ЯК РӮЗИ ТАЪРИХ – 19 ЯНВАР
Соли 1935 – Ноҳияи Регар таъсис ёфт. 6-уми декабри соли 1979 ба ифтихори Қаҳрамони Тоҷикистон ва шоири маъруфи тоҷик Мирзо Турсунзода ин ноҳия номи шаҳри Турсунзода гирифт.
Соли 1936 – Ноҳияи Қумсангир таъсис дода шуд. Маркази ин ноҳия шаҳраки Дӯстӣ мебошад. Соли 2016 номи ноҳияи Қумсангир ба ноҳияи Ҷайҳун тағйир дода шуд.
Соли 1936 – Ноҳияи Нуробод бо номи ноҳияи Дарбанд дар таркиби вилояти Ғарми Тоҷикистони Шӯравӣ таъсис ёфт. То соли 1991 он ноҳия Комсомолобод ном дошт. Сипас, номи он дубора ба ноҳияи Дарбанд иваз карда шуд. 7-уми апрели соли 2003 ноҳия номи Нурободро гирифт.
Соли 2011 – Дар Рашт корҳо барои муайян ва безараргардонии гурӯҳи мусаллаҳи Мулло Абдулло оғоз гардид.
Соли 2018 – Ӯзбекистон ба Тоҷикистон дар гузаронидани борҳои роҳи оҳан тариқи қаламрави худ аз 30 то 50 фоиз тахфиф ҷорӣ кард.
Соли 2022 – Шаҳрдории Душанбе аз тахриби бинои истиқоматие, ки дар он шоирону нависандагон зиндагӣ мекунанд, хабар дод. Ба ҷои он шаҳрчаи “Олимақом” месозанд.
Соли 2024 – Эмомалӣ Раҳмон, президенти Тоҷикистон дар бораи то 30% ихтисор кардани кормандони Бозрасии давлатии автомобилии Вазорати корҳои дохилии ҷумҳурӣ фармон имзо кард.
ШАХСИЯТҲО
Соли 1890 – Зодрӯзи Ҳабибуллоҳ Калаконӣ, нахустин тоҷик, ки дар оғози садаи XX ба тахти шоҳӣ дар Афғонистон нишастааст.
Соли 1947 – Мавлуди Қурбон Расулов, файласуф ва сиёсатшиноси тоҷик, собиқ ректори Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ.
ИЗОБРАЖЕНИЕ Қурбон Расулов
Қурбон Расулов файласуф ва сиёсатшиноси тоҷик буда, солҳо дар мансабҳои давлатӣ кор кардааст. Ӯ муддате сармушовир ва мушовири давлатии раисҷумҳури Тоҷикистон оид ба масъалаҳои муносибат бо ташкилотҳои ҷамъиятӣ ва муносибати миллатҳо буд.
Расулов беш аз даҳ сол, солҳои 1995 – 2005 ректори Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ буд дар давраи фаъолияташ барои рушди донишгоҳ талош кардааст.
Замони роҳбарии ӯ дар донишгоҳ 8 факулта ва 10 кафедраи нав кушода шуд, филиали донишгоҳ дар ноҳияи Рашт ба фаъолият оғоз намуд ва омӯзишгоҳи омӯзгории шаҳри Душанбе ба коллеҷ табдил ёфт.
Ӯ ҳамчунин, як давра вакили парлумон буд. Қурбон Расулов 9-уми октябри соли 2007 пас аз маризӣ дар 60-солагӣ даргузашт.
Соли 1950 – Зодрӯзи Меҳриниссо Бобобекова, шоир, узви Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Тоҷикистон.
Соли 1952 – Мавлуди Муин, сарояндаи маъруфи форсизабони Эрон
ИЗОБРАЖЕНИЕ Муин
Муин, ки номи пуррааш Насруллоҳ Муин Наҷафободӣ аст, аз машҳуртарин сарояндагони Эрон аст, ки сурудҳояш дар тамоми ҷаҳон, махсусан кишварҳои форсизабон маъруф аст.
Ӯ бо сабабҳои сиёсӣ тарки ватан карда, дар Амрико зиндагӣ мекунад. Аммо ҳеҷ гоҳ дур аз ёди ватан набудааст, чуноне суруди “Бозам михом ба Исфаҳон баргардам” пурсӯзу гудоз иҷро намудааст.
