Қурбон Ҳакимзода, вазири кишоварзии Тоҷикистон мансабдорони маҳаллиро, ки деҳқононро  ба кишти пахта маҷбур месозанд, танқид кард ва гуфт, ки ин раванд "зараровар аст". Ӯ нигаронӣ кард, ки ҳукуматҳои баъзе шаҳру ноҳияҳои пахтакор, аксаран тавсияҳои ҳукумати кишвар дар бораи сохтори кишт нодида мегиранд, ки ин ба зиёни иқтисодӣ барои деҳқонон боис мегардад.

Соли гузашта, бархе деҳқонон нигаронӣ карда буданд, ки мақомоти маҳалли кишти зироати онҳоро вайрон карда, ба ҷои он пахта коранд.

Вазири кишоварзӣ дар нишасти матбуотии Вазорати кишоварзии Тоҷикистон рӯзи 29-уми январ афзуд, "ин зарба ба ҷайби деҳқон аст. Ин нодуруст ва барои иқтисод зараровар мебошад".

"Агар 65% заминҳо бо пахта кишт карда шаванд, пас масоҳати кишти пахта бояд тақрибан 400 ҳазор гектарро ташкил диҳад. Аммо дар мо ҳар сол ин нишондиҳанда 174–185 ҳазор гектарро ташкил медиҳад", — зикр кард ӯ.

Ҳакимзода гуфт, ки деҳқонон аз амалҳои ғайриқонунии мақомоти маҳаллӣ бояд ҳимоя шаванд ва ҳеҷ кас ҳақ надорад, киштзори дигаронро хароб кунад.

Ӯ тасдиқ кард, ки дар бархе минтақаҳо деҳқононро маҷбур мекунанд, ки кишти дигар зироатро вайрон карда, ба ҷои он пахта коранд. Ба таъкиди ӯ, дар ин ҳолат "тибқи қонун, хароҷоти деҳқонон бояд аз сӯи мақомоти маҳаллӣ ҷуброн карда шавад".

Нархи пахта — мушкили ҷиддӣ барои деҳқонон

Вазир ҳамчунин, таъкид кард, ки солҳои охир нархи пахта ба таври назаррас коҳиш ёфтааст ва арзиши пахта деҳқононро сахт нигарон мекунад.

Қурбон Ҳакимзода таъкид намуд, ки дар шароити поинравии нархҳо, дастгирии истеҳсолкунандагони маҳаллӣ зарур аст, то ки аз пайомадҳои манфӣ барои тамоми соҳаи кишоварзӣ пешгирӣ шавад.

"Солҳое буданд, ки нархи пахта то 350–400 доллар барои як тонна поин рафта буд. Ҳоло он баландтар аст, аммо барои истеҳсолкунанда боз ҳам паст боқӣ мемонад. Айни замон арзиши сӯзишворӣ, нуриҳои минералӣ ва дигар мавод боло меравад", — гуфт вазир.

Ӯ шарҳ дод, ки деҳқонон бо хароҷоти баланди истеҳсолот рӯ ба рӯ мешаванд, ки ин кори онҳоро нисбатан камдаромад мегардонад.

Вазири кишоварзӣ гуфт, ки яке аз сабабҳои асосии хароҷоти баланди истеҳсоли пахта ин дасти чидани он аст. Дар Тоҷикистон то ҳол усулҳои кӯҳнашудаи ҷамъоварии ҳосил ба таври васеъ истифода мешаванд, ки дар он деҳқонон маҷбур мешаванд барои қувваи корӣ маблағҳои зиёд сарф кунанд.

"Барои ҷамъоварии 1 кг пахта ба пахтачинҳо то 2 сомонӣ пардохт мешавад, аммо бо истифода аз механиконӣ ин хароҷотро метавон то 0,5 сомонӣ барои як кг поин бурд. Ин масъала дар барномаи механиконии соҳаи кишоварзии Тоҷикистон инъикос ёфтааст, ки ба коҳиши назарраси хароҷот ва беҳбуди раванди иқтисод имкон медиҳад", – зикр кард ӯ.

Кумакпулӣ барои кишоварзон

Вазир дар робита ба таҷрибаи мусбати Ӯзбекистон, ки дар он кишоварзон барои парвариши пахта кумакпулӣ мегиранд, ишора кард.

“Онҳо барои парвариш ва фурӯши ҳар як тонна пахта 100 доллар кумакпулӣ медиҳанд. Мо ҳозир ин таҷрибаро мавриди омӯзиш қарор додаем ва мехоҳем, ки дар Тоҷикистн низ ҷорӣ созем", – иброз дошт Ҳакимзода.

Ба таъкиди вазир, дар шароити нархи пасти пахта, баланд бардоштани ҳосилнокӣ бояд ба яке аз вазифаҳои афзалиятнок табдил ёбад.

“Ҳозир вазифаи асосӣ баланд бардоштани ҳосилнокӣ бо ёрии истифодаи технологияҳои инноватсионӣ аст. Агар ҳосилнокӣ аз 1 гектар аз 30 сентнер зиёд бошад, истеҳсолкунандар фоида мегирад. Лекин агар ҳосилнокӣ 16-22 сентнер аз як гектарро ташкил диҳад, пас кишоварзон ба зиён дучор мешаванд”, – шарҳ дод ӯ.

