Бо ишора ба решаҳои таърихиву фарҳангӣ ва тамаддуниву забонӣ, ҷанг дар Эрон шаҳрвандони Тоҷикистон, махсусан сиёсатмадорону аҳли зиёи кишварро бетараф нагузошт. Чанде аз онҳо, дирӯз, 5-уми март ба Сафорати Эрон дар Душанбе, ки дар пайи кушта шудани Алии Хоманаӣ, раҳбари олии Эрон ва чанде аз мақомдорону даҳҳо шаҳрвандони ин кишвар дафтари ёдбуд боз шуда буд, омаданд ва ҳамдардии худро ба мардуми ин кишвар баён карданд.

“Азия-Плюс” аз ин маросим гузориш омода кард ва аз чанде аз чеҳраҳои сиёсату илму адаб, ки дар ин ҳамоиш ширкат доштанд, назарашонро дар бораи вазъ дар Эрон пурсид.

Миёнаи бастаи мӯйсафед ва ашки зане бо акси Хоманаӣ

Ба маросими ёдбуд дар сафорати Эрон, мансабдорони баландпояи тоҷик, намояндагони дипломатии кишварҳои хориҷӣ, аҳли илму адабу фарҳанг ва шумори зиёди шаҳрвандони Тоҷикистон омаданд. Аз ҷумла, бо намояндагӣ аз ҳукумати Тоҷикистон, Қоҳир Расулзода, сарвазири кишвар ба Сафорати Эрон  омад ва ба сафир ва мардуми Эрон изҳори ҳамдардӣ кард.

Инчунин, мансабдорони дигари тоҷик, ба мисли муовини вазири корҳои хориҷӣ, намояндаи Вазорати корҳои дохилӣ ва парлумони Тоҷикистон, раисони Иттифоқи нависандагон ва Осорхонаи миллии Тоҷикистон ва муфтии кишвар ба ин маросим рафта, ба мардуми Эрон изҳори ҳамдардӣ баён карданд.

Дар давоми рӯз, ҳамчунин, академикон ва олимон, рӯзноманигорон, нависандагон ва фарҳангиёни кишвар ба ин маросим омаданд. Даҳҳо шаҳрванди Тоҷикистон ба сафорат омада, дар дастари ёдбуд ҳамдардии худро нигоштанд. Мӯйсафеде бо нишони мотам миёнашро баста буд, зане дар даст сурати роҳбари олии Эрон ашк мерехт.

Теъдоди зиёди эрониёни муқими Тоҷикистон ҳам дар маросим дида шуданд, ки либоси сиёҳ пӯшидаву гиря мекарданд. Мусаввараи бузурги бо гул оростаи Алии Хоманаӣ, ки бо нишони қурбонӣ шуданаш дар гӯшае хати сиёҳ дошт, дар маркази маросими ёдбуд қарор дошт. Садои қироати “Қуръон” фазоро пахш карда буд.

Чанде аз сафирон ва дипломатҳои кишварҳои хориҷӣ, ба мисли сафирони Туркия, Русия, Белорус, Қазоқистон ва Афғонистон низ барои изҳори ҳамдардӣ ба сафорат ҳозир шуданд.

Дар ҷараёни маросим, “Азия-Плюс” назари бархе чеҳраҳои сиёсиву адабии тоҷикро дар мавриди ҷанги Амрикову Исроил алайҳи Эрон ва мавқеи онҳо нисбат ба ин таҳаввулот пурсид.

Фоҷиаи ниҳоят сангину дарди муштарак

Абдуҷаббор Раҳмонзода, сиёсатмадор ва дипломати собиқ, ҳаводиси Эронро “фоҷиаи ниҳоят сангину вазнин” номида, гуфт, ки ҳама чизе ки дар ин кишвар мегузарад, мусибати муштараки ҳар як ҳамфарҳангу ҳамзабон аст.

Раҳмонзода ҳузури сарвазир ва дигар мансабдорони тоҷик дар ин маросимро аз нуқтаи назари дипломатӣ хеле муҳим донист ва гуфт, “агар мо, ки ҳамфарҳанг, ҳамзабон, ҳамнажод ва ҳамхун бо ин мардум ҳастем, дар ин шабу рӯз ҳамроҳ набошем, моро хуб намефаҳманд”.

