Хокбориш дар Тоҷикистон, нишондодҳои сифати ҳаво аз ҷониби созмонҳои байналмилалӣ, таъсири тағйирёбии иқлим ва ҳаракати пиряхи Деҳдал аз мавзӯҳои муҳиме буданд, ки дар нишасти матбуотии Кумитаи ҳифзи муҳити зист 29-уми январ ба баҳс кашида шуданд.
Баҳодур Шерализода, раиси Кумитаи ҳифзи муҳити зист дар нишасти хабарӣ гуфт, ки соли 2025 дар Тоҷикистон 216 рӯз (7 моҳ) хокбориш буд. Ин дар ҳолест, ки ба гуфтаи Шерализода дар соли 2020 дар кишвар 169 рӯзи хокбориш буд.
“Соли гузашта 63 ҳолати гарду ғубор дар кишвар ба қайд гирифта шудааст.Як анбуҳи гарду ғуборе, ки ба ҷумҳурӣ ворид мешавад, чанд рӯз давом меёбад. Манбаҳои хокбориш аз биёбонҳои шимоли Африқо, Ховари Миёна гарду ғуборҳо бо сиклонҳо ба ҷумҳурии мо ворид мешавад”, – изҳор дошт раиси Кумита.
Ин ниҳод соли гузашта гуфта буд,, ки дар кишвар 35 ҳолати хокбориш ба қайд гирифта шуд буд, вале он замон миқдори рӯзҳои хокборишро нагуфта буданд.
“Радабандиҳои ҷаҳонӣ дар бораи сифати ҳаво воқеъбинона нест”
Зимни нишасти хабарӣ, Баҳодур Шерализода зикр кард, ки “радабандиҳои ҷаҳонӣ дар бораи сифати ҳавои Тоҷикистон воқеъбинона нестанд ва баъзеи онҳо манбаъи маълумот" надоранд.
“Масалан IQAir, радабандӣ мекунад, онҳо худашон ба фурӯши таҷҳизотҳои сифати ҳаво машғуланд ва ман фикр мекунам ширкате, ки ба фурӯши таҷҳизот машғул аст, радабандии обективӣ аз ҷониби онҳо сурат намегирад”, – гуфт Шерализода.
Бояд гуфт, "IQAir" як ширкати ҷаҳонӣ аст, ки сифати ҳаворо назорат мекунад ва маълумоти ифлосшавии ҳаворо ба таври онлайнӣ нишон медиҳад. Тибқи маълумоти ин ширкат, Тоҷикистон соли 2024 ба даҳгонаи кишварҳо дорои ҳавои ифлос ворид шудааст.
Масъулони Кумита соли гузашта низ аз гузоришҳо дар бораи сифати ҳаво, ки аз ҷониби созмонҳои ҷаҳонӣ нашр мешаванд, норозигӣ карда, гуфта буданд, маълумоти онҳо воқеиятро нишон намедиҳанд.
Тағйирёбии иқлим ва ҳаракати пиряхи "Деҳдал"
Дар идомаи нишаст, раиси Кумитаи ҳифзи муҳити зист, аз тағйирёбии иқлим ва обшавии пиряхҳо изҳори нигаронӣ кард. Ӯ гуфт, яке аз паёмадҳои асосии тағйирёбии иқлим баландшавии ҳарорати ҳаво ва обшавии босуръати пиряхҳо мебошад ва илова кард, ки “пиряхҳои Тоҷикистон бо суръат об шуда истодаанд”.
Камолиддин Назирзода, муовини сардори Маркази яхшиносии Оҷонсии ҳавошиносӣ дар нишаст зикр кард, ки пиряхи "Деҳдал" давоми моҳҳои ноябр ва декабр низ ҳаракат кардааст.
“Бо назардошти раванди таъсири тағйирёбии иқлим дар давоми 30 соли охир ин пирях аллакай ду маротиба ҳаракат кардааст. Соли 2016 ҳаракати он ба қайд гирифта шуда буд. Инчунин дар соли 2025 се маротиба ҳаракати ин пирях ба қайд гирифта шуд”.
Назирзода зикр кард, ки масса дар моҳи октябр дар масофаи зиёда аз 4 ҳазор метр, дар маротибаи дуюм зиёда аз 5 ҳазор метр массаи яхин аз ин пирях ба поён ҳаракат кардааст.
“Таҳлилҳо рафти тадқиқоти давраи сеюм, ки аз тарафи мутахассисон ба роҳ монда шуд, ин пирях мунтазам дар моҳҳои ноябр ва декабр бо суръати зиёда аз 20 метр дар давоми рӯз ба поён ҳаракат намуда истодааст. Ин нишондиҳандаи он аст, ки чӣ гуна раванди тағйирёбии иқлим ба захираҳои обии Тоҷикистон таъсири худро расонида истодааст”, – шарҳ дод Камолиддин Назирзода.
Қаблан, низ Оҷонсии ҳавошиносии Тоҷикистон сабаби асосии канда шудани пораи пиряхи азими “Деҳдал”-ро “баландшавии ҳарорати ҳаво ва набудани боришот дар давраи тӯлонӣ” гуфта буд.
Канда шудани пораи пиряхи “Деҳдал” чӣ хатар дорад, дар ин матлаби “Азия-Плюс” мутолиа кунед.
