Бомдоди 14-уми март Амрико ба ҷазираи Хорк, ки аз ҷазираҳои стратегии Эрон ба ҳисоб меравад, ҳамла анҷом дода, иддао кард, ки иншооти низомии ин ҷазираро нобуд кард. Дар посух ба ин нерӯҳои Эрон чанд пойгоҳи низомии Амрикоро ҳадаф қарор доданд. Ҳамчунин, шаби гузашта Эрон ҳамроҳ бо “Ҳизбуллоҳ”-и Лубнон ба Исроил ҳамлаҳои муштарак анҷом додаанд.

Шабонарӯзи гузашта миёни Амрикову Исроил бо Эрон ва дигар кишварҳои Ховари Миёна чӣ гузашт, дар ин матлаби мо хонед.

Амрико ба ҷазираи Хорки Эрон ҳамла кардааст

Доналд Трамп, раисҷумҳури Амрико мегӯяд, Фармондеҳии марказии ин кишвар шаби гузашта ба ҷазираи Хорки Эрон, ки яке аз маконҳои муҳими истихроҷи нафт ба ҳисоб меравад, ҳамла кардааст.

Ӯ бомдоди 14-уми март дар фиристае дар саҳифаи “Truth Social”-и худ ин ҳамларо “қудратмандтарин ҳамлаи ҳавоӣ дар таърихи Ховари Миёна” тавсиф карда, гуфтааст, ки “тамоми ҳадафҳои низомӣ дар ҷазираи Хорк нобуд шуд”.

Мақомоти Эрон дар ин бора то кунун изҳори назар накардаанд, вале хабаргузории эронии “Форс” ҳамла ба ин ҷазираро тасдиқ кардааст. Ин расона аз шунида шудани садои беш аз 15 таркиш дар Хорк гузориш дода, навиштааст, ки зерсохтҳои нафтӣ осеб надидаанд.

Трамп дар навиштаи худ, илова карда, ки “ба далели инсонӣ ва ахлоқӣ тасмим гирифтам, зерсохтҳои нафтии ин ҷазираро ҳадаф қарор надиҳем”.

“Аммо, агар Эрон ё ягон тарафи дигар барои халалдор кардани убури озод ва бехатари киштиҳо аз гулӯгоҳи Ҳурмуз ягон амале анҷом диҳад, ман фавран ин тасмимро бозбинӣ мекунам”, – илова кардааст ӯ.

Сипоҳи посдорони Эрон 14-уми март ҳушдор дод, ки “дар сурати ҳамла ба зерсохтҳои нафтӣ, иқтисодӣ ва энержии ҶИЭ, ҳамон тавре, ки қаблан ҳушдор дода будем, билофосила тамоми зерсохтҳои нафтӣ, иқтисодӣ ва энержии мутаалиқ ба ширкатҳои нафтӣ дар саросари минтақа, ки дорои саҳмияҳои амрикоӣ мебошанд ва ё бо Амрико ҳамкорӣ мекунанд, нобуд ва ба хокистар табдил дода мешавад”.

Ҷазираи Хорк дар ҷанубу ғарби Эрон ҷойгир буда, бахше аз вилояти Бушаҳр аст. Дар он таъсисоти зиёди нафтии Эрон қарор дошта, дорои аҳамияти калони иқтисодӣ ва терминали аслии содироти нафти ин кишвар аст.

Ҳамлаҳои шадид ба Телавив ва Теҳрон

Ба иттилои хабаргузории “Форс” шоми 13-уми март Эрон ҳамроҳ бо “Ҳизбуллоҳ”-и Лубнон ҳамлаҳои мушакии муштарак ба Исроил анҷом додаанд.

Дар пайи ин ҳамлаҳо дар Телавив, маркази Исроил, Каронаи Бохтарӣ ва чанд шаҳри дигар “бонги хатар” ба садо даромада, садои таркиш шунида шудааст.

Ҷузъиёт ва талафоти ин зарбаҳо маълум нест. Исроил сензураи шадидӣ низомӣ ҷорӣ кардааст ва аз талафоташ хабар намедиҳад.

Дар зимн, пас аз ин ҳамлаҳо Исроил аз мавҷи нави ҳамлаҳо ба Эрон хабар дод. Хабаргузории “Форс” менависад, ки ҳамлаҳо ба чанд нуқтаи Теҳрон ва дигар шаҳрҳо сурат гирифтааст.

Ба иттилои ин расона дар Теҳрон ба як анбори маводи ғизоӣ, як бемористон ва чанд нуқтаи дигар ҳамлаи ҳавоӣ шудааст.

