ) таҳсил намудааст. Аз 27 январи соли 2016 Роҳбари Дастгоҳи иҷроияи Президенти Тоҷикистон мебошад. Пеш аз ин дар Вазорати корҳои хориҷӣ то ҳайси муовини вазир кор кардааст.

Соли 2010 – Муҳаммадраҳими Сайдар, журналисти маъруфи тоҷик дар бемористони шаҳри Тулаи Русия дар синни 57-солагӣ аз олам даргузашт.

САНАҲОИ МУҲИМИ ҶАҲОНӢ

3 январ дар ҷаҳон як иди ғайриодӣ таҷлил мешавад – ин санаро ҳамчун Рӯзи пайдоиши найча барои "коктейл" ҷашн мегиранд.

Дар ибтидо, найча барои нӯшидани "коктейл"-ҳо аз пояҳои холии гиёҳҳои ғалладона, ба монанди ҷуворӣ сохта мешуд. Тибқи ривоят, аввалин найчаи сунъӣ барои "коктейл"-ро соҳибкори амрикоӣ Марвин Стоун, ки соҳиби корхонаи истеҳсоли найчаи қоғазӣ барои сигор буд, ихтироъ кардааст.

3-юми январи соли 1963 аввалин парвози ҳавопаймои "Ил-62" дар Иттиҳоди Шӯравӣ анҷом ёфт. "Ил-62" барои интиқоли гурӯҳҳои то 60 кас дар масофаи муайян бо роҳпаймоии 10 ҳазор км пешбинӣ шуда буд.

Дар оғози солҳои 1990 ҳавопаймо аз ҷиҳати техникӣ кӯҳна гардид. Он керасини зиёд сарф мекард. Аз миёнаи солҳои 1990 истифодаи "Ил-62" коҳиш ёфт ва соли 2005 ширкати “Аэрофлот”, ки яке аз бузургтарин истифодабарандагонаш буд, аз он даст кашид. Ҳамагӣ 276 ҳавопаймои "Ил-62" сохта шуда, охиринаш соли 2004 барои ҳукумати Судон истеҳсол гардид.

ИЗОБРАЖЕНИЕ

3-юми январи соли 1960 Аляска ҳамчун 49-умин иёлоти ИМА шинохта шуд ва ба бузургтарин иёлот аз рӯи масоҳат табдил ёфт.

Ҳанӯз соли 1812 тоҷири рус Иван Кусков дар Аляска шаҳраки Форт Русро таъсис дод, ки он барои даҳсолаҳо ҳамчун нуқтаи пуштибонӣ барои Ширкати русӣ-амрикоӣ, ки ба шикори ҳайвоноти пӯстдор ва савдо дар қитъаи Амрико машғул буд, хидмат мекард.

30 марти соли 1867 созишномаи фурӯши Аляска ва ҷазираҳои Алеут аз ҷониби Русия ба Иёлоти Муттаҳидаи Амрико имзо шуд. Дар моҳи октябри ҳамон сол, Аляска расман ба ИМА дода шуд. Русия барои нимҷазираи 700-километраи Аляска 7 миллион 200 ҳазор доллар гирифт.

ИЗОБРАЖЕНИЕ

ВАЗЪИ ҲАВО

Дар вилояти Суғд – Ҳавои тағйирёбанда, дар водиҳо асосан бебориш (0,0-0,5мм) пешгӯӣ шуда, дар баъзе ноҳияҳои кӯҳӣ борон ва барфмеборад ва дар ноҳияҳои алоҳида тормеғ мефарояд. Ҳарорат: дар водиҳо шабона -1+4º, рӯзона 3+8º гарм, дар ноҳияҳои кӯҳӣ шабона 5-10º сард, рӯзона -3+2º.

Дар вилояти Хатлон – Ҳавои тағйирёбандаи бебориш пешгӯӣ шуда, дар баъзе ноҳияҳо тормеғ мефарояд. Ҳарорат: дар водиҳо шабона 0+5º гарм, рӯзона 8+13º гарм, дар ноҳияҳои доманакӯҳӣ шабона -2+3º, рӯзона 3+8º гарм.