Ӯ зикр кард, ки дар баъзе ноҳияҳои Тоҷикистон ба мисли Дӯстӣ, Бобоҷон Ғафуров ва Ҷайҳун кишоварзоне, ки аз обёрии қатрагӣ ва кишти зери плёнка истифода мебаранд, ба гирифтани то 60-70 сенитнер ҳосил аз як гектар ноил гардиданд, ки аз нишондиҳандаҳои миёна дар кишвар хеле баландтар аст.

Соли 2025 дар Тоҷикистон 393 ҳазор тонна ҳосили пахта ҷамъоварӣ шуд, ки 140 ҳазор тонна зиёдтар аз соли 2024 аст. Ҳосилнокии миёна 25,3 сентнер аз 1 гектарро ташкил дод, ки сарфи назар аз ҳамон масоҳати пешинаи кишт, нисбат ба соли 2024 хеле зиёдтар мебошад.

Ба иттилои вазорат, дар оянда дар Тоҷикистон лоиҳаи “Барномаи давлатии рушди инноватсионии пахтакорӣ барои солҳои 2026-2030” муаррифӣ мешавад. Қрбон Ҳакимзода мутмаин аст, ки барнома ба беҳтар кардани механикунонӣ, баланд гардидани устувории соҳа ва бештар истифода шудани технологияҳои нав мусоидат хоҳад кард.

“Барои таъмини саноати Тоҷикистон бо иқтидорҳои муосир тақрибан 450-500 ҳазор тонна пахта дар як сол кофист”, – илова кард вазир.

Дар Telegram, Facebook ва Instagram бо мо бимонед.

ЧОРАБИНИҲОИ МУҲИМ

– Имрӯз вазорату идораҳои зерин аз фаъолияти яксолаи худ назди рӯзноманигорон ҳисобот медиҳанд:

– Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкорӣ, соати 08:00;

– Агентии назорати маводи нашъаовар, соати 09:00;

– Агентии “Тоҷикстандарт”, соати 10:00;

– Кумитаи дин, танзими анъана ва ҷашну маросим ва  Донишкадаи исломӣ, соати 11:00 дар Донишкадаи исломӣ ;

– Кумитаи хоҷагии манзилию коммуналӣ, соати 14:00.

– Донишгоҳи давлатии молия ва иқтисод, соати 08:00;

– Донишкадаи тарбияи ҷисмонӣ, соати 09:00.

– Имрӯз дар маҷмааи варзишии Донишгоҳи миллии Тоҷикистон мусобиқаи ҷумҳуриявӣ оид ба ҷиу-ҷитсу байни калонсолон баргузор мешавад. 

ЯК РӮЗИ ТАЪРИХ – 2 ФЕВРАЛ

Соли 1933 – Агентии телеграфи Тоҷикистон (ТоҷикТА) дар таркиби ТАСС ба фаъолият шурӯъ намуд, ки аз соли 1992 ба АМИТ “Ховар” табдили ном кард.

Соли 1992 – Муносибатҳои дипломатӣ миёни Тоҷикистон ва Ҷопон барқарор шуданд.

Соли 2013 – Саидвалӣ Узбеков, собиқ вакили палатаи поёнии парлумон ва собиқ муовини раиси вилояти Хатлон, ки аз соли 2001 дар ҷустуҷӯи ҷиноӣ қарор дошт, боздошт шуд.

Соли 2016 – Бо қарори ҳукумати кишвар як қатор шаҳру ноҳияҳо ивази ном карданд. Аз ҷумла, ноҳияи Ҳисор ба шаҳри Ҳисор, ноҳияи Тавилдара ба Сангвор, Ҷиргатол ба Лахш, Ҷалолиддини Румӣ ба Ҷалолиддини Балхӣ, Ҷиликӯл ба Дӯстӣ, Қумсангир ба Ҷайҳун, Шӯробод ба Шамсиддин Шоҳин, Қайроқум ба Гулистон, Чкаловск ба Бӯстон, Ғончӣ ба Деваштич, обанбори Қайроқум ба Баҳри тоҷик табдили ном карданд.

Соли 2016 – Бонки миллӣ ба ташкилотҳои қарзӣ дастур дод, ки маблағҳои ба Тоҷикистон воридшударо на бо рубли русӣ, балки бо пули миллӣ бароранд.

Соли 2021 – Наҷибулло  Раҷабов, раиси нави Шӯрои директорони “Ширкати алюминии тоҷик” таъин гардид. Қаблан ин мақомро Шералӣ Кабир бар уҳда дошт, ки вазири, саноати Тоҷикистон шуд.

ШАХСИЯТҲО

Соли 1938 – Мавлуди Ҳабибулло Табаров, арбоби давлатӣ, собиқ вазири кишоварзии Тоҷикистон.

Соли 1944 – Мавлуди Оқил Оқилов, собиқ сарвазири Тоҷикистон.

Оқил Оқилов, ки ду давра сарвазири Тоҷикистон буд, зодаи шаҳри Хуҷанд ва хатмкардаи Донишкадаи муҳандисию сохтмони Маскав бо ихтисоси муҳандиси сохтмон аст.

Солҳои 1993—1999 ба ҳайси вазири сохтмон, муовини сарвазири Тоҷикистон, муовини аввали раиси вилояти Ленинобод (Суғди ҳозира) фаъолият дошт.

Оқил Оқилов солҳои 1999-2013 дар мақоми сарвазири Тоҷикистон адои вазифа намудааст.