Муин 23 албоми сурудҳо дорад, аз ҷумла “Хотираҳо”, “Дилам танге”, “Оғуш”, “Таркам накун”, “Ошиқ ки бошӣ”, “Девонагӣ накун” аз ҷумлаи сурудҳои маъруфи ӯ мебошанд.
Соли 1958 – Мавлуди Марҳабо Ҷабборӣ, омӯзгор ва сиёсатмадор, доктори илмҳои филология, собиқ муовини Сарвазири Тоҷикистон.
Соли 1980 – Зодрӯзи Садриддин Наҷмиддин, сарояндаи тоҷик.
ИЗОБРАЖЕНИЕ Садриддин Наҷмиддин
Садриддин Наҷмиддин яке аз маъруфтарин сарояндагони тоҷик дар замони муосир аст. Дар тӯли фаъолияти ҳунарӣ Садриддин зиёда аз 100 таронаи шинохташуда иҷро кардааст, ки бисёре аз онҳо дар Тоҷикистон ва берун аз он маъруфанд.
Ӯ дар Русия, Аморати Муттаҳидаи Араб, Қазоқистон ва кишварҳои Аврупо консертҳои худро баргузор кардааст. Соли 2018 ӯ ҷоизаи “Ситораи сол”-и фестивали мусиқии Тоҷикистонро соҳиб шуд.
Садриддин Наҷмиддин чанд сол пеш Тоҷикистонро тарк кард ва айни ҳол дар Канада зиндагӣ мекунад.
Соли 2015 – Суҳроб Шарипов, сиёсатмадори маъруф ва раиси пешини Маркази тадқиқоти стратегии Тоҷикистон дар 51-солагӣ аз олам чашм баст.
ИЗОБРАЖЕНИЕ Суҳроб Шарифов
Ӯ соли 1988 факултаи фалсафаи Донишгоҳи давлатии Маскав ба номи Ломоносовро хатм намудааст. Сипас то соли 1993 дар шуъбаи аспирантураи ҳамин донишгоҳ таҳсил намуда, то соли 1998 дар ҳамин даргоҳи илм кору фаъолият кардааст.
Соли 1998 ба ватан баргашта, солҳои 1998-2001 дар Маркази тадқиқоти стратегии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба ҳайси сардори раёсат, солҳои 2001-2003 дар дастгоҳи иҷроияи Президенти Тоҷикистон ба ҳайси муовини сардори шуъбаи иттилоотӣ-таҳлилӣ, солҳои 2003-2005 ёрдамчии Президенти Тоҷикистон, солҳои 2005-2011 директори Маркази тадқиқотии стратегии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон кору фаъолият намудааст. Аз соли 2011 то дами марг вакили палатаи поёнии парлумони кишвар буд.
Соли 2016 – Борис Наматиев, ҳунарпешаи театр, овозхон ва навозандаи Иттиҳоди Шӯравӣ ва Тоҷикистон дар синни 86-солагӣ аз олам даргузашт.
ИЗОБРАЖЕНИЕ Борис Наматиев
Борис Наматиев, ҳунарманди маъруфи театри тоҷик ва овозхони “Шашмақом” аст. Ӯ аз зумраи шахсиятҳои намоёни яҳудиёни Бухорост, ки дар асри 20 дар пешбурди фарҳанги тоҷикӣ хидмати зиёд доштаанд.
Ӯ соли 1930 дар Бухоро ба дунё омада, ҳанӯз дар синни 14-солагӣ ба ҳунарнамоӣ дар театри тамошобини ҷавони Бухоро ба кор шурӯъ кард. Дар соли 1948, вақте ҳамагӣ 18 сол дошт, Наматиевро ба театри Лоҳутии шаҳри Душанбе даъват карданд. Ӯ ибтидо дар ин театр ҳамчун доирадаст кор мекард, вале як рӯз иттифоқан, вақте иҷрокунандаи нақши асосии намоишномаи “Шаби ҳафтум” (бар асоси қиссаҳои “Ҳазору як шаб”) бемор шуд, ин нақшро ба Наматиев супурданд. Ӯ ҳамин тавр ба ҳунарпешагӣ дар ин театр оғоз кард ва беш аз 40 сол, то соли 1992, замони ба Исроил кӯчиданаш аз саромадони театри академии Лоҳутӣ буд.
Борис Наматиев соли 1970 унвони Ҳунарманди шоистаи Тоҷикистон ва соли 1989 баъди намоишномаи “Шамшер ва сухан” унвони Ҳунарманди мардумии кишварро ба даст овард.