Дар шаҳру ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ – Ҳавои тағйирёбанда, асосан бебориш (0,0-0,5мм) пешгӯӣ шуда, дар ноҳияҳои алоҳида тормеғ мефарояд. Ҳарорат: дар водиҳо шабона -1+4º, рӯзона 7+12º гарм, дар ноҳияҳои кӯҳӣ шабона 1-6º сард, дар баъзе ноҳияҳо то 9-11º сард, рӯзона 0+5º гарм, дар баъзе ноҳияҳо то 3+5 гарм.

Дар Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон – Ҳавои тағйирёбанда пешгӯӣ шуда, дар баъзе ноҳияҳои ғарбии вилоят борон ва барф борида, дар шарқи вилоят бебориш дар назар аст. Ҳарорат: дар ғарби вилоят шабона 2-7º сард, дар баъзе ноҳияҳо то 10-12º сард, рӯзона -1+4º, дар шарқи вилоят шабона 14-19º сард, дар баъзе минтақаҳо то 25-27º сард, рӯзона 3-8º сард, дар баъзе минтақаҳо то 11-13º сард.

Дар шаҳри Душанбе – Ҳавои  тағйирёбандаи бебориш пешгӯӣ шуда, тормеғ мефарояд. Ҳарорат: шабона 2+4º гарм, рӯзона 10+12º гарм.

Дар шаҳри Хуҷанд – Ҳавои тағйирёбанда, асосан бебориш (0,0-0,5мм) пешгӯӣ шуда, тормеғ мефарояд. Ҳарорат: шабона 2+4º гарм, рӯзона 6+8º гарм.

Дар шаҳри Бохтар – Ҳавои тағйирёбандаи бебориш пешгӯӣ шуда, тормеғ мефарояд. Ҳарорат: шабона 2+4º гарм, рӯзона 10+12º гарм.

Дар шаҳри Хоруғ – Ҳавои тағйирёбанда пешгӯӣ шуда, дар баъзе ҳолатҳо борон ва барф меборад. Ҳарорат: шабона 5-7º сард, рӯзона 1+3º гарм.

Дар Telegram, Facebook ва Instagram бо мо бимонед.

Озода Раҳмон, роҳбари дастгоҳи иҷроияи раисҷумҳури Тоҷикистон ба Нилуфар Сафоева, модари Қобилҷон Алиев, навраси 10-солаи тоҷик, ки дар як мактабе дар канораи Маскав бар пояи нафрати миллӣ аз сӯйи як навраси 15-сола ва шаҳрванди Русия кушта шуд, 300 ҳазор сомонӣ (тахминан 30 ҳазор доллар) кӯмак кардааст.

Дар ин бора хабаргузории давлатии “Ховар” хабар дода, навиштааст, “ин иқдом ва дастгирӣ нишони ҳамбастагӣ, ғамхорӣ ва қадршиносии арзишҳои инсонӣ дар ҷомеа мебошад”.

Пештар аз ин ба Нилуфар Сафоева аз сӯйи ҳукумати Тоҷикистон хона тақдим шуда буд. Яке аз пайвандони Қобилҷон Алиев ба хабарнигорони “Азия-Плюс” гуфта буд, ки “хонаро аз номи ҳукумати кишвар тақдим карданд”.

ИЗОБРАЖЕНИЕ Озода Раҳмон

Ҳамчунин, тибқи иттилои дастрас, Умар Алиматов, яке аз соҳибкорони кишвар масъул шудааст, ки Нилуфар Сафоеваро бо кори маошаш 10 ҳазор сомонӣ (ҳудуди 1000 доллар) таъмин кунад.