Ба гуфтаи коршиносон ва сиёсатмадорон, муддати тулонӣ дар мақоми сарвазир боқӣ мондани Оқил Оқилов чанд сабаб дошт, қабл аз ҳама ӯ ягон ҳадафи бузурги сиёсӣ надошт ва сониян дар қиёс бо баъзе аз раҳбарони кишвар ягон манфиати тиҷоратиро думбол намекард.

Ӯ аз мансабдорони ангуштшумори кишвар буд, ки қаноатро пеша карда, рӯзгори хоксорона дошт ва солҳо дар як манзили сеутоқа дар маркази пойтахт, дар пушти чойхонаи “Роҳат” зиндагӣ мекард. Аз Оқил Оқилов дар кор ҳам ҳамчун шахси орому бонизом ва фурӯтан ном мебаранд,  аммо ба гуфтаи ҳамкоронаш “сари ҷаҳл метавонист сӯи зердасташон шишаи об ё папкаи пур аз аснодро ҳам партоб кунад”.

Ҳоло дар шаҳри Бӯстони вилояти Суғд даврони пирӣ меронад.

Соли 1947 – Зодрӯзи Давлаталӣ Давлатзода, шарқшинос, сиёсатмадор ва яке аз бунёдгузорон ҲХДТ.

Давлаталӣ Давлатзода яке аз шарқшинос ва сиёсатмадорони маъруфи тоҷик буда, солҳо дар вазифаҳои гуногуни давлатӣ ифои вазифа кардааст.

Дар оғози фаъолияташ як муддат дар Сурия ва Миср ба тарҷумонӣ машғул буд. Баъдан дар дастгоҳи КМ Ҳизби Коммунисти Тоҷикистон ва Дастгоҳи Президентӣ фаъолият бурд.

Ҳамчунин солҳо дар вазифаи котиби матбуотии ва мушовири давлатии Президенти Тоҷикистон кор кардааст.

Давлаталӣ Давлатзода солҳо раиси фраксияи Ҳизби Халқии Демократии Тоҷикистон дар палатаи поёнии порлумон ва муовини аввали раиси ҲХДТ низ буд.

Соли 1949 – Мавлуди Тоҷиддин Муҳиддинов, яке аз сарояндаҳои шинохта дар Тоҷикистон.

Тоҷиддин Муҳиддинов яке аз сарояндагони маъруфи тоҷик аст, ки аксарият ӯро бо иҷрои суруди “Як ханду кун, эй гул” ва “Эй санам” мешиносанд. Ӯ солҳо дар хонаи маданияти шаҳри Ҳисор, Филармонияи давлатӣ ва ансамбли “Гулшан” ҳунарнамоӣ кардааст. Дар тӯли фаъолияташ беш аз 60 суруду тарона иҷро карда, ба эстрадаи тоҷик рангу бӯйи тоза бахшид. Ҳамчунин сурудҳои “Фироқи ёр”, “Ҷони ширин”, “Эй боди бомдодӣ”, “Тарки ёрӣ” аз беҳтарин таронаҳои ӯянд.

Имрӯз Филармонияи халқии шаҳрии Ҳисор ба номи Тоҷиддин Муҳиддинов аст.

Соли 1973 – Мавлуди Муҳриддин Низомӣ, адабиётшиноси тоҷик, ректори Донишкадаи давлатии фарҳанг ва санъати Тоҷикистон ба номи Мирзо Турсунзода.

Муҳриддин Низомӣ, ки аз 21 январи соли 2020 дар вазифаи ректори Донишкадаи давлатии фарҳанг ва санъати Тоҷикистон ба номи Мирзо Турсунзода фаъолият мебарад, акчанд асарҳо дар соҳаи адабиётшиносӣ таълиф намудааст. Ӯ солҳо дар Донишгоҳи милли Тоҷикистон фаъолият бурд ва дар ин муддат ба эҷод ва таҳқиқ машғул буд.

Соли 2021 – Мирзо Бегматов, арбоби маъруфи давлатӣ, ки дар рӯзҳои сохтмони шаҳри Кӯлоб раҳбарии маъмурияти шаҳри Кӯлобро бар уҳда дошт, дар Кӯлоб даргузашт.

Мирзо Бекматов дар синни 17-солагӣ ба Донишгоҳи омӯзгории шаҳри Тошканд дохил шуда, баъди хатми он ба ноҳияи собиқ Шӯрообод барои дарс додан фиристода шудааст.

Аммо пас аз ду сол ба ҷанг даъват шуда, то рӯзи пирӯзӣ дар майдон будааст.

Ӯ солҳо дар вазифаи гуногун – раиси Комиҷроияи шаҳри Кӯлоб, котиби якуми кумитаи Ҳизби коммунист ва раиси Кумитаи назорати халқии вилояти Кӯлоб кор кардааст. Бекматов аз соли 1987 то охири умр раиси Шӯрои собиқадорони ҷангу меҳнати минтақаи Кӯлоби вилояти Хатлон буд.

Ӯ, ки охирин иштирокчии Ҷанги Дувуми Ҷаҳон аз минтақаи Кӯлоб буд, рӯзи 2-юми феврали соли 2021 дар 97-солагӣ даргузашт.

Пиромуни рӯзгору корномаи Мирзо Бекматов дар маводи "Аз ятимӣ то Ватансозӣ: рӯзгори сарсупурдае, ки аз ҷанг ба сиёсат расид" мутолиа кунед.

Соли 2022 – Баҳром Файзуллоев, рӯзноманигори тоҷик даргузашт.

