Имрӯз Маҳмадамин Маҳмадаминов, нафаре, ки номаш бо марҳилаҳои муҳими ташаккули сиёсати хориҷӣ ва низоми бонкии Тоҷикистони соҳибистиқлол пайванд аст, 65-сола мешавад. Рӯзгори ӯ аз деҳоти дурдасти Шуғнон оғоз ёфта, тавассути дониш ва заҳмати пайваста то ба баландтарин минбарҳои ҷаҳонӣ дар шаҳри Ню-Йорк идома ёфтааст. Ба ин хотир мо аз фаъолияташ дар се самт – иқтисод, сиёсат ва дипломатия ёдовар мешавем.
Аз заҳмати саҳро то эътирофи Кремл
Маҳмадамин Маҳмадаминов 22-юми апрели соли 1961 дар ноҳияи Шуғнони Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон ба дунё омадааст. Масири касбии ӯ аз озмунҳои сахти зиндагӣ оғоз ёфт, ки дар солҳои 1978-1983 ҳамчун коргари оддии совхози Шуғнон заҳмат кашида, ба қавле “обу тоб” ёфт. Аммо истеъдоди фитрии ӯ хеле зуд зуҳур кард.
Ҳанӯз дар даврони донишҷӯӣ, соли 1985, вақте дар факултети филологияи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон таҳсил мекард, аввалин донишҷӯ дар тамоми қаламрави Иттиҳоди Шӯравӣ шуд, ки бо ордени “Дӯстии халқҳо” сарфароз шуд. Ин мукофот дар он солҳо барои як ҷавони тоҷик на танҳо ифтихори шахсӣ, балки эътирофи заковати ҷавони тоҷик дар Маскав буд.
Корномаи овони ҷавонӣ
Пас аз хатми донишгоҳ дар соли 1988, ӯ фаъолияти худро дар сохторҳои ҷавонон оғоз кард ва то соли 1991 дар вазифаҳои баланди комсомоли Тоҷикистон ифои вазифа кард.
Аммо Маҳмадаминов бо донишҳои филологӣ маҳдуд нашуда, ба омӯзиши иқтисод рӯ овард. Солҳои 1993-2003 барои ӯ давраи сайқали маҳорати менеҷерии байналмилалӣ буд, зеро ҳамчун менеҷери кулли Барномаи Бунёди Оғохон дар Покистон, Тоҷикистон ва Қирғизистон фаъолият карда, дар татбиқи лоиҳаҳои муҳими иҷтимоӣ саҳм гузошт.
Барои такмили ихтисос ӯ роҳи Амрикоро пеш гирифт ва солҳои 2001-2004 дар Донишгоҳи бонуфузи Ҷон Хопкинс дар риштаи иқтисод ва молия таҳсил карда, дертар унвони номзади илмҳои иқтисодиро ҳам ба даст овард.
Донистани забонҳои хориҷӣ, аз ҷумла англисӣ, русӣ, арабӣ ва олмонӣ ба ӯ имкон додааст, ки дар муколамаҳои ҷаҳонӣ ҳамчун як мутахассиси озодфикр ва мустақил баромад кунад.
Тафовути дигари ӯ иртиботи қавӣ бо ҷомеа ва аҳли қалам аст. Маҳмадаминов борҳо иброз доштааст, ки солҳои зиёд дар соҳаи рӯзноманигорӣ фаъолият карда, ҳамеша худро аз ҷумлаи аҳли қалам меҳисобад.
Хидмат дар ҳукумат
Соли 2005 ба ин сӯ дар ҳукумат мақоми баландро соҳиб шуд ва дар низоми иқтисодиву иҷтимоӣ ба сатҳи роҳбарӣ расид. Аз ҷумла, солҳои 2005-2010 Маҳмадаминов роҳбарии “Амонатбонк”-ро ба зимма дошт.
Бо назардошти таҷрибаи идоракунӣ, соли 2010 ӯ вазири меҳнат ва ҳифзи иҷтимоии аҳолии Тоҷикистон таъйин шуд. Дар ин мақом ӯ на танҳо ба масъалаҳои дохилӣ, балки ба муаррифии имкониятҳои Тоҷикистон дар конфронсҳои ҷаҳонӣ таваҷҷуҳи махсус зоҳир мекард.
Дар зимн, ӯ аз ҷумлаи аввалин вазирони тоҷик буд, ки дар ҳамоишҳои байналмилалӣ бо забони англисии равон сухан ронда, қолабҳои протоколиро ба қавле мешикаст.
Дипломатия дар сатҳи СММ
Давраи дурахшонтарини фаъолияти ӯ аз январи соли 2014 оғоз шуд, вақте ки ӯ намояндаи доимии Тоҷикистон дар Созмони Милали Муттаҳид таъйин шуд. Ба гуфтаи дӯстонаш, агар аз як сӯ таҷрибаи кориаш ба инобат гирифта шуда бошад, аз сӯйи дигар боз ҳам донистани чанд забон, ба вижа англисӣ сабаб шуда, ки ба ин мақом таъйин шавад.
Дар Ню-Йорк Маҳмадаминов тавонист сиёсати хориҷии Тоҷикистонро ба сатҳи сифатан нав барорад. Тавре ВКХ Тоҷикистон хабар медиҳад, дар давраи фаъолияти ӯ кишвари мо бори аввал барои солҳои 2017-2019 узви Шӯрои иқтисодӣ ва иҷтимоии СММ (ECOSOC) интихоб ва худи ӯ соли 2017 муовини раиси ин Шӯрои бонуфуз шуд.
Ғайр аз ин, гуфта мешавад, ки маҳорати ӯ дар ҷалби диққати давлатҳои бузурге чун Чин, АМА ва Корея ба ташаббусҳои об ва иқлими Тоҷикистон боис шудааст, ки қатъномаҳои пешниҳодкардаи кишвари мо бо аксарияти овозҳо қабул шаванд.
Маҳмадамин Маҳмадаминов дар охири моҳи апрели соли 2021, вақте ки нав 60-сола шуда буд, бо сабаби “гузариш ба кори дигар” аз вазифааш барканор шуд. Моҳи июни соли 2024 расонаҳо аз муовини раиси раиси “Ориёнбонк”, яке аз бонкҳои низомсози кишвар, таъйин шудани Маҳмадаминов иттилоъ доданд ва тавре сомонаи ин бонк менависад, ӯ то кунун дар ин вазифа аст.
