Вақтҳои охир истифодаи тамоку ё сигорҳои электронӣ (вейп) байни аҳолӣ, махсусан ҷавонон “мӯд” шудааст. Бархе агар аз рӯи ҳавову ҳавас онро истифода кунанд, қисми бо ҳадафи даст кашдин аз тамокуҳои маъмулӣ, сигорҳои электронӣ мекашанд. Онҳо бовар доранд, ки зарари “вейп”-ҳо нисбат ба тамокуҳои маъмулӣ камтар аст. Вале мутахассисон ва духтарон назари баръакс доранд.
Ҳамасола 31-уми май дар аксари кишварҳо Рӯзи ҷаҳонии бидуни тамоку таҷлил мешавад, ки як имкони хубест, барои бознигарии одати тамокукашӣ ва зиёну осебҳои он.
Мадина, номи мустаори зани 27 солаест, ки 8 сол боз аз тамокуҳои электронӣ истифода мебарад. Ӯ мегӯяд, ҳангоми дар Лаҳистон таҳсил карданаш аз рӯи ҳавас ба он рӯй овард, вале баъдан, одат кард ва ҳоло чанд сол аст, ки наметавонад аз он даст кашад.
“Он вақт “вейп” чизи нав буд, барои ман ҷолиб буд ва фикр мекардам ба саломатӣ ҳеҷ зараре надорад. Аммо ҳоло хуб медонам, ки бароям хеле хатарнок аст — вале бе ин чиз зиндагӣ карда наметавонам”, – нақл кард ӯ.
Аксаран, махсусан ҷавонон бо баҳонаи он ки аз сигорҳои маъмулӣ дур мешаванду бо мурури замон аз истифодаи тамокуҳои электронӣ ҳам даст мекашанд, ба кашидани “вейп” рӯй оварданд.
Вале Умед Рашидов, табиб-нарколог мегӯяд, дар таркиби ҳама намуди сигорҳо “никотин” мавҷуд аст ва он моддаи вобастакунанда буда, ба саломатӣ зараровар аст.
Марҷона Мусоева, духтури дилшинос аз Бемористони Ибни Сино мегӯяд, ҳамаи намуди тамокуҳо, аз ҷумла сигорҳои электронӣ бар дил зиён меоваранд ва инкишофи бемориҳои дилу рагҳоро метезонанд. Инчунин метавонад ба дарди сина, ишемия ва хавфи баланди сактаи дил оварда расонад.
Ба таъкиди вай, истифодаи тамокуҳо, хоҳ маъмулӣ ва хоҳ электронӣ яке аз омилҳои асосии хатари сактаи дил, сактаи мағз, бемориҳои шуш ва саратон мебошад.
Бо вуҷуди ин, ба гуфтаи ин духтури тоҷик, даст кашидан аз ҳарду мумкин аст, вале муҳим қарор ҷиддӣ қабул карда шуд, санаи дақиқи қатъи тамокукаширо муайян бояд кард.
“Сигор ва ашёҳои вобастаро аз хона дур карда,аз ҳолатҳое, ки хоҳиши кашиданро ба вуҷуд меоранд, худдорӣ кардан зарур аст. Фаъолияти ҷисмонӣ, сайругашт, нӯшидани об ва хоби пурра дар ин давра кӯмак мерасонанд. Ҳангоми пайдо шудани хоҳиш, машқҳои нафаскашӣ ё сайри кӯтоҳ муфид аст. Агар даст кашидан душвор бошад, ба духтур муроҷиат кунед. Усулҳои муосир, аз ҷумла табобати ивазкунандаи никотин, метавонанд кумак расонанд”- мегӯяд ҳамсӯҳбати мо.
Мадина ҳоло бо ҳар роҳе мехоҳад аз тамокуи электронӣ даст кашад, аммо мегӯяд барояш осон нест. Ӯ ҳеҷгоҳ фикри кашидани ягон навъи сигорро намекард, аммо мегӯяд муҳите, ки дар он таҳсил мекард, барояш беасар намонд.
“Медонам, ки вейп зараровар аст, ҳоло камёфт ва нисбати пешина гаронтар аст — аммо боз ҳам наметавонам аз он халос шавам”-мегӯяд Мадина.
Имрӯз зиёда аз 40 кишварсигорҳои электрониро бо мақсади ҳифзи саломатии аҳолӣ пурра манъ кардаанд. Аз кишварҳои Осиёи Марказӣ, Ӯзбекистон, Қазоқистон ва Қирғизистон аллакай қонунҳои манъи сигорҳои электрониро қабул кардаанд.
Ҳоло истифодаи тамокуҳои электронӣ дар Тоҷикистон манъ нашудааст. Вале чанде пеш Рустами Эмомалӣ, раиси Маҷлиси миллии Тоҷикистон аз истифодаи сигорҳои электронӣ, бахусус, дар байни наврасон “нигаронии ҷиддӣ” карда, дастур дода буд, ки барои манъи истифода, истеҳсол ва муомилоти сигорҳои электронӣ дар сатҳи қонунгузорӣ чораҳо андешида шавад.