САНАҲОИ МУҲИМИ ҶАҲОНӢ

Ҳамасола 2-юми феврал Рӯзи огоҳӣ аз артритҳои ревматоидӣ таҷлил мешавад. Ревматоиди артрит як бемории илтиҳобии системавии бофтаи пайвасткунанда мебошад, ки асосан ба буғумҳои хурд таъсир мерасонад. Ин як бемории аутоиммунӣ аст, ки сабабҳои он номаълум боқӣ мемонад. Ҳар сол аз 5 то 50 нафар байни 100 ҳазор нафар ба чунин беморӣ гирифтор мешаванд.

Рӯзи огоҳӣ аз артрити ревматоидӣ бо мақсади баланд бардоштани сатҳи огоҳии мардум дар бораи ин беморӣ ва ҷалби таваҷҷӯҳ ба зарурати таҳқиқи он ва дарёфти роҳҳои табобат ва таъмини дарозумрии гирифторони ин беморӣ таъсис дода шудааст.

Ҳамасола 2-юми феврал Рӯзи ҷаҳонии ботлоқзорҳо таҷлил мешавад. Ҳадафи таъсиси ин рӯз ба ҷалби таваҷҷӯҳи ҷомеа ва ҳукуматҳои саросари ҷаҳон ба арзиши заминҳои ботлоқзор барои рушди устувори сайёраи мо нигаронида шудааст.

Конвенсия дар бораи заминҳои ботлоқзор 2-юми феврали соли 1971 дар шаҳри Ромсари Эрон ба имзо расида, аз он вақт инҷониб Конвенсияи Ромсар номида мешавад. Соли 1971 Конвенсияи Ромсарро 18 давлат имзо карданд ва соли 2000  ин давлатҳо ба 119 расиданд ва дар айни замон (то соли 2019) 171 давлат ба ин конвенсия пайвастаанд.

Имрӯз, рӯзи шикасти фашизм аз аскарони шӯравӣ дар муҳорибаи Сталинград (1943) ҷашн гирифта мешавад. 200 рӯзи мудофиаи қаҳрамононаи Сталинград ҳамчун хунинтарин ва бераҳмтарин муҳориба дар таърих сабт шудааст.

Дар мудофиаи шаҳр зиёда аз як миллион афсари шӯравӣ ҳалок ва маҷрӯҳ шуданд. Муҳорибаи назди Сталинград бузургтарин муҳорибаи хушкигард дар солҳои Ҷанги дуюми ҷаҳонӣ ва яке аз нуқтаҳои бозпас гаштани амалиёти ҷангӣ буд, ки баъд аз он қушунҳои немис ниҳоят ташаббуси стратегиро аз даст доданд.

ВАЗЪИ ҲАВО*

Дар вилояти Суғд – Ҳавои тағйирёбанда, дар водиҳо бебориш, дар баъзе ноҳияҳои кӯҳӣ барф борида, дар ноҳияҳои алоҳида тормеғ мефарояд. Ҳарорат: дар водиҳо рӯзона 4+9º гарм, дар ноҳияҳои кӯҳӣ рӯзона -1+4º, дар водиҳо шабона -1+4º, дар ноҳияҳои кӯҳӣ шабона 2-7º сард.

Дар вилояти Хатлон – Ҳавои тағйирёбандаи бебориш пешгӯӣ шуда, дар баъзе ноҳияҳо тормеғ мефарояд. Ҳарорат: дар водиҳо рӯзона 12+17º гарм, дар ноҳияҳои доманакӯҳӣ рӯзона 5+10º гарм, дар водиҳо шабона -1+4º, дар ноҳияҳои доманакӯҳӣ шабона -1+4º.

Дар шаҳру ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ – Ҳавои тағйирёбанда, дар водиҳо бебориш, дар баъзе ноҳияҳои кӯҳӣ борон ва барф борида, дар ноҳияҳои алоҳида тормеғ мефарояд. Ҳарорат: дар водиҳо рӯзона 10+15º гарм, дар ноҳияҳои кӯҳӣ рӯзона 0-5º сард, дар баъзе ноҳияҳо то 3+5º гарм, дар водиҳо шабона 0+5º гарм, дар ноҳияҳои кӯҳӣ шабона 0-5 º сард, дар баъзе ноҳияҳо то 10-12º сард.

Дар Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон – Ҳавои тағйирёбанда пешгӯӣ шуда, дар баъзе ноҳияҳо борон ва барф меборад. Ҳарорат: дар ғарби вилоят рӯзона 1+6º гарм, дар шарқи вилоят рӯзона 4-9º сард, дар баъзе минтақаҳо то 15-17º сард, дар ғарби вилоят шабона 5-10º сард, дар баъзе ноҳияҳо то -1+1º, дар шарқи вилоят шабона 18-23º сард, дар баъзе минтақаҳо то 32-34º сард.

Дар шаҳри Душанбе – Ҳавои  тағйирёбанда, асосан бебориш (0,0-0,5мм) пешгӯӣ мешавад. Ҳарорат: рӯзона 13+15º гарм, шабона 3+5º гарм.

Дар шаҳри Хуҷанд – Ҳавои тағйирёбандаи бебориш пешгӯӣ шуда, тормеғ мефарояд. Ҳарорат: рӯзона 6+8º гарм, шабона 1+3º гарм.

Дар шаҳри Бохтар – Ҳавои тағйирёбандаи бебориш пешгӯӣ шуда, тормеғ мефарояд. Ҳарорат: рӯзона 13+15º гарм, шабона 2+4º гарм.

