Соли 2025 барои Тоҷикистон соли фарҳангие буд, ки садояш дар қароргоҳи ЮНЕСКО ва дили Эрон тантана андохта, шаҳоматаш дар Душанбе низ эҳсос шуд. Ин рӯйдодҳо на танҳо мероси бойи миллии моро ба намоиш гузошт, балки Тоҷикистонро дар сатҳи байналмилалӣ ҳамчун миллати дорои таърихи куҳан ва фарҳанги воло муаррифӣ кард. Биёед якҷоя рӯйдодҳои муҳими фарҳангии соли 2025-ро ба ёд орем.
Ҷашнвораи Ҳофизи Шерозӣ дар ЮНЕСКО
Бузургтарин ва рамзитарин чорабинии соли 2025 таҷлили 700-солагии Ҳофизи Шерозӣ дар қароргоҳи ЮНЕСКО дар Порис буд. Дар ҳошияи ҷашнвора, аз 10 то14-уми июн намоиши ҷашнӣ, конфронси байналмилалии илмӣ, “Шоми Шашмақом” ва консерти Оркестри Филармонияи Порис – Шарқ бо роҳбарии Ораши Фӯлодванд ва сарояндагони тоҷик доир шуд.
Дар ҷашнвора 64 кас аз Тоҷикистон ширкат карданд, ки 16 танашон муҳаққиқону олимон будаанд. Иштироки Ансамбли давлатии “Шашмақом”-и ба номи Фазлиддин Шаҳобов ва овозхонҳои маъруфи тоҷик Фурқат Саидзода, Ситора Кароматуллоҳ, Фирдавс Ҳошимов аҳамияти ин рӯйдодро боз ҳам афзуд. Ин ҷашн нишон дод, ки мероси адабии мо на танҳо дар Тоҷикистон, балки дар сатҳи ҷаҳонӣ эътироф ва қадршиносӣ мешавад.
ИЗОБРАЖЕНИЕ
“Тоҷи Сомон” бо 40 филм
Дуюмин ҷашнвораи байналмилалии филмҳои “Тоҷи Сомон” рӯзҳои 15-20 октябр ба муносибати Рӯзи синамои тоҷик дар Душанбе баргузор ва яке аз калонтарин чорабиниҳои синамоии минтақа эътироф шуд. Дар ин фестивал 40 филм аз 15 кишвар иштирок карданд. Шоҳҷоизаи ҷашнвораи байналмилалӣ насиби филми “Моҳӣ дар шаст” аз Тоҷикистон шуд.
Мавзӯи фестивал “Таърихи рушди халқи тоҷик” буд. Дар доираи ин ҷашнвора дарси маҳорат, форумҳои касбӣ ва конфронсҳои матбуотӣ баргузор шуданд.
ИЗОБРАЖЕНИЕ
“Наврӯз”, ки дубора эҳё шуд
Ҷашнвораи байналмилалии театрҳои касбӣ – “Наврӯз” имсол дубора эҳё ва баргузор шуд, ки чорабинии муҳими фарҳангии соли 2025 аст. Дар ҷашнвораи мазкур, ки аввали моҳи май дар Душанбе баргузор шуд, театрҳои Арманистон, Русия, Қазоқистон, Ӯзбекистон ва Эрон бо беҳтарин намоишҳои худ ширкат карданд. Аммо театри Озарбойҷон, ки қаблан гуфта мешуд намоиши “Ҷанг”-ро ба фестивали “Наврӯз” меорад, ба Душанбе наомад. Ҷашнвораи байналмилалии театрҳои касбӣ – “Наврӯз” аз соли 1990 то соли 2011 баргузор мешуд ва пас аз ин барои як муддат доир нашуд.
ИЗОБРАЖЕНИЕ
Шукӯҳи “Наврӯзи Душанбе – 2025”
Ҷашнвораи байналмилалии сайёҳии “Наврӯзи Душанбе – 2025” моҳи март бо барномаҳои гуногун дар Боғи Ирам ва дигар боғҳои фарҳангии пойтахти Тоҷикистон баргузор шуд. Дар ин чорабинӣ форуми байналмилалӣ, мусобиқаҳои миллӣ, барномаҳои варзишӣ ва театрӣ ташкил шуд. Дар доираи ин ҷашн имсол дар Душанбе фестивалҳои “Ҷилваи рангҳо”-ю “Бозори ҳунар” ва чанде дигар баргузор шуданд. Наврӯз яке аз муҳимтарин идҳои миллии тоҷикон аст ва аз соли 2010 ба ин сӯ мақоми байналмилалӣ гирифтаву дар аксар мамолики ҷаҳон таҷлил мешавад.
ИЗОБРАЖЕНИЕ
Парвози “Парасту-2025”
Ҷашнвораи ҷумҳуриявии театрҳои касбии “Парасту-2025” рӯзҳои 14-21 апрел бо иштироки 18 театри касбии кишвар баргузор шуд. Ин озмун, ки ҳар ду сол як маротиба ташкил мешавад, яке аз муҳимтарин рӯйдодҳо барои санъати театрии Тоҷикистон мебошад. Дар фестивал на танҳо намоишҳои театрӣ, балки дарси маҳорат, мизи мудаввар бо муҳаққиқони милливу байналмилалӣ баргузор шуданд.