Ёдовар мешавем, ки Қобилҷон Алиев 16-уми декабр дар мактабе дар вилояти Маскав бар пояи “нафрати миллӣ” кушта шуд. Ҷасади ӯ рӯзи 18-уми декабр ба Тоҷикистон оварда шуда, ҳамон рӯз дар зодгоҳаш деҳаи Аҷами ноҳияи Шаҳринав ба хок супорида шуд.

Кумитаи тафтишоти Русия дар робита ба ин куштор як шаҳрванди 15-сола ва шаҳрванди Русияро боздошт карда, нисбат ба ӯ бо иттиҳоми куштор ва сӯиқасд ба куштор (моддаҳои 105 қисми 3, моддаи 30 қисми 2 Кодекси ҷиноии Русия) парванда боз карда, бо қарори додгоҳ, барои 2 моҳ ба ҳабси пешакӣ гирифт.

Мақомоти Тоҷикистон ин кушторро маҳкум карда, ба мақомоти Русия “нота” ва барои таҳқиқи беғаразонаву саривақтии ҷиноят дархосту мактуб ирсол карданд.

Ин бори аввал нест, ки як кӯдаки тоҷик дар Русия бар пояи бадбинии нажодӣ ва аз сӯйи миллатгароён кушта мешавад. Дар 22 соли ахир ҳадди ақал 6 куштори бераҳмонаи кӯдакони тоҷик дар Русия расонаӣ шуданд.

Коршиноси бахши муҳоҷират мегӯяд, ки ин кушторҳои бераҳмона аз сӯйи миллатгароёну тундгароён натиҷаи ташаккули фазои муҳоҷирситезӣ ва беҷазоӣ барои нажодпарастӣ дар Русия аст.

Дар Telegram, Facebook ва Instagram бо мо бимонед.

Чеҳраи шинохтаи футболи тоҷик Муҳсин Муҳаммадиев, ки дирӯз, 1-уми январ, дар синни 60-солагӣ даргузашт, дар оромгоҳи Лучоб ба хок супорида мешавад. Ҷанозаи марҳум, фардо, 3-юми январ, дар масиди ҷомеъи марказии шаҳри Душанбе, пас аз адои намози пешин, соати 13:00 баргузор мешавад.

Муҳсин Муҳаммадиев пас аз бемории тӯлонӣ 1-уми январ, дар шаҳри Маскав ин дунёро падруд гуфт.

Ӯ моҳи феврали соли 2025 сактаи мағзиро аз сар гузаронд. Аз моҳи ноябр ба баъд дар Маскав табобат мегирифт ва вазъи саломатияш вазнин арзёбӣ мешуд.

Рустами Эмомалӣ, шаҳрдори Душанбе ва раиси Федератсияи футболи Тоҷикистон саҳми Муҳсин Муҳаммадиевро дар рушди футболи тоҷик бебаҳо арзёбӣ карда, таъкид кард, ки ӯ дар хотираи мухлисон, ҳамкорон ва шогирдонаш абадан боқӣ хоҳад монд. Ҳамчунин, Рустами Эмомалӣ ба наздикону пайвандони Муҳсин Муҳаммадиев сабри ҷамил хостааст.

Муҳсин Муҳаммадиев 21-уми октябри соли 1966 дар Душанбе ба дунё омада, аз маъруфтарин футболбозони тоҷик дар солҳои 80-уми асри 20 ба ҳисоб мерафт.

Ӯ ҳамчун футболбоз дар дастаҳои маъруфе монанди "Помир" (Душанбе), "Локомотив" (Маскав), "Анкарагучу” (Туркия), "Спартак" (Маскав) ва дигар тимҳо бозӣ кардааст. Ин футболбози тоҷик дар ҳайати "Спартак"-и Маскав соли 1994 қаҳрамони Русия шуда буд.

Як бор дар тими миллии Тоҷикистон (1992) ва як бор дар ҳайати дастаи мунтахаби Русия (1995) ба майдон омадааст.