“Барои кишвари мисли Тоҷикистон, ки вазнинию сангинии низоъҳои шаҳрвандиро аз сар гузаронда ва талафоти зиёде додааст, барои мардуми тоҷик, барои тамоми Ҳукумати Тоҷикистон ин, албатта, як фоҷиаи вазнин аст, чунки ҳамзабонону ҳамфарҳангони мо талафот дода истодаанд”, – гуфт ин сиёсатмадори тоҷик.

Ӯ пас аз изҳори ҳамдардӣ ба мардуми Эрон таъкид дошт, “мо боварӣ дорем, ки на танҳо ин мушкилоту фоҷиа пушти сар мешавад, балки дар оянда боз ҳам ҳамкориҳои ҳасана миёни ду кишвар беш аз пеш сурат мегиранд”.

“Эрони бузург ҳатман пирӯз хоҳад шуд”

Низом Қосим, раиси Иттифоқи нависандагон ва узви палатаи болоии парлумони Тоҷикистон, дар суҳбат бо мо гуфт, ки “Тоҷикистону Эрон аз қадимулайём мисли ду ҷисму як ҷон ҳастанд ва ин ҳамдаму ҳамғаму ҳамнишотӣ дар замони истиқлолияти Тоҷикистон беш аз пеш афзуд. Мо ҳар пешрафти Эронро пешрафти худ меҳисобем ва ҳар нокомии Эронро нокомии худ медонем”.

Ӯ ҳамлаи Амрикову Исроилро бо сароҳат маҳкум карда, афзуд “аз ин таҳоҷуми номардонаи гурӯҳи кафторҳо ба Эрони бузург бисёр нохуш ҳастем ва аз дилу ҷон пирӯзии Эронро мехоҳем”.

Низом Қосим ба унвони ҳамқаламони эронии худ гуфт, “мо дар ин лаҳзаҳои душвор бо онҳо ҳастем. Бори дигар осори онҳоро ба ёд меорем, муҳаббати онҳоро ба кишвари бузургашон, ба фарҳанги муштаракамон ба ёд меорем ва ҳамаи ин ба мо бовар мебахшад, ки Эрони бузург ҳатман пирӯз хоҳад шуд”.

Раиси Иттифоқи нависандагон дар бораи пайванди ду кишвар сухан гуфта, маҳаки ин пайвандро дар забони муштарак номид: “то забони тоҷикӣ, забони форсӣ ҳаст, Эрон побарҷо хоҳад буд, Тоҷикистон побарҷо хоҳад буд ва дӯстии мо, пайванди мо побарҷо хоҳад буд”.

Ба гуфтаи Низом Қосим, ин гуна ҷангҳо ба равобити адабии ду кишвар таъсири манфӣ нахоҳад расонд ва дер нест, ки он бо пирӯзии Эрон хотима ёбад.

“Ҷанг аслан хасми ҳама гуна ҳамкориҳои фарҳангӣ, хасми ҳама гуна созандагию бунёдкориҳост. Ва барои ҳамин ҳам инсони соҳибақл аз қадимулайём муқобили ҷанг аст, муқобили хунрезӣ аст, муқобили истилову таҷовуз аст. Мо ин ҳама корҳоеро, ки имрӯз Амрико, Исроил, дигар кишварҳои беандеша анҷом медиҳанд, маҳкум мекунем. Умед дорем, ки Эрони азиз дар ин росто пойдор мемонад, барқарор мемонад ва бар ҳама душманиҳо, бар ҳама бадхоҳиҳои хасмон пирӯз мешавад”, – гуфт ҳамсӯҳбати мо.

“Сарнавишти Эронро бояд худи мардуми Эрон ҳал кунад”

Академик Кароматулло Олимов ба адибон ва фарҳангиёни Тоҷикистон паём дод ва аз онҳо хост, ки дар ин рӯзҳои сангин бо ҳамзабонони эронии худ ҳамдард бошанд.

“Дар ин рӯзҳо, ки воқеан барои Ҷумҳурии Исломии Эрон ва мардуми шарифу ҳамзабону ҳамфарҳанги мо рӯзҳои сангин аст, аввалан ман сабр орзу мекунам. Дигар ин ки, ин кушторҳое, ки ноодилона, ноҷавонмардона сурат гирифтааст, воқеан изтироби мову тамоми аҳли ҷаҳонро ба вуҷуд овардааст”, – гуфт ҳамсӯҳбати мо.