ИЗОБРАЖЕНИЕ
Рӯзҳову чорабиниҳои дигари фарҳангӣ
Соли 2025 дар доираи ҳамкориҳои фарҳангии Тоҷикистон бо кишварҳои хориҷа ҳам чанд чорабинӣ баргузор шуд. Аз ҷумла, аввали моҳи декабр Рӯзҳои фарҳангии Чин дар Душанбе баргузор шуд, ки дар он консертҳо, намоишгоҳҳо ва дарсҳои маҳорат аз ҳунармандони чинӣ пешкаш шуданд.
Рӯзҳои 19-20-уми декабр Рӯзҳои фарҳанги Тоҷикистон дар Покистон баргузор шуд. Дар маросими кушодашави ин рӯзҳо Осиф Алӣ Зардорӣ, президенти Покистон ҳам ширкат кард.
Моҳи ноябр дар “Кӯчаи сайёҳии Куруши Кабир” намоишгоҳи муштараки Тоҷикистону Эрон гузашт. Инчунин, Тоҷикистон дар Ҷашнвораи байналмилалии фарҳанги ақвоми эронӣ дар шаҳри Гургон ва Ҷашнвораи байналмилалии филмҳои Фаҷр дар шаҳри Шерози Эрон иштирок кард.
Аввали соли равон маҳфили шеъру адаби Тоҷикистон ва Эрон дар Душанбе баргузор шуд ва он имкон дод, ки шоирон ва адибони ҳарду кишвар бо якдигар вохӯранд ва аз маҳсули эҷоди ҳамдигар пештар огаҳӣ ёбанд.
ИЗОБРАЖЕНИЕ
Моҳи сентябри имсол дар шаҳри Теҳрон шаби бузургдошти Фарзонаи Хуҷандӣ, Шоири халқии Тоҷикистон ва яке аз номоварони адабиёти муосири тоҷик баргузор шуд. Ин ҷашни фарҳангӣ бо ташаббуси Алӣ Деҳбошӣ ва бо ҳамкории Анҷумани дӯстии Эрон ва Тоҷикистон роҳандоҳӣ шуд ва дар он шумораи №8-и маҷаллаи “Самарқанд” (вижаномаи Фарзона Хуҷандӣ), ки дар хусуси зиндагӣ ва осори Фарзона Хуҷандӣ аст, рӯнамоӣ шуд.
Аз ин пештар, моҳи июли соли 2025 Озарахшу Фарзона, ду Шоири халқии Тоҷикистон, дар Душанбе маҳфили адабии “Ҳумоюн” баргузор карданд. Маънии торҳои “Сетор”-и Фарзона, ёди Ҳумоюни ҷавонмарг ва бебақоии дунё, замзамаи ишқу ҷавонӣ, пайванди маънавии кишварҳои форсизабон ва таронаву сурудаҳои марғуб маҳфили ду шоири шаҳири тоҷикро гарм кард.
Консертҳо ва ҷашнҳои мусиқӣ
Ҷашнвораи бузурги мусиқии “Tarona Music Award – 2025” 13-уми декабр бо иштироки 19 сарояндаи беҳтари Тоҷикистон баргузор шуд. Дар ин маҳфили самимӣ ва пурэҳсос хонандагони маъруфе чун Зулайхо Маҳмадшоева, Нигина Амонқулова, Нозияи Кароматулло ва Рустам Азимӣ иштирок карданд.
Шаби эҷодии Ҷӯрабек Муродов рӯзи 24-уми декабр ба муносибати 63-солагии фаъолияти эҷодӣ ва 83-солагии ин Ҳунарманди халқии Иттиҳоди Шӯравӣ ташкил шуд. Ҷӯрабек Муродов дар ин консерташ гуфт, ки то 90-солагӣ дар саҳнаи ҳунар мемонад.
Ҳамчунин, охири соли 2025 консертҳои овозхонҳои эронӣ, аз қабили Андӣ Мададиён, Орун Афшор ва Муҳсин Иброҳимзода, сарояндагони афғонистонӣ Фарҳоди Дарё, Қайс Улфат ва Орёно Саид дар Душанбе баргузор шуданд, ки пули фарҳангӣ миёни се кишвари форсизабон унвон шуд.
Анҷуману озмунҳои адабиву фарҳангӣ
Дар ҳамин ҳол, рӯзи 11-уми ноябр дар Душанбе Анҷумани 16-уми Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон баргузор шуд. Дар он ба Оиннома тағйирот ворид карданд ва Низом Қосим бори сеюм раиси ин иттиҳодия интихоб шуд. Аммо муовинонаш нав шуданд.
Ба мисли солҳои қабл, имсол ҳам дар Тоҷикистон чанд озмуни адабиву фарҳангӣ, аз қабили “Фурӯғи субҳи доноӣ китоб аст”, “Тоҷикистон – Ватани азизи ман” ва “Илм – фурӯғи маърифат” дар сатҳи ҷумҳурӣ баргузор шуданд.
Рӯйдодҳои фарҳангии соли 2025 барои Тоҷикистон аз ин ҷиҳат рамзӣ шуданд, ки онҳо якчанд самти муҳимро дар бар гирифтанд: бузургдошти мероси классикӣ, таҳкими ҳамкориҳои байналмилалӣ, дастгирии санъати муосир ва тарғиби маърифат. Аз конфронси байналмилалӣ дар ЮНЕСКО то консертҳои мусиқӣ дар Душанбе, аз ҷашнвораҳои милливу байналмилалии театрӣ то намоишҳои сайёҳӣ – ҳамаи инҳо ифодагари ҳувияти фарҳангии тоҷикон ҳастанд.