Аз соли 2003 ба кори мураббигӣ гузашт ва дар чандин дастаҳои дохилу хориҷ фаъолият кард. Ӯ аз моҳи июли соли 2013 то июли соли 2015 сармураббии тими миллии Тоҷикистон ҳам буд.

Муҳаммадиев замони сармураббии дастаи "Истиқлол"-и Душанбе будан чанд маротиба қаҳрамони Лигаи олӣ ва соҳиби Ҷоми Тоҷикистон, инчунин, Суперҷоми кишвар шуда буд.

Ӯ дар Маскав мезист ва оиладору соҳиби се духтар буд.

Дар Telegram, Facebook ва Instagram бо мо бимонед.

ЯК РӮЗИ ТАЪРИХ

Соли 1925 – Дар ҳайати Тоҷикистони шӯравӣ Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон (ВМКБ) таъсис дода шуд. Ин вилоят дар шарқи Тоҷикистон, дар кӯҳсори Помир ҷойгир буда, маркази он шаҳри Хоруғ мебошад. ВМКБ 44,5% масоҳати Тоҷикистонро ташкил медиҳад ва бо Қирғизистон, Чин ва Афғонистон ҳаммарз аст. Аҳолии вилоят асосан ба забонҳои тоҷикӣ ва помирӣ (шуғнонӣ, рӯшонӣ, бартангӣ, рошорвӣ, язғуломӣ, вахӣ, ишкошимӣ) ҳарф мезананд.

Соли 1992 – Дар Коллеҷи олии ҳарбии Тоҷикистон, ки баъдтар Институти ҳарбии Вазорати мудофиаи Тоҷикистон ном гирифт, аввалин машғулиятҳо оғоз гардиданд. Ин институт ҳоло бо номи Донишкадаи ҳарбии Вазорати мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон маъруф аст.

Соли 2010 – Дар ноҳияи Ванҷ заминларзаи шадид бо шиддати 5,1 балл рух дод, ки боиси хисороти ҷиддӣ гардид. Тибқи ҳисобҳои муқаддамотӣ, хисороти ворида аз ин заминларза зиёда аз 1,5 миллион доллари амрикоиро ташкил дод. Биноҳои маъмурии идораҳои давлатӣ, хонаҳои истиқоматӣ ва дигар иншоот зарар диданд.

Соли 2019 – Президенти кишвар дар бораи эълон намудани солҳои 2019-2021 “Солҳои рушди деҳот, сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ” фармон ба имзо расонд.

ИЗОБРАЖЕНИЕ

Соли 2020 – Эмомалӣ Раҳмон қонун “Дар бораи муқовимат ба экстремизм”-ро имзо кард. Ташкилотҳои қарзии Тоҷикистон вазифадор шуданд, ки аз хизматрасонӣ ба шахсони ҳуқуқие, ки ҳамчун ташкилоти экстремистӣ дар ҷумҳурӣ эътироф шудаанд, даст кашанд.

ШАХСИЯТҲО

Соли 1920 – Зодрӯзи Маҳмадулло Холов, собиқ раиси Президиуми Шӯрои Олии Тоҷикистони шӯравӣ дар солҳои 1963-1984.

Маҳмадулло Холов яке аз арбобони намоёни давлатӣ ва сиёсӣ дар давраи Иттиҳоди Шӯравӣ ва Тоҷикистони шӯравӣ буд. Номи ӯ пеш аз ҳама бо солҳои тӯлонии раҳбарӣ дар мақоми олии давлатии ҷумҳурӣ – Раиси Президиуми Шӯрои Олии Тоҷикистони шӯравӣ пайванд аст.

Пас аз анҷоми хизмати ҳарбӣ, аз соли 1947 фаъолияти ӯ дар соҳаи кор бо ҷавонон ва сохторҳои ҳизбӣ пайванд гардид. Ӯ зина ба зина дар сохтори ҳизбӣ боло рафта, соли 1954 ба мақоми котиби кумитаи ноҳиявии ҳизб дар Обигарм расид. Баъдан ҳамчун котиби аввали кумитаи ҳизбии ноҳияи Москва фаъолият бурд ва соли 1963 раиси кумитаи иҷроияи ноҳияи Куйбишев таъин шуд.