Дар шаҳри Хоруғ – Ҳавои тағйирёбандаи бебориш пешгӯӣ мешавад. Ҳарорат: рӯзона 0+2º гарм, шабона 5-7º сард.

 *Ҳарорати шабонаи ҳаво шаби 2 ба 3-юми феврал ба ҳисоб гирифта шудааст.

Дар Telegram, Facebook ва Instagram бо мо бимонед.

Сахидод Раҳматуллозода, раиси Кумитаи забон ва истилоҳот рӯзи 30-юми январ дар нишасти матбуотӣ гуфт, гузоштани номҳои ба истилоҳ “дуқабата” ё “сеқабата”, яъне номҳое, ки аз ду ва зиёда реша иборатанд, манъ нашудааст. Ӯ таъкид кард, ки танҳо гузоштани номҳои гӯшхарош, номҳое, ки ба меъёри забони тоҷикӣ ва арзишҳои миллии мо мувофиқ набуда, арзишҳои миллатҳои дигарро таблиғ мекунанд, манъ шудааст.

Раиси Кумита гуфт, дар робита ба интихоби номҳои тоҷикона бо ширкати 35 донишманди тоҷик 6 дафъа ҷаласа доир ва ин масъала ба баҳс кашида шудааст.

Ӯ ба суоли рӯзноманигорон дар робита ба шикояти сокинон аз рад шудани номҳои пешниҳодкардаи сокинон аз ҷониби идораҳои сабти асноди ҳолати шаҳрвандӣ гуфт, “касе гузоштани номҳои ду ва ё сеқабатаро инкор накардааст”.

Раҳматуллозода барои таъкиди иддаояш чанд номеро намуна овард, ки аз ду ё зиёда решаҳо таркиб ёфтаанд.

“Фақат бо калимаи “гул” 97 ном пешниҳод шудааст. Яъне “гул” худаш танҳо набуда, бо калимаҳои дигар пайваст шудааст, яъне дуқабата аст ҳатман. Бо калимаи “дил” бошад 34 номи духтарона пешниҳод шудааст”, – тавзеҳ дод ӯ.

Бо ҳамин тартиб, ӯ чанд калимаеро ном бурд, ки бо истифодаи онҳо ва иловаи решаи дигар номҳои зиёде дар китоби Фарҳанги номҳои тоҷикӣ пешниҳод шудааст.

Аз ҷумла, ба қавли ӯ, бо калимаи “ориё” 15 ном, бо калимаи “пок” 19 ном,  “озар” 22 ном, “беҳ” 16 ном, “моҳ” 40 ва “маҳ” 31 ном ва бо калимаи меҳр 27 ном дар китоби Фарҳанги номҳои тоҷикӣ дарҷ шуда, интихоби онҳо озод аст.

Раҳматуллозода дубора таъкид кард, ки дар сурати тарғиби номҳои ғайритоҷикӣ, кумита “сахтгирӣ” мекунад.

“Номгузории одамон яке аз масоили мубрам аст. Мо талош дорем, ки мардуми мо бо номҳои миллии худамон дар тамоми дунё сафар кунанд, бо номҳои миллии худамон шиноснома дошта бошанд ва зиндагӣ кунанд. Чаро бо номҳои дигар миллатҳо фахр кунем?! На, мо бо номҳои миллии худ бояд ифтихор кунем,” –  шиква кард ӯ.

Чаро “хор”-у “санг”-у “теша”-ю “табар” аз насаби мардум берун карда мешавад?

Раҳбари Кумитаи забон ба суоли хабарнигорон дар робита ба берун кардани “санг, табар, теша” барин калимаҳо аз насаби шаҳрвандон, ки авлодӣ аст, гуфт, Қонун дар бораи забони тоҷикӣ ба ин иҷоза намедиҳад ва Қонун дар бораи САҲШ ин низомро танзим кардааст.

Ба гуфтаи ӯ, доштани номи ҳасана ҳаққи конститутсионии ҳар як тифл аст ва набояд ҳуқуқи ӯ поймол шавад.

“Масалан, модар 18 писар таваллуд мекунад, бо сабабҳои гуногун мефавтад ва бо нияти он ки тифл мунҷавиз монад, санг ва ё хор. Чуноне ки насаби ман низ Хоркашев буд ва бобоям “Хор” буд. Лекин тифли навзод чӣ гуноҳ дорад, ки ҳаққи конститутсионии ӯро поймол мекунему номи гӯшхарош ва нодуруст мемонем”, – масал зад ӯ.

Бояд гуфт, масъалаи номгузорӣ ба кӯдакон солҳои охир, махсусан баъди танзими номгузорӣ зиёд баҳс мешавад. Сокинон иддао мекунанд, ки бо вуҷуди тоҷикона ва ба арзишҳои миллӣ созгор будани номҳое, ки пешниҳод мекунанд,  идораи САҲШ ба далели дуқабата буданашон онҳоро рад мекунанд.

Раиси кумита ин иддаоро инкор кард, аммо меъёри муайян намудан дар иҷоза будан ва ё набудани кадом номи ду ва зиёда реша дошта гуфта нашуд ва пешниҳод гардид, ки ба китоби Фарҳанги номҳои тоҷикӣ муроҷиат кунанд.

Дар Telegram, Facebook ва Instagram бо мо бимонед.