Ҳамчунин, дар пайи ҳамлаҳои ҳавоии шабонаи Амрикову Исроил ба ду деҳа ва як манзили истиқоматӣ дар чанд шаҳристони Эрон 13 нафар, аз ҷумла ду кӯдаки шашмоҳа ва сесола кушта шуда, чанд тани дигар маҷрӯҳ гаштааст.

СММ ҳам эълон кардааст, ки дар пайи ҳамлаҳои Амрикову Исроил ба Эрон беш аз 22 ҳазор бино осеб дидааст, ки ҳудуди 17 ҳазори он биноҳои истиқоматианд.

“WSJ”: Эрон ба 5 ҳавопаймои сӯхтрасони Амрико дар Арабистони Саудӣ зарба задааст

Рӯзномаи “Wall Street Journal” (WSJ) рӯзи ҷумъа бо такя ба ду мақомдои амрикоӣ хабар дод, ки Эрон ба 5 ҳавопаймои сӯхтрасони амрико дар пойгоҳи ҳавоии “Шоҳзода Султон” дар Арабистони Саудӣ зарба задааст.

Ба навиштаи ин расона, ҳамла дар ҳоле сурат гирифтааст, ки ин ҳавопаймоҳо дар замин қарор доштаанд.

Ба гуфтаи манбаъ, ҳавопаймоҳои сӯхтрасон, дар пайи ҳамлаи Эрон, осеб дидаанд, аммо пурра нобуд нашудаанд ва ҳоло таъмир мешаванд.

Дар гузориши “WSJ” гуфта мешавад, ки дар ин ҳамлаҳо касе кушта нашудааст.

Мақомоти амрикоӣ дар ин маврид то ҳол расман изҳори назар накардаанд. Вале агар ин хабар тасдиқ шавад, бо назардошти сарнагун шудани як ҳавопаймои сӯхтрасони “KC-135”-и Амрико дар ғарби Ироқ, дасти кам 6 ҳавопаймои сӯхтрасони Амрико аз оғози ҷанг дар Ховари Миёна осеб дидаанд ё нобуд шудаанд.

Дар пайи сарнагун шудани ҳавопаймои сӯхтрасони “KC-135”-и Амрико дар ғарби Ироқ, ки рӯзи 13-уми март рух дод, 6 сарнишини он кушта шудааст.

Арзиши як ҳавопаймои сӯхтрасони “KC-135” ҳудуди 40 миллион доллар гуфта мешавад.

Вазъ дар кишварҳои дигари Ховари Миёна

Зимнан, давоми шаби гузашта ва субҳи 14-уми март Эрон ба пойгоҳҳои низомӣ ва зерсохтҳои Амрико дар кишварҳои Ховари Миёна зарба задааст.

Аз ҷумла, Сипоҳи посдорон дар баёнияе изҳор доштааст, ки шаби гузашта се макони ҷамъшавии фармондеҳони амрикоӣ дар пойгоҳҳои Малик Салмон, Виктория ва Ирбил, инчунин пойгоҳҳои “Ал-Удайд”, ва “Ал-Зуфра”-ро ҳадаф қарор додааст.

Ба сафорати Амрико дар Бағдод низ, ҳамлаҳои паҳподӣ сурат гирифта, дуд аз он боло шудааст.

Инчунин, даргирӣ миёни Исроил ва “Ҳизбуллоҳ”-и Лубнон печидатар мешавад. Шабона “Ҳизбуллоҳ” ҳамроҳ бо нерӯҳои Эрон ҳамлаҳои шадиде ба Исроил, аз ҷумла шаҳрҳои Телавав ва Кирят Шмона анҷом додааст.

Исроил низ ҳамлаҳои худро ба Лубнон идома дода, дар пайи ин ҳамлаҳо даҳҳо сокинони осоишта кушта шудааст.

Дар ҳамин ҳол, раисҷумҳури Лубнон Ҷозеф Аун, 13-уми март дар дидор бо Антониу Гутерриш, дабири кулли СММ гуфтааст, ки Бейрут омодагии худро барои музокирот бо Исроил изҳор доштааст, вале аз Телавив посух нагирифтааст.

Вазорати тандурустии Лубнон мегӯяд, дар пайи ҳамлаҳои Исроил дастикам 773 нафар кушта ва 1 ҳазору 933 нафари дигар захмӣ шудаанд. Инчунин беш аз 750 ҳазор тани дигар дар Лубнон овора гаштааст.

Ҳамзамон, Амрико қасд дорад, ки ҳудуди 2,3 ҳазор нерӯи баҳрии худро ба Ховари Миёна фиристад. “Ал-Ҷазира” хабар медиҳад, ки қарор аст, онҳо тавассути се киштӣ ба ин минтақа фиристода шаванд.