Марҳалаи муҳимтарин дар фаъолияти сиёсии ӯ аз 29 марти соли 1963 оғоз меёбад. Дар ин рӯз Маҳмадулло Холов Раиси Президиуми Совети Олии Тоҷикистони шуравӣ интихоб гардид ва то 17 феврали соли 1984, беш аз бист сол, ин вазифаро ба уҳда дошт.

Ҳамзамон Холов узви Президиуми Кумитаи Марказии Ҳизби коммунисти Иттиҳоди Шӯравӣ буд. Солҳои 1966–1971 ӯ дар ҳайати Комиссияи марказии тафтишотии ҲКИШ фаъолият кард ва аз соли 1971 то 1986 номзад ба аъзогии Кумитаи Марказии Ҳизби коммунисти Иттиҳоди Шӯравӣ буд.

Холов соли 1989 дар 69-солагӣ даргузашт.

Соли 1930 – Мавлуди Муътабар Иброҳимова, ҳунарпешаи театр ва синамо.

ИЗОБРАЖЕНИЕ Муътабар Иброҳимова

Муътабар Иброҳимова дар Театри мусиқӣ-мазҳакаи Ленинобод фаъолияти кориашро шурӯъ карда, 4 даҳсола онҷо ҳунарнамоӣ кард. Ӯ дар саҳнаи театр дар намоишномаҳои “Равшан ва Зулхумор”, “Фарҳод ва Ширин”, “Пӯлод ва Гулрӯ”, “Гулсара”, “Исёни арӯсон”, “Отелло”, “Рамаяна” нақш офаридааст.

Инчунин дар филмҳои “Вақте ки осиё бозмонд”, “Ғуломони сарсахт”, “Сандуқ барои арӯс”, “Гирдоб”, “Агар дӯст дорӣ” низ нақш иҷро кардааст.

Соли 1940 – Зодрӯзи Сталина Азаматова, устоди санъати балет, Ҳунарманди халқии Тоҷикистон.

ИЗОБРАЖЕНИЕ Сталина Азаматова

Вай барои рушди санъати балети тоҷик саҳми босазо гузоштааст. Ӯ солҳо дар саҳнаи Театри давлатии академии опера ва балети ба номи Садриддин Айнӣ ҳунарнамоӣ кард.

Ӯ дар саҳнаи балет нақшҳои Ҷулйетта “Ромео ва Ҷулйетта”, Медора, Жизел дар “Корсар”, “Жизел”, Франческа дар “Франческа да Римини” Клеопатра дар “Шабҳои Миср” ва ғайра. Ҳамчун балетмейстер балетҳои “Писарча ва Карлсон”, “Марги судхӯр”, “Вини Пух ва дигарон”-ро иҷро кардааст.

Сталина Азаматова 17 апрели соли 2020 дар 80-солагӣ даргузашт.

Соли 1942 – Зодрӯзи Нуқра Раҳматова, сароянда, Ҳунарманди халқии Тоҷикистон.

ИЗОБРАЖЕНИЕ Нуқра Раҳматова

Нуқра Раҳматова зодаи деҳаи Бартанги ноҳияи Рӯшон аст. Ӯ нахуст аъзои дастаи ҳаваскорони санъати мактаби миёна буд. Баъдан дар Ансамбли тарона ва рақси Помири Филармонияи давлатии Тоҷикистон ҳамчун овозхон ба фаъоляит шуруъ кард. Аз соли 1967 овозхони Ансамбли мақомхонон буд.

Ӯ асосан бо иҷрои сурудҳои лирикӣ дар саҳнаи санъат мақом пайдо кард. Нуқра на танҳо дар Тоҷикистон, инчунин дар дигар кишварҳои Иттиҳоди Шуравӣ низ маъруф аст.