Ӯ ҳамчунин, аз хонандаҳои эътирофшудаи “Шашмақом” буд ва дар соли 1988 албоми таронаҳояшро бо номи “Зулфи парешон” ва дар соли 1990 албоми дувумашро нашр кард.
Наматиев моҳи январи соли 2016 дар 86-солагӣ Байтулмуқаддас дар синни 86 даргузашт.
Соли 2021 – Ҳабибулло Абдураззоқов, Ҳунарманди халқии Тоҷикистон ва коргардони маъруфи тоҷик дар синни 84-солагӣ дар Душанбе аз олам даргузашт.
ИЗОБРАЖЕНИЕ Ҳабибулло Абдураззоқов
Ҳабибулло Абдураззоқов яке аз чеҳраҳои барҷастаи театру синамои тоҷик аст, ки дар маъруфтарин филмҳо нақш бозида, хазинаи театри тоҷикро бо намоишҳои ногузир ғанӣ гардонидааст.
Ӯ асосгузори озмуни ҷумҳуриявии театрҳои касбӣ – "Парасту" (1989) ва муассису аввалин роҳбари бадеии нахустин театри ғайридавлатии "Падида" (2002) буд. Барзу Абдураззоқов, коргардони маъруф, писари ӯ мебошад, ки шуҳрати беандоза дорад.
Ҳабибулло Абдураззоқов дар оғоз ба Донишгоҳи кишоварзӣ дохил шуд, аммо онро ба охир нарасонид. Дертар ба Институти давлатии санъати театрии ба номи А. В. Луначарскийи шаҳри Маскав дохил шуда, онро бо ихтисоси актёрӣ ва коргардонӣ хатм намуд.
Солҳои 1960-2002 дар Театри ҷумҳуриявии мазҳакаю мусиқии ба номи Пушкини шаҳри Хуҷанд, Театри давлатии академии драмавии ба номи Абулқосим Лоҳутӣ ва Театри давлатии ҷавонон ба номи Маҳмудҷон Воҳидов ва киностудияи “Тоҷикфилм” минҳайси ҳунарпеша, коргардон ва саркоргардон кор кардааст.
Дар саҳнаи театр ӯ дар ҳудуди 30 намоишнома нақш бозидааст, ки маъруфтаринашон нақшҳои Любим Торсов дар “Камбағалӣ айб нест”, Ёдгор дар “Дохунда”, Меркутсио дар “Ромео ва Ҷулиетта”, Афросиёб дар “Рустам ва Суҳроб” ва Низомиддин дар “Дилҳои сӯзон” аст.
Инчунин ҳунарпеша дар маъруфтарин филмҳои синамои миллӣ нақш бозидааст, аз ҷумла нақши Баҳриддин дар “Марги судхӯр”, Ҳайдар дар “Чор нафар аз Чорсанг”, Мухторов дар “Истгоҳи кӯҳӣ”, Асаншоҳ дар “Субҳи Ганг”, Корвонбошӣ дар “Дарвеши ланг”, ҳамчунин Ҳисоми тоҷик ва сардори роҳзанҳо дар силсилафилмҳои эронии “Дар чашми бод” ва “Шукрона”.
Ҳамчун коргардон Абдураззоқов намоишномаҳои “Кӯпрук”, “Карим-девона”, “Вақте ки шаҳр хуфта буд”, “Дар чорсӯ”-ро рӯи саҳна овардааст.
Ҳабибулло Абдураззоқов 19-уми январи соли 2021 дар 83-солагӣ даргузашт ва дар оромгоҳи Лучоби пойтахт дафн карда шуд.
Охирин мусоҳибаи “Азия-Плюс”-ро бо Ҳабибулло Абдураззоқов пиромуни фаъолияти эҷодӣ ва солҳои охири зиндагии ӯ дар ин матлаб хонед: Ҳабибулло Абдураззоқов: Ҳунарманди асил бояд мавқеи худро дошта бошад!
САНАҲОИ МУҲИМИ ҶАҲОНӢ
18 январи соли 1955 Президенти ИМА Дуайт Эйзенхауэр аввалин нишасти матбуотии телевизиониро дар ҷаҳон баргузор кард.
ИЗОБРАЖЕНИЕ
Ӯ барои аввалин бор ба телевизион ва маҷаллаҳои хабарӣ иҷозат дод, ки наворҳои нишасти матбуотиро пахш кунанд. Нишасти матбуотии 33-дақиқагӣ то 28 дақиқа кӯтоҳ карда шуд ва аз онҷо ибораи машҳури “Ҳамаашро баъдтар бурида мепартоянд…” пайдо шуд.