ЧОРАБИНИҲОИ МУҲИМ

– Имрӯз дар даври охири марҳилаи гурӯҳии Ҷоми Осиё оид ба футзал тими мунтахаби Тоҷикистон бо мунтахаби футзали Австралия вориди рақобат мешавад. Бози соати 13:00 бо вақти Тоҷикистон оғоз мешавад.

Баъди ду давр дар гуруҳи С Ҷопон бо 6 имтиёз зинаи аввалро касб кардааст. Узбекистон бо 4 имтиёз дар ҷои дуюм ва Тоҷикистон бо як мусовӣ ва як шикаст дар ҷои сеюм қарор дорад.

– Имрӯз соати 11:00 дар Театри давлатии лӯхтаки шаҳри Душанбе намоишномаи кӯдаконаи “Офтобак ва одамакони барфӣ” ба саҳна гузошта мешавад. Арзиҳи билет 25 сомонӣ аст.

ЯК РӮЗИ ТАЪРИХ – 1 ФЕВРАЛ

Соли 1993 – Дар шаҳри Душанбе Намояндагии аввали Созмони Милали Муттаҳид – Дафтари нозирони СММ дар Тоҷикистон кушода шуд.

Соли 1998 – Нахустин намояндагони мухолифин ба ҳукумати Тоҷикистон ворид шуданд.

Соли 1999 – Роҳи мошингарди Кӯлоб-Дарвоз мавриди истифода қарор гирифт.

Соли 2002 – Бо фармони Президенти Тоҷикистон дар сохтори Вазорати корҳои дохилӣ мақомоти мубориза бо ҷиноятҳои иқтисодӣ барҳам дода шуд.

Соли 2010 – Дар Тоҷикистон шиносномаҳои биометрӣ ҷорӣ карда шуданд.

Соли 2012 – Ҷазо барои рондани мошин дар ҳолати мастӣ сахттар шуд.

Соли 2012 – Ба Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи аслиҳа” тағйирот ворид карда шуд, ки тибқи он шаҳрвандони Тоҷикистон, ки мехоҳанд силоҳи пневматикиро харидорӣ кунанд, бояд аз Вазорати корҳои дохилӣ иҷозат гиранд.

Соли 2020 – Дар Тоҷикистон ситоди доимии мубориза бо паҳншавии коронавирус таъсис ёфт.

Соли 2023 – Ҷорӣ кардани кодҳои IMEI ба системаи давлатии идентификацияи воситаҳои мобилии алоқаи барқӣ оғоз ёфт.

ШАХСИЯТҲО

Соли 1930 – Мавлуди Хайрулло Абдуллоев, оҳангсози тоҷик, Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон.

Хайрулло Амонов яке аз оҳангсозони кишвар буда, солҳо дар Театри мусиқӣ-драмавии Кӯлоб, омӯзишгоҳи мусиқии шаҳри Душанбе, Сарредаксияи барномаҳои мусиқии студияи телевизиони тоҷик ва Вазорати фарҳанг фаъолият бурд ва муддате роҳбари бадеии Филармонияи давлатии Тоҷикистон буд.

Эҷодиёти ӯ обуранги хоси миллӣ дошта, аз анъанаҳои мусиқии халқии тоҷикӣ ва фолклор баҳра бардоштааст. Ӯ достонҳои вокалӣ-симфонии “Нолаи Таҳмина”, “Ахтари инқилоб” буда, барои намоишномаҳои “Карим Девона”, “Қишлоқи тиллоӣ”, “Рустам ва Суҳроб”, “Дохунда” оҳанг эҷод кардааст.

Соли 1938 – Зодрӯзи Мадиброҳим Норматов, забоншинос, доктори илмҳои филология.

Мадиброҳим Норматов яке аз забоншиносони саршиноси тоҷик буда, чандин китобу дастурҳои забоншиносӣ таълиф намуддааст. “Забони адабии ҳозираи тоҷик” (қисмати синтаксис), ки китоби рӯйимизии забоншиносон ва омӯзгорон маҳсуб меёбад, заҳмати ин олими тоҷик аст. Ҳамчунин ӯ муаллифи китобҳои “Муқаддимаи забоншиносӣ”, “Забоншиносии умумӣ” ва даҳҳо китобу мақолаҳо дар ин соҳа аст.

Соли 1949 – Мавлуди Алибой Қурбонов, риёзидон, тарҷумон, қомуснигор ва донишноманависи тоҷик.

Алибой Қурбонов аслан механик-математик буда, дар таълифи як қатор донишномаҳо (энсиклопедия), махсусан, барои донишномаҳои соҳавӣ саҳми бориз дорад,

Ӯ собиқаи 40-солаи донишноманигорӣ дошта, дар таҳия, тадвин ва нашри “Энсиклопедияи советии тоҷик” (8 ҷилд), “Қонуни тиб”-и Абӯалӣ ибни Сино, “Энсиклопедияи насри форсу тоҷик”, “Ёддоштҳо”-и Айнӣ заҳмат кашидааст. Ӯ барои ин қомусҳо беш аз 120 мақола навиштааст.

Соли 1952 – Маҳмадсаид Убайдуллоев, собиқ раиси Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Тоҷикистон ва раиси пешини шаҳри Душанбе.

Маҳмадсаид Убайдуллоев зодаи ноҳияи Фархор буда, Донишкадаи Политехникии Тоҷикистон ва Донишкадаи Политехникии ба номи Ленини Харковро хатм намудааст.