Нуқра Раҳматова дар филми “Коваи оҳангар” нақши духтари кӯҳсорро иҷро кардааст.

Соли 1950  – Мавлуди Алӣ Барот, нависандаи муосири тоҷик.

Соли 1953 – Мавлуди Абулфайз Атоӣ, рӯзноманигор ва дипломати собиқадор.

ИЗОБРАЖЕНИЕ Абдулфайз Атоӣ

Ӯ охири моҳи август дар шаҳри Душанбе дар доираи парвандаи чеҳраҳои саршинос ва бо “иттиҳоми хиёнат ба давлат” боздошт гардид. Тибқи иттилои охир, ӯ ба “қаллобӣ” низ гумонзад шудааст. Тибқи иттилои охир, ӯ ба “қаллобӣ” низ гумонзад шудааст.

Абдулфайз Атоӣ барои бо зӯроварӣ ғасб намудани ҳокимият (моддаи 306, қисми 1), сохтакории ҳуҷҷатҳои расмии ҳуқуқдиҳанда, аз ҷониби гурӯҳи шахсон, бо маслиҳати пешакӣ (моддаи 340, қисми 2) ва ғайриқонунӣ додани қитъаи замин аз ҷониби гурӯҳи шахсон бо маслиҳати пешакӣ (моддаи 38 (1), қисми 2, банди “б”) гунаҳкор дониста шуда, 17 сол равонаи зиндон шуд.Ҳукми онҳо рӯзи 5-уми феврали соли 2025 эълон гардид.

Соли 1950 – Зодрӯзи Халифабобо Ҳамидов, собиқ вазири адлияи Тоҷикистон.

Соли 2010 – Фаттоҳ Одина, бастакори тоҷик ва дорандаи ҷоизаи давлати Тоҷикистон ба номи А. Рӯдакӣ дар синни 72-солагӣ даргузашт.

ИЗОБРАЖЕНИЕ Фаттоҳ Одина

Фаттоҳ Одина, бастакори барҷастаи тоҷик беш аз 50 сол дар майдони санъат заҳмат кашидааст. Ӯ тавонистааст, мусиқии ҷаҳониро бо оҳангҳои классикӣ ва мардумии тоҷик даромезад ва дарду армони миллат ва ҷомеаро дар оҳангҳояш инъикос кунад.

Ӯ таҳсилро аз омӯзишгоҳи мусиқии Душанбе шурӯъ намуда, ба консерваторияи Маскав роҳ ёфт. Бо навиштани даҳҳо оҳанг, мусиқӣ барои хор ва фортепиано, асарҳои камеравиву симфонӣ, вокалӣ, оркестри созҳои мардумиву эстрадӣ ва мусиқиҳои дилнишин барои филмҳо ҳамчун эҷодкори барҷаста исми худро дар таърихи санъату мусиқии волои тоҷик сабт намуд.

Ӯ оҳангсози операи “Парасту”, операи бачагонаи “Бузаки ҷингилаппо”, достони “Аҳурамаздо”, таронаҳои “Ватанро месароям”, “Иқболи баланд”, “Бақои дустӣ”, “Ману дарё”, “Тоҷикистон”, “Арӯси 18-сола”, “Аспи саманд”, “Маъвои Роғун”, “Садбарги сафед” ва “Аскарбача” аст.

Соли 2016 – Бароат Хоҷибоева, адабиётшиноси тоҷик дар синни 89-солагӣ даргузашт.

САНАҲОИ МУҲИМИ ҶАҲОНӢ

Имрӯз Рӯзи фантастикаи илмӣ (Science Fiction Day) ҷашн гирифта мешавад. Осори нависандагони ин жанр, ки дар пардаи синамо рӯйи саҳна меоянд, барои аксарият оғози шиносоӣ бо ҷаҳони фантастикаи илмӣ аст. Ин рӯз баҳонаи хубест, ки асари нав ё қаблан хондашударо ба даст гирифта, худро дар олами он эҳсос кунем.