Олимов ин ҳамларо хилофи қонун ва меъёрҳои Созмони Милали Муттаҳид арзёбӣ карда, таъкид дошт, ки “ин кор зидди тамоми башарият аст”

Ӯ аҳли фарҳанг ва илму адаби Эронро ҳамчун меросбарони тамаддуни бузурги муштараки Тоҷикистону Эрон номида, гуфт, ки “мардуми Эрон ҳарчанд бисёр мушкил аст, вале бояд мубориза баранд”.

Дар мавриди таъсири ҷанг ба ҳамкориҳои илмию академии ду кишвар Олимов ба воқеъбинӣ иқрор шуд, ки рафтуомадҳои мустақим феълан имконнопазир аст, аммо бо итминон гуфт, ки ҳамкориҳои муштарак дар ин самт қатъ нахоҳад шуд.

Ӯ бо қатъият гуфт, ки “бояд сарнавишти Эронро худи мардуми Эрон ҳал бикунад”.

Таърихчаи ҳамлаи Амрикову Исроил ба Эрон

Рӯзи шанбеи 28-уми феврал Амрико ва Исроил амалиёти муштараке оғоз карда, ба шаҳрҳои Теҳрон, Исфаҳон, Қум, Караҷ ва Кирмоншоҳ – шаҳрҳои муҳими Эрон ҳамла карданд.

Артиши Эрон дар посух ба ин ҳамлаҳо ба Исроил ва пойгоҳҳои Амрико дар кишварҳои арабӣ зарба зад. Раисҷумҳури Амрико ва сарвазири Исроил дар изҳоротҳои худ ошкоро изҳор доштанд, ки ҳадафи ҷанг сарнагунсозии низоми ҷорӣ дар Эрон аст. Ҷумҳурии Исломӣ дар посух таъкид кард, ки ба ҳар гуна таҷовуз посухи сазовор ва қотеъ хоҳад дод. Ҳоло ҳамлаҳои тарафҳо идома доранд. Вазъият печида ва ташвишовар боқӣ мемонад.

Бо охирин таҳаввулоти Эрону дигар кишварҳои Ховари Миёна, вазъи тоҷикистониҳо дар ин кишварҳо дар ин бахши махсуси "Азия-Плюс" огоҳ шавед: Ҳамлаи Амрикову Исроил ба Эрон

Дар Telegram, Facebook ва Instagram бо мо бимонед.

ЯК РӮЗИ ТАЪРИХ

Соли 2002 – Дар шаҳри Маскав шумораи аввали рӯзномаи “Чархи гардун” нашр шуд.

Соли 2012 – Дар Маскав Низомхон Ҷӯраев, соҳибкори тоҷик боздошт гардид.

Соли 2013 – Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон 70 низомии собиқро, ки дар маҳбас қарор доштанд, авф намуд.

Соли 2013 – Вакилони парлумон тарҳи нави Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи маориф”-ро ҷонибдорӣ карданд.

ШАХСИЯТҲО

Соли 1928 – Мавлуди Расул Ҳодизода, адабиётшинос ва тарҷумони тоҷик.

Расул Ҳодизода яке аз донишмандон ва муҳаққиқони варзидаи адабиёти тоҷики асрҳои миёна ва нав аст, ки осори зиёде дар бораи таърихи адабиёти тоҷик ва шахсиятҳои барҷастаи он таълиф кардааст.

Ӯ аз ибтидои фаъолият ба таҳқиқи адабиёт машғул шудааст. Фаъолияти ӯ ба рушди илми адабиётшиносии муосири тоҷик дар Институти забон ва адабиёти ба номи Рӯдакии Институти шарқшиносӣ ва осори хаттии АИ Тоҷикистон сахт пайваст буд. Аҳли адаби тоҷик ӯро ҳамчун олими пурмаҳсул, пухтакор ва ҳақиқатҷӯ мешиносанд.

Номбурда муддате раёсати “Анҷумани Иқбол”-ро ба уҳда дошт ва ҳамчунни раиси Бунёди Рӯдакӣ буд.

