Дирӯз, 21-уми феврал дар шаҳри Бишкеки Қирғизистон Саймумин Ятимов ва Қамчибек Тошиев, раисони кумитаҳои амнияти миллии Тоҷикистону Қирғизистон (КДАМ) созишномаи ниҳоии таъини хати марзи Тоҷикистону Қирғизистонро имзо кардаанд.
Дар ин бора хабаргузории “Ховар” бо такя ба КДАМ-и Тоҷикистон иттилоъ дод.
Манбаъ навишт, ки ҳамраисони ҳайатҳои ҳукуматии ду кишвар оид ба маконнигорӣ ва таъину аломатгузории сарҳади давлатӣ дар умум се созишномаи вобаста ба марзи ду кишварро ба имзо расонидаанд:
– Созишнома байни Тоҷикистон ва Қирғизистон дар бораи сарҳади давлатии ду кишвар;
– Созишнома байни Тоҷикистон ва Қирғизистон дар бораи сохтмон ва истифодаи роҳҳои мошингард ва истифодабарии чорроҳҳаҳо;
– Созишномаи байни ҳукумати Тоҷикистон ва Девони вазирони Қирғизистон дар бораи таъмини дастрасии дуҷониба ба иншооти обӣ ва энергетикӣ.
Ҷузъиёти дигаре аз ин созишномаҳо ифшо нашудааст.
Дар ҳамин ҳол, расонаҳои Қирғизистон менависанд, ин санад акнун бояд ба раисҷумҳурҳои ду кишвар барои имзо пешниҳод гардад.
Саймумин Ятимов, раиси КДАМ-и Тоҷикистон баъди имзои созишнома дар суҳбат бо расонаҳо гуфтааст, ки “баъд аз корҳои тӯлонӣ, душвор, вале самаранок, созишномаҳо дар бахшҳои обу энергетика ва роҳсозӣ омода ва имзо шуданд”.
“Муҳимтарин санади таърихӣ, ки имрӯз ба имзо расид, Созишнома дар бораи таъину аломатгузории марзи Қирғизистону Тоҷикистон аст”, – изҳор доштааст Ятимов.
Ӯ таъкид кардааст, ки ниҳоят ин ҳуҷҷатҳо ба марҳилаи ниҳоии худ расиданд.
“Ин санадҳои муҳими ҳуқуқӣ барои баррасӣ ва имзо ба роҳбарияти олии ҳарду кишвар пешниҳод хоҳанд шуд. Дар сурати қонуни шудани онҳо баҳси 100-солаи ду давлати бародар бар сари масъалаи марз хотима хоҳад ёфт. Ин созишномаҳои таърихӣ, пас аз имзои роҳбарони давлатҳо, ормонҳои таърихии мардумони моро инъикос карда, ба манфиатҳои сиёсӣ, иҷтимоӣ, фарҳангӣ, иқтисодӣ ва дигар бахшҳо хизмат мекунанд," – афзудааст раиси КДАМ-и Тоҷикистон.
Қамчибек Тошиев, раиси КДАМ-и Қирғизистон низ дар суҳбат бо хабарнигорон гуфтааст, “мо санади ниҳоии таъини сарҳади Қирғизистону Тоҷикистонро имзо кардем”.
"Мо ниҳоят мувофиқаи ниҳоии тамоми дарозии хатти сарҳадро анҷом додем", – иброз доштааст Тошиев.
Ин дар ҳолест, ки чанд рӯз пеш Сироҷиддин Муҳриддин, вазири корҳои хориҷии кишвар дар нишасти хабарие дар Душанбе гуфта буд, ки хатти сарҳади давлатӣ байни Тоҷикистон ва Қирғизистон пурра муайян шудаааст, вале ду масъалаи доғ – роҳ ва объектҳои обӣ, ки қаблан сабаби сар задани низоъ гардида буд, то ҳол мавриди баррасӣ қарор дорад.
Баъди муноқишаҳои ахире, ки моҳи апрели соли 2021 ва моҳи сентябри соли 2022 рух дод ва боиси қурбонии зиёд гашт, ду ҷониб талоши зиёд карданд, ки баҳсро тариқи гуфтушунид ҳал кунанд.
Бо ин мақсад, даҳҳо музокироти ҳайатҳои байниҳукуматии Тоҷикистону Қирғизистон, ки ҷузъиёти онҳо ифшо намешуд, баргузор гардид ва дар ниҳоят рӯзи 4-уми декабри соли 2024 хатти сарҳади ду кишварро пурра маълум карданд.
Дарозии умумии сарҳади Тоҷикистон ва Қирғизистон тақрибан 980 километрро ташкил медиҳад. Ҳал нашудани ин масъала борҳо сабаби муноқишаҳо гардида, даҳҳо нафар низ кушта шуданд.