Вазорати дифоъи Арабистони Саудӣ рӯзи 14-уми март аз нобуд кардани се папод ва Кувайт аз раҳгирии як паҳпод хабар додаанд.

Имрӯз 15-умии рӯзи даргирӣ дар Ховари Миёна аст. Даргирие, ки бо ҳамлаи ҳавоии Амрикову Исроил ба Эрон шуруъ шуд, ки бо ҷавоби Ҷумҳурии Исломӣ ба Исроил ва пойгоҳҳои низомиву зерсохтҳои марбут ба Амрико дар Ховари Миёна идома дорад. Зимнан, ба ин даргирӣ “Ҳизбуллоҳ”-и Лубнон ворид шуд ва дар ин муддат, дар Эрону Лубнон беш аз 2 ҳазор тан кушта шуда, садҳо ҳазор кас захмӣ гаштааст.

Бо охирин таҳаввулоти Эрону дигар кишварҳои Ховари Миёна, вазъи тоҷикистониҳо дар ин кишварҳо дар ин бахши махсуси "Азия-Плюс" огоҳ шавед: Ҳамлаи Амрикову Исроил ба Эрон

 бо мо бимонед.Instagram ва Facebook, TelegramДар 

Аввали моҳи март муштариён аз пеш омадани мушкил дар кори “Душанбе Сити Бонк” шикоят карданд. Онҳо гуфтанд, баъзе хадамоти ин бонк дастнорас шудааст ва дар баъзе ҳолат, интиқол ё пардохт бо мушкил анҷом мешавад. Дар пайи ин, “Душанбе Сити Бонк” бо нашри изҳороте аз ҳамлаи DdoS ба пойгоҳҳояш хабар дода, гуфт, тавонистааст онро хунсо ва кори муназзами пойгоҳҳояшро барқарор  кунад.

Барои шарҳи бештари ҳолати пешомада, мо ба ин бонк бо чанд суол муроҷиат кардем.

– Сабаби мушкили пешомада чӣ буд?

– Дар давоми чанд рӯз системаи мо ба ҳамлаи DDoS рӯ ба рӯ шуд. DDoS чунин навъи ҳамла аст, ки тавассути шумораи зиёди дастгоҳҳо ба сервер ҳазорҳо ва ҳатто миллионҳо дархост фиристода мешавад. Дар натиҷа, аз сабаби зиёд будани дархостҳо кори сервер муваққатан суст ва дастрасӣ ба баъзе хидматрасониҳо маҳдуд мешавад.

– Ҳоло кори бонк ба таври муназзам ба роҳ монда шудааст ва ҳамаи хадамот дастрас аст?

– Бале, ҳоло кори система пурра барқарор шудааст ва ҳамаи хидматрасониҳои бонкӣ барои муштариён дастрас мебошанд.

– Дар ин давра, барои посух ба суолҳои муштариён ва ҳалли мушкили онҳо кадом корҳои иловагӣ роҳандозӣ шуд?

– Аз лаҳзаҳои аввал мутахассисони техникӣ ва кормандони шуъбаи ҳифзи иттилоот чораҳои заруриро барои бартараф кардани маҳдудиятҳо андешиданд. Ҳамзамон, барои шарҳи вазъият ба муштариён навори иттилоотӣ дар бораи ҳамлаи DDoS омода ва дар ҳамаи саҳифаҳои расмии мо нашр шуд.

Инчунин, кормандони бонк дар филиалҳо ва шабакаҳои иҷтимоӣ ба саволҳои муштариён фаъолона ҷавоб дода, кумаки худро мерасонданд.

– Оё ҳама амалиётҳое, ки бар асари ин ҳамла бо мушкил рӯбарӯ шуданд, барқарор карда шуданд? Яъне, ба шикояти баъзе сокинон дар бораи аз суратҳисобашон гирифтани пулу ба суратҳисоби интиқолёфта нарасидани пул пурра расидагӣ шуд?

– Бояд қайд кард, ки вақте ҳамлаи DDoS мешавад, ҳамлаварон ба система ё сервер дастрасӣ пайдо карда наметавонанд. Онҳо танҳо бо фиристодани шумораи зиёди дархостҳо кори системаро муваққатан суст ё маҳдуд месозанд.

Дар давоми ин ҳолат, суратҳисобҳо, маблағ ва маълумоти бонкии муштариён пурра зери муҳофизати бонк қарор доштанд. Маблағ гум нашудааст, танҳо дар баъзе ҳолатҳо он муваққатан дар барнома пайдо намешуд. Айни замон ҳама интиқолҳо пурра анҷом ёфта, амалиёт ба ҳолати муқаррарӣ баргаштаанд.