Ӯ муаллифи асарҳои арзишманде чун “Аҳмади Дониш”, “Баъзе масъалаҳои омӯхтани таърихи адабиёти тоҷики нимаи дуюми асри XIX”, “Рӯдакӣ ва шоирони ҳамзамони ӯ”, “Ситорае дар тирашаб” буда, чандин асарҳои маъруфи ҷаҳониро тарҷума кардааст.

Расул Ҳодизода 4-уми апрели соли 2010 дар 82-солагӣ дар Душанбе аз олам даргузашт.

Соли 1939 – Мавлуди Одина Мирак, рӯзноманигор ва шоири тоҷик.

Соли 1970 – Мавлуди Парвин Юсуфӣ, сароянда эстрадаи тоҷик.

Парвин Юсуфӣ яке аз сарояндагони шуҳратёри тоҷик буда, бо садои ҷаззоб ва истеъдоди нодири худ дар саҳнаи мусиқии тоҷик шӯҳрат касб кардааст. Ӯ Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон буда, бо таронаҳои маъруфаш, аз ҷумла “Гиря мекунам” ва “Ман ғам намехӯрам” дар байни мардум маҳбубият пайдо кардааст. Парвин Юсуфӣ дар гурӯҳҳои гуногун, аз ҷумла “Интерклуб” ва “Пайкар” фаъолияти эҷодӣ доштааст.

Соли 1994 – Зодрӯзи Ҷаҳонгир Эргашев, футболбози тоҷик.

Соли 2021 – Раҳмондӯсти Қурбониён, ҳунарпешаи театр ва синамо, коргардон ва ҳаҷвнигори саршиноси тоҷик дар 76-солагӣ аз олам даргузашт.

Раҳмондӯсти Қурбониён яке аз чеҳраҳои дурахшони театр ва синамои тоҷик буда, ҳанӯз соли 1962 дар филми Кимёгаров – “Коваи оҳангар” нақши нахустини худро иҷро кардааст. Нақшҳои офаридаи Раҳмондӯсти Қурбониён дар филмҳои “Братан”, “Қош ба қош”- и Бахтиёр Худойназаров, “Ситораҳои сари танӯр”- и Сайф Раҳимзоди Афардӣ, “Баҳори як кӯча”- и Саидҷон Қодирӣ аз нақшҳои мондагори синамои тоҷиканд.

Ӯ дар дастаи фолклорӣ-этнографии “Ганҷина”, ки дар назди Филармонияи давлатии Тоҷикистон бо роҳбарии  Зафар Нозимов – Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон, маъруф буд, ба вазифаи коргардон фаъолият намуда, солҳои гуногун дар Театри намунавии минётураи “Оина”, дастаҳои ҳунарии Кумитаи телевизион ва радио ва дастаи “Наврӯз” ҳамчун ҳунарманд ва коргардон фаъолият кардааст.

САНАҲОИ МУҲИМИ ҶАҲОНӢ

Имрӯз дар аксар кишварҳо Рӯзи байналмилалии дандонпизишкон таҷлил мегардад. Дар аввал ин ҷашн танҳо дар ИМА ҳамчун ҷашни касбӣ қайд мешуд, аммо бо гузашти солҳо ин анъана берун аз ҳудуди Амрико паҳн гардид.

Имрӯз, инчунин Рӯзи ихтирои аспирин аст. 6 марти соли 1899 кимиёгари олмонӣ Феликс Ҳоффман, ки корманди ширкати “Bayer” буд, барои ин дору иҷозатнома (патент) гирифт. Ӯ ҳангоми ҷустуҷӯи роҳи коҳиш додани таъсири манфии доруҳо барои падари бемораш, ки аз дарди сахти буғумҳо ранҷ мебурд, кислотаи атсетилсалитсилӣ ихтироъ кард. Ин модда дард ва табро коҳиш дода, ба меъда камтар зарар мерасонд.

Имрӯз Рӯзи ҷаҳонии мубориза бо глаукома низ таҷлил карда мешавад. Глаукома як бемории музмини чашм аст, ки бо афзоиши фишори дохили чашм ва осеби асаби босира (оптикӣ) тавсиф мешавад. Ин ҳолат метавонад тадриҷан боиси коҳиши қувваи биноӣ ва ҳатто пурра нобиноӣ гардад.

