Чин дар минтақаҳои сарҳадии Тоҷикистон бо Афғонистон 9 иншооти марзӣ бунёд мекунад. Арзиши умумии сохтмон беш аз 550 миллион сомонӣ буда, пурра аз ҷониби ҳукумати Чин пардохт мешавад. Ҷониби Тоҷикистон бошад, барои озод кардан аз андозҳо ва боҷҳои гумрукӣ, инчунин, дигар пардохтҳои ҳатмӣ масъул аст.
Лоиҳаи ин созишнома ахиран дар маҷлиси вакилони парлумон, рӯзи 4-уми март баррасӣ ва қабул шудааст.
Ҳадафи лоиҳаи мазкур мустаҳкам намудани шароити моддӣ-техникии Қушунҳои сарҳадии Тоҷикистон гуфта мешавад.
Муродалӣ Раҷабзода, муовини якуми раиси Кумитаи давлатии амнияти миллии Тоҷикистон (КДАМ) дар ҷаласа гуфтааст, татбиқи лоиҳа дар се марҳила пешбинӣ шуда, аллакай номаҳои табодулӣ барои амалисозии марҳилаи дуюм ба имзо расидаанд.
Мувофиқи номаҳои табодулӣ, майдони умумии сохтмон 17 ҳазору 109 метри мураббаъ буда, хароҷоти зарурӣ барои сохтмони иншооти сарҳадии мазкур тақрибан 569 миллион сомонӣ (424 миллиону 830 ҳазор юани чинӣ)-ро ташкил медиҳад ва “аз ҷониби ҳукумати Чин ба таври ройгон пешниҳод мешавад”.
“Ҷониби Тоҷикистон барои амалӣ намудани номаҳои мазкур бобати озод кардан аз андозҳо ва боҷҳои гумрукӣ, инчунин, пардохтҳои ҳатмӣ масъул аст”, – гуфтааст ин масъул.
Аммо ҳанӯз мушаххас нест, ки ин иншооти сарҳадӣ дар кадом минтақаҳо бунёд мешаванд.
Баҳриддин Зиёӣ, узви кумитаи Маҷлиси намояндагон оид ба тартиботи ҳуқуқӣ, мудофиа ва амният низ дар баррасии лоиҳа зикр кардааст, ки ҷониби Чин ҳамчунин барои таҳқиқот ва тарҳрезии лоиҳа, пешниҳоди таҷҳизот ва маводи зарурӣ барои сохтмон, фиристодани теъдоди зарурии муҳандисон ба Тоҷикистон, насб ва танзими таҷҳизот, таъмини ҷиҳози зарурии дафтардорӣ, истиқоматӣ ва компютерҳо, сохтмони роҳҳои воридшавӣ, хатҳои обтаъминкунӣ, обрав, интиқоли барқ ба иншоот ва зерсохтҳои дигари ёрирасон ва нуқтаҳои дигари алоқаи сохтмонӣ масъул аст.
Гуфта мешавад, ки маблағгузории лоиҳаи мазкур аз ҷониби кишвари сармоягузор баъди анҷоми расмиёти дохилидавлатӣ дар Чин, оғоз мешавад.
Ба иттилои номбурда, номаҳои табодулӣ ҳанӯз моҳи ноябри соли 2025 аз ҷониби ҳукумати Тоҷикистон тасдиқ шуда, ба маҷлиси вакилон ирсол ва бо дигар вазорату идораҳо мувофиқа шудааст.
“Номаҳои мазкур аз экспедитсияи зиддикоррупсионӣ гузашта, дар он омилҳои бавуҷудоварандаи коррупсия ошкор карда нашудааст”, – гуфтааст ӯ.
Ба қавли ӯ, муовини раиси КДАМ гуфтааст, дар марҳалаи аввали ин лоиҳа солҳои 2017-2018 бо маблағгузории Чин дар минтақаҳои марзии Тоҷикистон бо Афғонистон 12 иншооти сарҳадӣ бунёд шудааст.
Бояд гуфт, дар гузашта хабари сохтмони пойгоҳи нав барои нерӯҳои тоҷик бо пули Чин дар Бадахшон баҳсҳоеро дар бораи ҳузури низомии он кишвар дар Осиёи Марказӣ барангехта буд.
Аз ҷумла, ин нукта моҳи октябри соли 2021 дар парлумони Тоҷикистон садо дода, гуфта мешуд, ки бар асоси созишнома миёни Вазорати корҳои дохилии Тоҷикистон ва Вазорати амнияти Чин дар вилояти Бадахшон иншооти нав бунёд мешавад.
Вазорати корҳои дохилии Тоҷикистон дертар ин иттилоъро рад карда гуфт, “маълумот дар бораи он ки гуё дар қаламрави Тоҷикистон пойгоҳи ҳарбии Чин бунёд мешавад, ба ҳақиқат мувофиқ нест. Масъалаи мазкур дар рӯзномаи муносибатҳои дуҷониба гузошта нашудааст”.
Ин масъала соли 2024 баъди навиштаи нашрияи бритониёии “Телеграф” дар бораи он ки “Чин бо назардошти хатари афзоянда аз Толибони ҳоким дар Афғонистон дар хоки Тоҷикистон пинҳонӣ як пойгоҳи низомӣ месозад”, дубора баҳснок шуд. Ин маротиб низ Вазорати корҳои хориҷии Тоҷикистон, вуҷуди пойгоҳи Чин дар Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшонро рад карда буд.