– Барои пешгирӣ аз чунин хатарҳо ва мушкили корбарии сокинон чӣ чораҳо андешида шуд ва ё мешавад?

– Ин ҳамлаи DDoS аввалин ҳамлаи васеъ дар таърихи бонк буд ва пурра бартараф шуд. Мутахассисони мо бо таҷрибаи андӯхта вазъро пурра таҳлил карда, барои тақвияти ҳифзи система ва пешгирӣ аз такрори чунин ҳолатҳо чораҳои иловагии техникӣ андешиданд. Аз ин лиҳоз, талоши мо ба он равона хоҳад шуд, ки дар оянда аз ҳар гуна хатарҳо саривақт пешгирӣ шавад ва хадамоти мо барои муштариён ҳамеша дастрас бошад.

Ҳамчунин, бо истифода аз фурсат, мо аз муштариёни худ барои нороҳатии пешомада узр пурсида, барои сабр ва дарки вазъ ташаккур мегӯем.

Дар Telegram, Facebook ва Instagram бо мо бимонед.

Саводнокии молиявӣ на танҳо малакаи муфид аст, балки барои бисёре аз оилаҳои деҳот дар Тоҷикистон он ба як тарзи таъмини рӯзгор табдил меёбад.

Ҳар субҳро Гуландом аз ҳисобу китоб оғоз мекунад: гов имрӯз чӣ қадар шир медиҳад, дар танӯр чанд дона нон пухтан муяссар мегардад ва оё пул мерасад, ки лоақалл ҳамин рӯз барои кӯдакон гӯшт харад.

Дар хонаи ӯ шаш нафар иқомат доранд: худашу шавҳараш ва чор нафар фарзандонашон. Шавҳараш бештари вақт дар Русия кор мекунад. Вақти дар Русия машғули кор будани ӯ, идоракунии буҷети оила ба дӯши ӯ вогузор аст.

Имрӯз ӯ панҷ литр (1 литр – 6 сомонӣ) шир мефурӯшад, ки ҳамагӣ 30 сомонӣ мешавад. Маблағи асосӣ аз Русия меояд. Лекин интиқоли пул на ҳама вақт саривақтист, лекин хароҷот дар оила ҳар рӯз пайдо мешавад.

Ҳаёту рӯзгори ин оила барои бисёре аз ноҳияҳои деҳоти Тоҷикистон як вазъияти муқаррарист. Даромади ин ҷо аз интиқоли пул аз ҷониби муҳоҷирон, кори мавсимӣ ва хочагии начандон бузург ҳосил мешавад. Пули аз ҳама зиёдтар барои чизи аз ҳама зарурӣ – ғизо сарф мешавад.

Пул аз се манбаъ

Сарчашмаи асосии даромади оила интиқоли пул аз ҷониби шавҳараш аз Русия аст. Аз моҳи апрел то ноябр ӯ ҳар моҳ аз 5 то 10 ҳазор сомонӣ мефиристад. Зимистон ӯ ба хона баргашта, дар мардикорбозор кори муваққатӣ мекобад. Баъзан кор ёфт шуда, вақти дигар кор нест.

Вақти дар Русия машғули кор будани ӯ, идоракунии буҷети оила ба дӯши ӯ вогузор аст.

Ин оила дар ҳавлиашон як гов бо гӯсолааш доранд. Ҳар рӯз Гуландом 4-5 литр шир мефурӯшад. Ин дар як моҳ тақрибан 900 сомонӣ мешавад. Пас аз хароҷот ба хӯрокаи онҳо, ҳудуди 500 сомонӣ боқӣ мемонад.

Аз баҳор то тирамоҳ ӯ ҳамчунин дар заминҳои кишоварзони маҳаллӣ кор мекунад. Ин ҷо кор гуногун аст: хишоваи пиёз, ҷамъоварии ҳосил, дарави гандуму шолӣ, ҷамъоварии ангур ва ғайра.

Дар як рӯз 100-150 сомонӣ пул пардохт мекунанд. Агар муддатти 15-20 рӯз дар як моҳ кор пайдо шавад, ҳудуди 2 ҳазор сомонӣ кор кардан имкон дорад. Лекин аз моҳи апрел то октябр, зеро зимистон чунин кор нест. Дар ин вақт ӯ дар танӯр кулча пухта, писараш онҳоро дар бозори маҳаллӣ мефурӯшад. Аз ин кор давоми як ҳафта 300-400 сомонӣ пул кор кардан мумкин аст.