Аз соли 2008 инҷониб бо ташаббуси Ассотсиатсияи ҷаҳонии мубориза бо глаукома ва Ассотсиатсияи ҷаҳонии беморони гирифтори глаукома, ин рӯз бо ҳадафи баланд бардоштани сатҳи огоҳӣ дар бораи ин беморӣ таҷлил мегардад. Дар ҷаҳон беш аз 100 миллион нафар аз глаукома азият мекашанд. Ин беморӣ метавонад дар ҳар синну сол пайдо шавад, аммо хатар барои ашхоси аз 50-сола боло бештар аст. Ҳар як шахси панҷум, ки аз нобиноӣ ранҷ мебарад, маҳз ба сабаби глаукома биноияшро аз даст додааст.

6 марти соли 1930 дар шаҳри Спрингфилд аввалин маротиба маҳсулоти яхкардашуда ба фурӯш баромад.

Ин рӯйдод як пешрафти бузург дар соҳаи консервакунии озуқаворӣ буд. Имрӯз усулҳои муосири яхкунӣ имкон медиҳанд, ки хӯрок арзишҳои ғизоии худро нигоҳ дорад. Маҳсулоти зудвайроншаванда, ба монанди моҳӣ, гӯшт, мева ва сабзавот, дар наздикии хоҷагиҳои кишоварзӣ дар фабрикаҳои махсус коркард, бастабандӣ ва то -60°С ях кунонида мешаванд.

ВАЗЪИ ҲАВО*

Дар вилояти Суғд – Ҳавои тағйирёбанда, дар водиҳо рӯзона асосан бебориш (0,0-0,5мм), дар ноҳияҳои алоҳидаи кӯҳӣ борон ва барф борида, дар баъзе ноҳияҳо тормеғ мефарояд. Ҳарорат: дар водиҳо рӯзона 6+11º гарм, дар ноҳияҳои кӯҳӣ рӯзона 2+7º гарм, дар водиҳо шабона 4+9º гарм, дар ноҳияҳои кӯҳӣ шабона 0-5º сард.

Дар вилояти Хатлон – Ҳавои тағйирёбанда, борони кӯтоҳмуддат  дар назар аст. Ҳарорат: дар водиҳо рӯзона 13+18º гарм, дар  доманакӯҳҳо рӯзона 10+15º гарм, дар водиҳо шабона 8+13º гарм, дар ноҳияҳои доманакӯҳӣ шабона 6+11º гарм.

Дар шаҳру ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ – Ҳавои тағйирёбанда пешгӯӣ шуда, борони кӯтоҳмуддат меборад. Ҳарорат: дар водиҳо рӯзона 13+18º гарм, дар ноҳияҳои кӯҳӣ рӯзона 3+8º гарм, дар водиҳо шабона 7+12º гарм, дар ноҳияҳои кӯҳӣ шабона -1+4º, дар баъзе ноҳияҳо то 3-5º сард.

Дар Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон – Ҳавои тағйирёбанда пешгӯӣ шуда, дар баъзе ноҳияҳо борон ва барф меборад. Ҳарорат: дар ғарби вилоят рӯзона 8+13º гарм, дар шарқи вилоят рӯзона 0+5º гарм, дар ғарби вилоят шабона 1+6º гарм, дар шарқи вилоят шабона 2-7º сард.

Дар шаҳри Душанбе – Ҳавои тағйирёбанда пешгӯӣ шуда, борони кӯтоҳмуддат меборад. Ҳарорат: рӯзона 16+18º гарм, шабона 9+11º гарм.

Дар шаҳри Хуҷанд – Ҳавои тағйирёбанда, рӯзона асосан бебориш (0,0-0,5мм) дар назар буда, тормеғ мефарояд. Ҳарорат: рӯзона 9+11º гарм, шабона 4+6º гарм.

Дар шаҳри Бохтар – Ҳавои тағйирёбанда пешгӯӣ шуда, борони кӯтоҳмуддат меборад. Ҳарорат: рӯзона 16+18º гарм, шабона 10+12º гарм.

Дар шаҳри Хоруғ – Ҳавои тағйирёбанда пешгӯӣ шуда, борон меборад. Ҳарорат: рӯзона 9+11º гарм, шабона 3+5º гарм.

*Ҳарорати шабонаи ҳаво шаби 6 ба 7-уми март ба ҳисоб гирифта шудааст.

Дар Telegram, Facebook ва Instagram бо мо бимонед.