2-юми январи соли 1959 дар Иттиҳоди Шӯравӣ нахустин истгоҳи автоматии байнисайёравӣ – “Луна-1” ба фазо партоб гардид. Парвози мушаки 8К72 бо ин истгоҳ дар се зина бидуни мушкил анҷом ёфт.

ИЗОБРАЖЕНИЕ

Пас аз як рӯз бо истифода аз дастгоҳи махсуси зинаи сеюми мушак абри натрий бо вазни 1 килограмм ба фазо бароварда шуд. Ин абр дар тӯли чанд дақиқа аз рӯи Замин ҳамчун ҷирми осмонӣ, монанд ба кометаи дараҷаи шашуми равшании ситоравӣ, мушоҳида гардид.

2-юми январи соли 1939 Луи Дагер,  мусаввири фаронсавӣ нахустин маротиба Моҳро аксбардорӣ кард. Моҳ моҳвораи табиии Замин буда, дар фосилаи миёнаи 384 ҳазору 400 километр аз он қарор дорад ва бо нури офтобе, ки ба сатҳи он бархӯрда бозтоб меёбад, медурахшад.

ИЗОБРАЖЕНИЕ

ВАЗЪИ ҲАВО

Дар вилояти Суғд – Ҳавои тағйирёбандаи бебориш пешгӯӣ шуда, дар ноҳияҳои алоҳида тормеғ мефарояд. Ҳарорат: дар водиҳо шабона -1+4º, рӯзона 3+8º гарм, дар ноҳияҳои кӯҳӣ шабона 5-10º сард, рӯзона -3+2º.

Дар вилояти Хатлон – Ҳавои тағйирёбандаи бебориш пешгӯӣ шуда, дар баъзе ноҳияҳо тормеғ мефарояд. Ҳарорат: дар водиҳо шабона 0+5º гарм, рӯзона 8+13º гарм, дар ноҳияҳои доманакӯҳӣ шабона -2+3º, рӯзона 3+8º гарм.

Дар шаҳру ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ – Ҳавои тағйирёбанда, асосан бебориш (0,0-0,5мм) пешгӯӣ шуда, дар баъзе ноҳияҳо тормеғ мефарояд. Ҳарорат: дар водиҳо шабона -1+4º, рӯзона 7+12º гарм, дар ноҳияҳои кӯҳӣ шабона 1-6º сард, дар баъзе ноҳияҳо то 9-11º сард, рӯзона 0+5º гарм, дар баъзе ноҳияҳо то 3+5 гарм.

Дар Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон – Ҳавои тағйирёбандаи бебориш пешгӯӣ мешавад. Ҳарорат: дар ғарби вилоят шабона 2-7º сард, дар баъзе ноҳияҳо то 10-12º сард, рӯзона -1+4º, дар шарқи вилоят шабона 14-19º сард, дар баъзе минтақаҳо то 25-27º сард, рӯзона 3-8º сард, дар баъзе минтақаҳо то 11-13º сард.

Дар шаҳри Душанбе – Ҳавои  тағйирёбандаи бебориш пешгӯӣ шуда, тормеғ мефарояд. Ҳарорат: шабона -1+1º, рӯзона 9+11º гарм.

Дар шаҳри Хуҷанд – Ҳавои тағйирёбандаи бебориш пешгӯӣ шуда, тормеғ мефарояд. Ҳарорат: шабона 2+4º гарм, рӯзона 5+7º гарм.

Дар шаҳри Бохтар – Ҳавои тағйирёбандаи бебориш пешгӯӣ шуда, тормеғ мефарояд. Ҳарорат: шабона 0+2º гарм, рӯзона 9+11º гарм.

Дар шаҳри Хоруғ – Ҳавои тағйирёбандаи бебориш пешгӯӣ мешавад. Ҳарорати ҳаво шабона 5-7º сард, рӯзона -1+1º.

Дар Telegram, Facebook ва Instagram бо мо бимонед.