Оҷонсии байналмилалии радабандии "Standard&Poor's (S&P) Global" рейтинги соҳибихтиёрии қарзии Тоҷикистонро аз пешгӯии “устувор” ба “мусбат” дар сатҳи “В” бозбинӣ кардааст. Дар ин бора дар гузориши навбатии ин агентиӣ зикр мешавад.
Коршиносони S&P зикр мекунанд, ки дурнамои “мусбат” беҳтар шудани мавқеи хориҷии Тоҷикистонро дар соли 2025 таҷассум мекунад.
Ба таъкиди онҳо, зиёдшавии интиқоли маблағҳо ба кишвар ва нархҳои мусоиди тилло дар соли гузашта, ба мавқеи Тоҷикистон дар ин рейтинг таъсир расонидааст.
“Ин ба афзоиши захираҳои расмӣ то 6,4 млрд доллар (36% нисбат ба ММД) дар охири соли 2025 дар муқоиса бо 4,4 млрд доллар (31% нисбат ба ММД) дар охири соли 2024 оварда расонид”, – омадааст дар гузориш.
S&P гуфтаст, ки афзоиши рушди иқтисод дар соли гузашта, ҳамзамон, бо ҷараёни мусоиди мубодилаи қурб, ҳаҷми Маҷмӯи маҳсулоти дохилӣ (ММД)-ро ба ҳар сари аҳолӣ то 1650 доллар боло бурданд. Дар ҳолест, ки соли 2019 ММД ба сари аҳолӣ 890 доллар буд.
“Бо вуҷуди ин, мувофиқи арзёбиҳои байналмилалӣ сатҳи ММД ба ҳар сари аҳолӣ хеле паст боқӣ монда, дар маълумоти расмии суратҳисобҳои миллӣ норасоиҳои назаррас ҷой доранд”, – зикр мегардад дар гузориш.
Ҳамчунин, таъкид мешавад, ки иқтисоди Тоҷикистон мисли пешина ба соҳаҳо паст ва аз интиқоли маблағ аз ҷониби муҳоҷирони корӣ аз Русия вобаста аст.
Мутахассисони S&P гуфтаанд, ки ҳаҷми баланди интиқоли маблағ (то 60% нисбат ба ММД дар 9 моҳи аввали соли 2025), Тоҷикистонро ба шароити бозори кор дар дигар кишварҳо, пеш аз ҳама Русия вобаста мекунанд. Кишварҳои ИДМ, махсусан Русия зиёда аз 90%-и ҳамаи интиқоли маблағҳоро таъмин мекунанд.
Таъкид мешавад, ки ғайр аз ин, мавҷуд набудани роҳи баромад ба баҳр кишварро ба устувории хатсайрҳои асосии савдо вобаста месозад.
“Сарҳад бо Афғонистон сарчашмаи бесуботии имконпазир боқӣ монда, вобастагӣ ба нерӯи барқи обӣ таъминот бо барқро бахусус дар фасли зимистон вобаста мекунад”, – гуфта мешавад дар гузориш.
Радабандии "мусбат" дар сатҳи "В" чӣ маъно дорад?
Радабандии соҳибихтиёрии қарзӣ нишон медиҳад, ки то кадом андоза давлат боэътимод ба иҷрои уҳдадориҳои худ дар бораи қарз, яъне баргардонидани қарзҳо ва пардохти фоизи онҳо қодир аст.
Сатҳи “В” чунин маъно дорад, ки Тоҷикистон метавонад қарзҳояшро баргардонад, вале ба хавфҳои беруна ва дохилӣ осебпазир боқӣ мемонад.
Зимни бад шудани вазъи иқтисодӣ, камшавии даромад ба буҷет ё коҳиши захираҳои асъор вазъияти молиявӣ метавонад ба таври назаррас душвор шавад.
Дурнамои мусбат чунин маъно дорад, ки агар беҳбудӣ идома ёбад, оҷонсӣ барои эҳтимол баланд бардоштани радабандӣ имконоти бештар мебинад.
Дар ҳамин ҳол, дурнамои “мусбат” маънои онро надорад, ки радабандиро аллакай баланд бардоштаанд. Ин танҳо як огоҳиест, ки эҳтимоли баланд бардоштан зиёдтар шуд.
Standard & Poor’s бо қароргоҳ дар Ню-Йорк яке аз панҷ агентии бонуфузи ҷаҳон оид ба радабандӣ маҳсуб меёбад. Ин созмон дар асоси созишномаи дуҷониба барои ба Тоҷикистон додани мақом дар радабандии мустақили қарзӣ машғул аст. Бар асоси созишнома, агентӣ вазъи иқтисодӣ ва дараҷаи амнияти иқтисодии кишварро арзёбӣ мекунад. Маълумоти таҳлилии агентӣ ба мақоми додашуда дар радабандӣ, барои ҷалби сармоягузориҳои хориҷӣ истифода шуда, дастрасӣ ба бозорҳои молиявии байналмилалиро барои ҷумҳурӣ боз мекунад.