19-уми январи соли 1963 дар саҳнаи театри “Палладиум”-и шаҳри Лондон баромади таърихии гурӯҳи “Битлз” баргузор шуд, ки онҳоро дар саросари Британияи Кабир машҳур гардонд. Ин гурӯҳи вокалӣ-созӣ соли 1957 таъсис ёфта буд.
Як сол пас аз ин баромад, консерти гурӯҳ тариқи телевизиони Амрико намоиш дода шуд ва “Битлз” ба шуҳрати байналмилалӣ даст ёфт.
Соли 1970 охирин албоми гурӯҳ рӯи кор омад ва баъдан он пароканда гардид. Ҳар як аз аъзои гурӯҳ роҳи мустақили зиндагӣ ва эҷодии худро пеш гирифт. Соли 1995 “Битлз” бори дигар муттаҳид шуд.
ИЗОБРАЖЕНИЕ
ВАЗЪИ ҲАВО*
Дар вилояти Суғд – Ҳавои тағйирёбанда, дар водиҳо бебориш пешгӯӣ мешавад. Дар баъзе ноҳияҳои доманакӯҳию-кӯҳӣ барф борида, дар ноҳияҳои алоҳида тормеғ мефарояд. Ҳарорат: дар водиҳо рӯзона -1+4º, дар ноҳияҳои кӯҳӣ рӯзона 3-8º сард, дар водиҳо шабона 0-5º сард, дар ноҳияҳои кӯҳӣ шабона 9-14º сард.
Дар вилояти Хатлон – Ҳавои тағйирёбандаи бебориш пешгӯӣ шуда, дар баъзе ноҳияҳо тормеғ мефарояд. Ҳарорат: дар водиҳо рӯзона 3+8º гарм, дар ноҳияҳои доманакӯҳӣ рӯзона 0+5º гарм, дар водиҳо шабона 0-5º сард, дар ноҳияҳои доманакӯҳӣ шабона 1-6º сард.
Дар шаҳру ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ – Ҳавои тағйирёбанда, дар водиҳо бебориш пешгӯӣ шуда, дар ноҳияҳои алоҳидаи кӯҳӣ барф борида, дар баъзе ноҳияҳо тормеғ мефарояд. Ҳарорат: дар водиҳо рӯзона 3+8º гарм, дар ноҳияҳои кӯҳӣ рӯзона -3+2º, дар баъзе ноҳияҳо то 6-8º сард, дар водиҳо шабона 0-5º сард, дар ноҳияҳои кӯҳӣ шабона 3-8º сард, дар баъзе ноҳияҳо то 15-17º сард.
Дар Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон – Ҳавои тағйирёбанда пешгӯӣ шуда, дар баъзе ноҳияҳо барф меборад. Ҳарорат: дар ғарби вилоят рӯзона 0+5º гарм, дар шарқи вилоят рӯзона 6-11º сард, дар баъзе минтақаҳо то 15-17º сард, дар ғарби вилоят шабона 1-6º сард, дар баъзе ноҳияҳо то 10-12º сард, дар шарқи вилоят шабона 14-19º сард, дар баъзе минтақаҳо то 38-40º сард.
Дар шаҳри Душанбе – Ҳавои тағйирёбандаи бебориш пешгӯӣ шуда, тормеғ мефарояд. Ҳарорат: рӯзона 6+8º гарм, шабона 0-2º сард.
Дар шаҳри Хуҷанд – Ҳавои тағйирёбандаи бебориш пешгӯӣ шуда, тормеғ мефарояд. Ҳарорат: рӯзона 0+2º гарм, шабона 3-5º сард.
Дар шаҳри Бохтар – Ҳавои тағйирёбанда, асосан бебориш (0,0-0,5мм) пешгӯӣ шуда, тормеғ мефарояд. Ҳарорат: рӯзона 5+7º гарм, шабона 1+3º гарм.
Дар шаҳри Хоруғ – Ҳавои тағйирёбанда пешгӯӣ шуда, бориши барф дар назар аст. Ҳарорат: рӯзона 0+2º гарм, шабона 4-6º сард.
*Ҳарорати шабонаи ҳаво шаби 19 ба 20-уми январ ба ҳисоб гирифта шудааст.
