Соли гузашта беш аз 36 ҳазор муҳоҷири тоҷик аз Русия ихроҷ ва ё бозпас фиристода шудаанд. Нисбат ба соли 2024 теъдоди тоҷикистониёни ихроҷшуда кам, вале аз фурудгоҳу марзҳои ин кишвар бозпасгардонида зиёд шудааст.
Иматшо Нодирзода, сардори Хадамоти муҳоҷират имрӯз, 3-юми феврал дар нишасти хабарии Вазорати меҳнат, муҳоҷират ва шуғли аҳолӣ гуфт, ки аз беш аз 36 ҳазор кас, қисме аз ҳудуди Русия ихроҷ ва қисми дигар аз фурудгоҳҳои ин кишвар ба ватан бозпас гардонида шудаанд. Аммо ӯ дар нишасти хабарӣ ва кормандони вазорат баъди он ба “Азия-Плюс” дар робита ба омори мушаххаси ихроҷу бозпасфиристодаҳо чизе нагуфтанд.
Дар ҳамин ҳол, Радиои Озодӣ бо такя ба гуфтаи масъулини Хадамоти муҳоҷират навишт, ки теъдодни тоҷикистониҳои ихроҷшудаҳо аз Русия 11 ҳазор аст ва 25 ҳазори дигарро иҷозаи ба қаламрави Русия воридшавӣ надода, ба Ватан бозпас гардонидаанд. Ба қавли масъулини Хадамоти муҳоҷират, бозпасфиристодаҳо ба фарқ аз ихроҷшудаҳо тавонистаанд дубора чипта гиранду “боз ба ягон шаҳри дигари Русия сафар кунанд”.
Дар ҳамин ҳол, ин омор нишон медиҳад, ки нисбат ба соли 2024 теъдоди шаҳрвандони Тоҷикистон, ки аз Русия ихроҷ шудаанд – кам, вале шумораи тоҷикистониҳое, ки аз фурудгоҳҳои Русия бозпасгардонида шудааанд, зиёд гардидааст.
Аз ҷумла, ба гуфтаи Ҳабибулло Воҳидзода, додситони кулли Тоҷикистон, соли 2024 беш аз 30 ҳазор муҳоҷири тоҷик аз ҳудуди Русия бозпас фиристода шудаанд. Аз ин 17 ҳазору 800 нафар тавассути фурудгоҳҳои ин кишвар дубора ба Тоҷикистон баргардонида шудаанд.
Сабаби ихроҷу бозпас чист?
Солеҳа Холмаҳмадзода, вазири меҳнат, муҳоҷират ва шуғли аҳолии Тоҷикистон яке аз сабабҳои ихроҷ ва бозпас фиристодани шаҳрвандони Тоҷикистонро аз Русия, нақзи қонунҳои амалкунандаи ин кишвар дар мавриди муҳоҷират аз сӯи муҳоҷирони тоҷик унвон кард.
Вазири тоҷик гуфт, ки ду соли охир чанд қонуни федераӣ дар мавриди фаъолияти муҳоҷирони меҳнатӣ дар Русия қабул шуд, ки бояд ҳар як муҳоҷир онҳоро риоя кунад, вагарна боиси ба ватан баргаштанаш мешавад.
“Ягон қонунвайронкунӣ, сари вақт муроҷиат накардан, ҳуҷҷатҳоро дуруст накардан… содир кардани ягон ҳуқуқвайронкунии маъмурӣ ё содир кардани ягон ҷиноят агар ошкор карда шавад, сабаби асосии бозпас ё ихроҷи шаҳрвандон мегардад”, – гуфт Солеҳа Холмаҳмадзода.
Холмаҳмадзода гуфт, барои пешгирӣ кардани ҳамин омилҳо Вазорат ва ниҳодҳои зертобеи он тадбири “муташаккилона фиристонаи шаҳрвандони Тоҷикистон ба Русия”-ро пеш гирифтааст. Яъне гурӯҳе аз шаҳрвандони кишварро ба коромӯзӣ ҷалб карда, дар ҳамкори бо мақомот ва корфармоёни Русия ба ин қаламрав равон мекунанд.
Ба қавли ӯ, соли гузашта 35 ҳазору 747 шаҳрванди Тоҷикистон муташаккилона ба хориҷи кишвар бо кор таъмин гардиданд, ки нисбати соли 2024-ум 18 ҳазору 805 тан зиёд мебошад.
Аммо вазир ва масъулони сохторҳои зертобеаш дар мавриди рейдҳои таҳқиромез, боздошту бедалел ихроҷ ё бозпас ба ватан баргардонидани муҳоҷирон, қазияҳои миллатгароӣ ва бо ин ангеза ба қатл расонидани муҳоҷирони тоҷик ва дигар омилҳое, ки коршиносон ва муҳоҷирон аз он шикоят доранд, ҳарфе назаданд.
Шиддати фишорҳо ва “мерос”-и ҳодисаи "Крокус"
Дар ду соли охир гузоришҳо дар бораи амалиётҳои вижаи пулиси Русия, ки бо номи “Нелегал” маъруфанд, зиёд шудааст. Ин "рейд"-ҳо на танҳо дар ҷойҳои корӣ ва хобгоҳҳо, балки дар масҷидҳо ва марказҳои фарҳангӣ низ сурат мегиранд. Муҳоҷирон аз муносибати дағалона, таҳқири шаъну шараф ва истифодаи зӯроварии ҷисмонӣ аз ҷониби нирӯҳои интизомии Русия шикоят мекунанд.
Худи муҳоҷирон ҳам борҳо дар расонаҳо аз рӯзҳову ҳафтаҳо дар шароити номусоид, бидуни ғизои кофӣ ва ҷойи хоб дар фурудгоҳҳои Русия боздошт ва сипас бидуни шарҳи возеҳ ба Ватан фиристодан шикоят кардаанд.
Инчунин, қабули қонунҳои нав, ки ба мақомоти пулис ҳақ медиҳад, муҳоҷиронро бидуни қарори додгоҳ аз кишвар берун кунанд, раванди ихроҷро суръат бахшидааст.
Ёдовар мешавем, ки тайи ду соли охир, махсусан пас аз ҳамлаи террористӣ ба толори консертии “Крокус Сити Холл” дар марти соли 2024, мақомоти Русия натанҳо ҳазорҳо шаҳрванди Тоҷикистонро аз ин кишвар ихроҷ карданд, балки “рӯйхати сиёҳ”-и муҳоҷиронро ҳам тартиб дода, ба даҳҳо қонуни амалкунанда тағйирот ворид карданд, ки будубоши муҳоҷиронро дар ин кишвар сахттар мекунад.
