Ҳоло дар аз минтақаҳои ҷангзадаи Сурия ва Ироқ тахминан 250-300 зану кӯдаки тоҷик боқӣ мондаанд. Гурӯҳи кории Тоҷикистон баъди ба сари қудрат омадани ҳукумати нав дар Сурия, раванди баргардонидани занону кӯдакони тоҷикро қатъ кардааст ва ҳоло тақдири онҳо номуайян боқӣ мемонад.
Ба гуфтаи Суҳайлӣ Қодирӣ, сардори Шуъбаи ҳифзи давлатии ҳуқуқҳои кӯдаки Ваколатдори ҳуқуқи инсон дар Тоҷикистон, дар чор давра Тоҷикистон дар умум 382 зану кӯдаки тоҷикро аз минтақаҳои ҷангзадаи Сурияву Ироқ баргардонидааст. Аз ҷумла, соли 2019-ум 84 кудак, соли 2022-юм 144 зану кӯдак, соли 2023-юм 104 зану кудак ва ахиран соли 2024-ум 47 зану кудак ба кишвар баргардонида шудаанд.
Қодирӣ мегӯяд, илова бар ин, 90 нафари дигар худашон ба Тоҷикистон баргаштаанд. Аммо шеваи бозгашти онҳоро шарҳ надод.
“Тибқи иттилои охире, ки дар даст дорем, дар маҷмуъ онҳо 800 нафар буданд ва ҳоло тахминан 250-300 нафари онҳо боқӣ мондаанд”, – изҳор дошт ӯ.
“Айби худашон аст”
Суҳайлӣ Қодирӣ мегӯяд, бо сабаби ба сари қудрат омадани ҳукумати нав дар Сурия, гурӯҳи корӣ раванди баргардонидани занону кӯдакони тоҷикро дар ин кишварҳо қатъ кардааст.
“Дар марҳилаи охир, соли 2024 мо дар назар доштем, ки тамоми занону кӯдакони боқимондаро баргардонем. Вале пеш аз ҳама бо айби худашон аст. Мутаассифона, худашон розӣ нашуданд, ки баргарданд”, – гуфт Қодирӣ.
Ба қавли ӯ, аксари онҳо фикр мекунанд, ки вақте ба Тоҷикистон бармегарданд, нисбаташон парванда боз мешавад ва ба ҷавобгарӣ кашида мешаванд.
“Ҳатто дар байни худи баргардонидашудагон низ чунин фикрҳо буданд, аммо чун баргаштанд, диданд, ки ҳеҷ парвандае нест ва ҳамаи инҳо бахшида шуданд”, – зикр кард ӯ.
Суҳайлӣ Қодирӣ мегӯяд, ҳамаи кӯдаконе, ки ба Тоҷикистон баргардонида шуданд, ба оилаҳояшон супорида шудаанд. Аммо “тақдир ё қисмати нафарони боқимонда номуайян аст”.
Бояд гуфт, тибқи иттилои расмӣ, аз соли 2013 пас аз сари қудрат омадани ҷангҷӯёни ҳаракати дар кишварҳои Осиёи Миёна мамнуи “Давлати исломӣ” ҳудуди ду ҳазор шаҳрванди Тоҷикистон ба онҳо пайвастаанд. Бархе мардон зану фарзандони худро низ бо худ ба Ироқу Сурия бурданд.
Ба гуфтаи мақомот, то соли 2017 бештари мардони ба он гурӯҳ пайвастаи тоҷик дар ҷангҳо кушта ё бедарак шудаанд. Зимни амалиётҳои ҷангӣ инчунин бархе занону кӯдакони тоҷик низ кушта шуданд. Беш аз 500 шаҳрванди Тоҷикистон (занону кӯдакон) дар Сурия ба асорати нерӯҳои курд афтида, дар урдугоҳҳо нигоҳ дошта мешуданд.
Бештари занони тоҷик ва наздикони онҳо борҳо ба расонаҳо гуфтаанд, ки ба доми фиреб афтида ва аз пайи шавҳаронашон ба Сурияву Ироқ рафтаанд.