Фаъолияти меҳнатии ӯ чун сармуҳандиси гурӯҳи идора ва назорати корҳои шабакаҳои иттилоотӣ-ҳисоббарорӣ ва мошинҳои ҳисоботии Кӯлоб оғоз гардида, солҳо дар мақоми роҳбарикунандаи сохторҳои гуногун фаъолият бурдааст.

Баъди ду соли муовини якуми сарвазири Тоҷикистон будан, соли 1996 раиси шаҳри Душанбе интихоб гардид ва 21 сол дар ин мақом ифои вазифа кард. Ҳамчунин, 20 сол-солҳои 2000-2020 раиси Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон буд.

Ӯро яке аз мансабдорони собиқадор ва коркуштаи ҳукумати Тоҷикистон медонанд, ки дар рӯзҳои аввали ташкили ҳукумат дар паҳлӯи президент буд.

Соли 1962 – Зодрӯзи Маҳмадалӣ Ватанзода, ҳуқуқшинос, муовини аввали раиси Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олӣ.

Соли 1974 – Фазлиддин Шаҳобов, оҳангсоз, сарояндаи шашмақом ва мусиқишиноси тоҷик дар синни 62-солагӣ аз олам даргузашт.

Фазлиддин Шаҳобов фарзанди оилаи мударрис ва шоири дарбори амири Бухоро, шогирд ва мухлиси маъруфи ашъори Бедил, Абдураҳими Хатлонӣ буд. Ӯ дар Бухоро таҳсил кардааст ва нахустин маҳорати мусиқии худро аз устодони маъруфи шаҳр омӯхт. Таҳсилоташро дар Консерваторияи давлатии Маскав ва дар шохаи дирижёрӣ ба итмом расонид.

Фазлиддин Шаҳобов ҳамчун дирижёр, композитор ва таълимдиҳандаи маъруфи мусиқии классикии тоҷик дар қаламрави Иттиҳоди Шуравӣ ва Тоҷикистон маъруф буд.

Вай ба рушди мактаби Шашмақом дар Душанбе, таъсиси ансамбли ҳофизони мақомсароро ва сабти нотавии ин жанр саҳми назаррас гузошт. Асарҳои вокалӣ, симфонӣ ва романҳои ӯ ба мусиқии тоҷик ранги тоза бахшиданд.

Соли 2000, пас аз вафоташ, номи ӯ дар таърихи мусиқии тоҷик ҳамчун яке аз асосгузорони мактаби классикии Шашмақом сабт гардид.

Соли 2001 – Субҳонҷон Давронов, адабиётшиноси тоҷик, номзади илмҳои филологӣ дар 69-солагӣ аз дунё чашм баст.

Соли 2009 – Боймуҳаммад Ниёзов, овозхони маъруфи тоҷик, устоди “Шашмақом” дар синни 81-солагӣ аз олам даргузашт.

Боймуҳамад Ниёзов, овозхони маъруфи тоҷик соли 1927 дар Хуҷанд ба дунё омадааст. Падару бобояш низ аз сарояндаву навозандагони маъруфи давр будаанд, ки Боймуҳаммад Ниёзов низ аз пайи онҳо ба саҳнаи санъат ворид шудааст. Ӯ сарояндаи маъруфи “Шашмақом” буда, ҳамзамон дар чанд филм ҳунарнамоӣ низ кардааст. Аз ҷумла, дар намоишномаҳои “Равшан ва Зулхумор”, “Фарҳод ва Ширин”, “Ду ҳусну ду ишқ” нақш офаридааст.

Овозхон соли 1963 дар Филармонияи давлати Тоҷикистон ба кор оғоз кард ва солҳои 1980-1986 устоди Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи М. Турсунзода буд.

Сипас ба шаҳри Хуҷанд, зодгоҳаш баргашт ва то охири умр он ҷо монд. Як муддат дар дастаи мусиқии “Нури Хуҷанд” муаллимӣ карда, дар факултети санъати Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров низ ба шогирдон дарси “Шашмақом” медодааст.

Ӯ беш аз 50 суруд офаридааст, ки чанде аз онҳоро сарояндагони номии кишвар иҷро мекунанд. “Дар сари тасвир”, “Нози он раъно шикаст”, “Ороми ҷон баромад”, “Бадахшон”, “Қурбони ту бошам” аз беҳтарин таронаҳои эҷодкардаи Ниёзов мебошанд.

Боймуҳаммад Ниёзов шаби 1-уми феврали соли 2009 дар синни 81 аз олам рафт.

Наберааш Таҳмина Ниёзова низ ба ҷодаи санъат қадам ниҳода, ин касби авлодиашро идома медиҳад.

Соли 2009 – Муҳаммадзамони Солеҳ, нависандаи шинохтаи тоҷик дар синни 58-солагӣ аз олам чашм баст.

Муҳаммадзамони Солеҳ яке аз нависандаҳои забардасти тоҷик дар замони истиқлол ва пеш аз он аст. Ӯ соли 1951 зода шуда, факултаи филологияи тоҷики Донишгоҳи давлатии Тоҷикистонро хатм кардааст.

Фаъолияти эҷодии Муҳаммадзамони Солеҳ аз таълифи ҳикоя оғоз ёфта, ҳикояи нахустинаш “Рӯзи ғалаба” соли 1982 ба табъ расидааст. Аввалин маҷмӯаи ҳикояҳояш “Сарви Кишмар” бо фотиҳаи устод Муҳаммадҷон Шакурӣ ба дасти хонандагон расидааст. Баъдан маҷмӯаи навиштаҳои ӯ “Ишқи актёри пир”, “Оҳанги шаҳри ишқ”, романи “Девори Хуросон” дар Тоҷикистону Эрон ва китоби “Ардавирофнома ё сояҳои шикаста”-аш дар интишороти “Балх” (Эрон) чоп шудаанд.