Даромади оила дар як моҳ ба ҳисоби миёна аз 5 то 10 ҳазор сомониро ташкил медиҳад. Лекин он доимӣ нест ва ба мавсиму интиқоли пул аз Русия вобаста мебошад.

Бино ба маълумоти Бонки ҷаҳонӣ, ҳаҷми интиқоли пул аз ҷониби муҳоҷирон зиёда аз 30%-и иқтисоди Тоҷикистонро ташкил медиҳад, ки яке аз нишондиҳандаи баланд дар ҷаҳон аст.

Ба иттилои Агентии омори Тоҷикистон, соли 2025 оилаҳо барои ғизо зиёда аз нисфи буҷети худро сарф кардаанд, ки ҳудуди 570 сомонӣ ба як кас дар як моҳ рост меояд.

Барои оилаи иборат аз 6 нафар хароҷот барои хӯрок метавонад то ба 3-4 ҳазор сомонӣ расад. Бештари пул барои нону гӯшт, равғани растанӣ ва сабзавот харҷ мешавад. Қисмати боқимондаи буҷет барои харидани сарулибос, лавозимоти мактабӣ барои кӯдакон, нақлиёт, алоқа ва пардохтҳои коммуналӣ истифода мешавад.

Тибқи маълумоти расмӣ, даромади миёна ба як нафар дар кишвар соли 2025 ҳудуди 1110 сомонӣ дар як моҳро ташкил дода, хароҷот низ қариб ба ҳамин қадар маблағ баробар буд. Ин маънои онро дорад, ки барои аксарияти оилаҳо барои пасандоз кардан қариб дигар пул боқӣ намемонад.

Чор хавф барои буҷети оила

Ҳатто агар оила барои сарфа кардан кӯшиш кунад ҳам, ҳолатҳое мешаванд, ки ба буҷет метавонанд дар як лаҳза зарба зананд. Ин пеш аз ҳама беморист. Табобат ва дорувории тиббӣ метавонанд якчанд ҳазор сомонӣ нарх дошта бошанд. Дар чунин ҳолатҳои оилаҳо аксар вақт қарз мегиранд.

Дар идома анҷоми расму оинҳои оилавӣ қарор доранд. Тӯйу ҳоҷӣ-ошӣ ва маъракаҳои азодорӣ як қисмати муҳими ҳаёти анъанавии рӯзмарра боқӣ мемонанд. Ҳатто барои як маъракаи хоксорона низ якчанд ҳазор сомонӣ лозим мешавад.

Дар оилаи Гуландом имсол ягон тӯйу, ҳаҷравӣ ва маъракаи азодорӣ набуд. Лекин ҳамсояҳо ва хешовандон чунин чорабиниҳо гузарониданд. Барои рафтан ба ин маъракаҳо оила бояд ҳатман бо худ туҳфа барад. Барои ин ҳам фоизи назарраси буҷети оила масраф мешавад.

Боз як хавфи дигар барои буҷети оила талаф додани амвол мебошад. Агар чорво гови ширдеҳ бошаду бемор шавад ё онро дузданд, оила метавонад аз як манбаи таъмини рӯзгораш маҳрум шавад.

Шомгоҳон Гуландом пулҳоро ҳисоб мекунад. Баъди харид чӣ қадар боқӣ монд ва оё то дафъаи дигари фиристодани пул мерасад? То интиқоли навбатии маблағ ҳоло ду моҳи дигар вақт ҳаст. Пас лозим меояд, ки бисёртар кулча пухта, аз маҳсулоти сарфакорӣ кард.

Оё буҷетро ба нақша гирифтан мумкин аст?

Иқтисодчиён мегӯянд, ки ҳатто дар сурати даромади паст доштан ҳам, ҳисобу китоби пул муҳим аст. Тарзи одитарин тақсими даромад ба се қисм аст: хароҷоти асосӣ, харидҳои ҷорӣ ва пасандоз.

Дар таҷрибаи ҷаҳонӣ аз қоидаи 50/30/20 истифода мебаранд. Аммо дар воқеъияти Тоҷикистон то 60-70%-и буҷет танҳо барои маҳсулоти хӯрокворӣ сарф мешавад.

Бо вуҷуди ин, мутахассисон маслиҳат медиҳанд, ки лоақал маблағи начандон зиёд – 5-10%-и даромад ба пасандоз гузошта шавад. Дар ҳолати беморӣ ё аз даст додани даромад,  ҳатто захираи 500-1000 сомонӣ  метаонад болишти начандон зиёди бехатар бошад.

Дар Telegram, Facebook ва Instagram бо мо бимонед.