Сахидод Раҳматуллозода, раиси Кумитаи забон ва истилоҳот тартиби навиштани номи тамға (бренд)-и хориҷиро шарҳ дода, гуфт, калимаҳое, ки ба фарҳанг, маданият ва умуман ба як миллат дахл доранд, бояд бо номи худ баён шаванд, аммо ширкатҳои хориҷӣ ҳангоми навишти вожаҳои ғайритамғавӣ дар Тоҷикистон бо Кумитаи забон ва ҳукумати шаҳру навоҳӣ мувофиқа бояд кунанд.
Ӯ дар нишасти хабарии ахир гуфт, “Toyota”, “Hitachi”, “Shivaki”, “Nissan” ва садҳо ширкатҳои дигар, ки дар тамоми дунё бо номи худ фаъолият мекунанд, “бренд” дониста мешаванд.
“Дунё аз фарҳангҳои гуногун иборат аст. Имрӯз дар баъзе кишварҳо фарҳанги техникӣ бисёр боло рафтааст. Фарҳанг, маданият, яъне ҳар чизе, ки ба яке аз миллатҳо дахл дорад, бо номи худаш бояд баён шавад”, – таъкид кард ӯ.
Раиси Кумитаи забон барои таъкиди андешааш ва тавзеҳи он гуфт, калимаҳое, ки ба фарҳанги тоҷикӣ дахл доранд, чун Сада, Наврӯз, Меҳргон, Тиргон дар тамоми ҷаҳон чунин ном бурда мешаванд, яъне бо номи аслии худашон.
“Ҳеҷ кас Наврӯзро “New Day” ё “Новый день” талаффуз намекунад-ку”, – тавзеҳ дод ӯ.
Номҳои “ғайрибренд”-и хориҷӣ
Раҳматуллозода мегӯяд, аммо ширкатҳои хориҷӣ ҳангоми дар Тоҷикистон номгузорӣ кардан, бояд бо Кумитаи забон ва истилоҳот, ҳукумати шаҳру навоҳии дахлдор, ки комиссияи татбиқи қонуни забон онҷо фаъолият мекунад, ҳамкорӣ карда, номҳои ҳасана ва номҳоеро, ки ба меъёри забони тоҷикӣ мувофиқанд, интихоб кунанд.
“Аммо агар калима “ғайрибренд” асту ба забони худи он ширкати хориҷӣ сурат мегирад, ин камбудии ҷиддии корхонаҳоест, ки аз хориҷа меоянд”, – илова кард ӯ.
Бо ин вуҷуд, номбурда бо таъкиди он ки Кумита бо тамоми мақомот ҳамкории ҳасана дорад, ба ҳалли ҳарчи зудтари ин мушкил умедворӣ кард.
Дар ҳамин ҳол, ахиран аз ҷониби раисҷумҳури кишвар қонун дар бораи ворид кардани тайғирот ба қонун “Дар бораи забони давлатӣ” имзо шуд.
Мувофиқи як банди қонуни имзошуда, акнун номгузории ташкилоту корхонаҳои хориҷӣ ва муштарак дар Тоҷикистон бояд дар мадди аввал ба забони тоҷикӣ сурат гирифта, метавонад ба забонҳои дигар низ бо ҳарфҳои баробар ҳуруфгардон ва ё тарҷума шаванд.
Мушкили истифодаи забони тоҷикӣ дар номгузории мағозаву қаҳвахона, ошхона, кошонаҳои ҳусн ва шиору овезаҳои марказҳои хидматрасонӣ, таблиғ ва дигар лавҳаю овезаҳо нигаронии ҷомеаро ба миён оварда, аз ҷониби зиёиён низ тунд интиқод мешавад.
Бо ин вуҷуд, ин мушкил ҳанӯз ҳалли худро наёфтааст ва дар баробари он ки Кумитаи забон ва истилоҳот пайваста аз гузаронидани санҷиш ва чораандешӣ дар ин самт иддао мекунад, ҳар фард метавонад дар мисоли номвожаҳои кӯчаҳои шаҳри Душанбе вазъи воқеиро мушоҳида кунад.
“Азия-Плюс” низ чанд моҳ пеш ин мавзуъро дубора ба баҳс кашид ва навиштаҷоти яке аз кӯчаҳои марказии шаҳри Душанберо таҳлил карда, назари коршиносонро дар мавриди хатарҳои истифодаи номвожаҳои ғайритоҷикӣ нашр кард. Матлаби моро инҷо хонед: “Шаҳрро мисли Амрикову Туркия оро додаанд”. Истифодаи номвожаҳои ғайритоҷикӣ дар навиштаҷоти лавҳаю овезаҳо чӣ хатар дорад?
Забоншиносон гуфта буданд, ки дар ҳолати зиёд будани номвожаҳои ғайритоҷикӣ аз вожаҳои аслӣ, “забон дар ҳолати таҳаввул қарор мегирад ва зери таъсири ангезаҳои сиёсиву иқтисодиву бозаргонии забонҳои бегона ва давлатҳои бегона мемонад”.