Муҳаммадзамони Солеҳ соли 1989 ба узвияти Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон пазируфта шудааст. Ӯ 1 феврали соли 2009 дунёи фониро тарк гуфт.

САНАҲОИ МУҲИМИ ҶАҲОНӢ

1 феврал Рӯзи ҷаҳонии ҳиҷоб – атрибути либоси занона дар ҷаҳони ислом таҷлил мешавад. Ин рӯзро Назма Хон, зодаи Бангладеш таъсис додааст.

Назма Хон бо таъсиси ин ҷашн ҳадаф дошт, ки ба тамоми ҷаҳониён бирасонад, ки пӯшидани ҳиҷоб нишонаи мансубият ба ягон созмон ё фирқаи террористӣ ва ҳадафи эътирози иҷтимоӣ алайҳи фарҳанги суннатии давлатҳои насронӣ нест.

Назма Хон бо таъсиси як сомонае ба амалӣ сохтани андешаҳои худ шурӯъ кард, ки дар он дар бораи таърихи ҳиҷоб, ҳадаф ва нақши он дар ҷаҳони ислом қисса карда, имконоти пӯшидан ва шеваҳои мухталифи ҳиҷобро нишон медод.

Имрӯз дар ИМА Рӯзи озодии миллӣ таҷлил мешавад. Дар ин рӯзи соли 1865 Авраам Линколн, раисиҷумҳури ИМА дар бораи ворид кардани ислоҳи 13-ум ба Констиутсияи ИМА, ки ғуломиро аз байн бурд, қарори Конгрессро имзо кард.

Имрӯз дар тамоми ҷаҳон Рӯзи байналмилалии шириниҳоро таҷлил мегардад. Шириниҳо тақрибан дар ғизои тамоми кишварҳои ҷаҳон мавҷуданд. Онҳо таърихи худро доранд ва намуди зоҳирии баъзе аз онҳо ҳатто ривоятҳо доранд ва баъзе бо номи шахсиятҳои маъруфи таърихӣ алоқаманданд.

1-уми феврали соли 1946 давлати МАҷористон (Венгрия) истиқлолияти худро эълон кард. Пас аз анҷоми Ҷанги Ҷаҳонии Дувум, Венгрия, ки дар солҳои ҷанг ва баъди он таҳти таъсири Олмон ва Иттифоқи Шӯравӣ қарор дошт, бо тағйироти сиёсӣ ва иҷтимоии зиёде рӯ ба рӯ шуд. Ин кишвар дар солҳои ҷанг ба хати муқобили Иттифоқи Шӯравӣ ва эътилофи он, ки бо кишварҳои фашистӣ, аз ҷумла Олмон, иттифоқ дошт, шомил буд.

Пас аз шикасти Олмон ва бозиҳои сиёсӣ дар Аврупо, Венгрия таҳти ишғоли нерӯҳои шӯравӣ қарор гирифт ва 1-уми феврали соли 1946 истиқлолияти худро эълон кард.

ВАЗЪИ ҲАВО*

Дар вилояти Суғд – Ҳавои тағйирёбанда, асосан бебориш (0,0-0,5мм) дар назар буда, дар ноҳияҳои алоҳида тормеғ мефарояд. Ҳарорат: дар водиҳо рӯзона 4+9º гарм, дар ноҳияҳои кӯҳӣ рӯзона -1+4º, дар водиҳо шабона -1+4º, дар ноҳияҳои кӯҳӣ шабона 2-7º сард.

Дар вилояти Хатлон – Ҳавои тағйирёбандаи бебориш пешгӯӣ шуда, дар ноҳияҳои алоҳида тормеғ мефарояд. Ҳарорат: дар водиҳо рӯзона 12+17º гарм, дар ноҳияҳои доманакӯҳӣ рӯзона 5+10º гарм, дар водиҳо шабона -1+4º, дар ноҳияҳои доманакӯҳӣ шабона -1+4º.

Дар шаҳру ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ – Ҳавои тағйирёбандаи бебориш пешгӯӣ шуда, дар ноҳияҳои алоҳида тормеғ мефарояд. Ҳарорат: дар водиҳо рӯзона 10+15º гарм, дар ноҳияҳои кӯҳӣ рӯзона 0-5º сард, дар баъзе ноҳияҳо то 3+5º гарм, дар водиҳо шабона 0+5º гарм, дар ноҳияҳои кӯҳӣ шабона 0-5 º сард, дар баъзе ноҳияҳо то 10-12º сард.

Дар Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон – Ҳавои тағйирёбанда пешгӯӣ шуда, дар баъзе ноҳияҳо борон ва барф меборад. Ҳарорат: дар ғарби вилоят рӯзона 1+6º гарм, дар шарқи вилоят рӯзона 4-9º сард, дар баъзе минтақаҳо то 15-17º сард, дар ғарби вилоят шабона 5-10º сард, дар баъзе ноҳияҳо то -1+1º, дар шарқи вилоят шабона 18-23º сард, дар баъзе минтақаҳо то 32-34º сард. 

Дар шаҳри Душанбе – Ҳавои тағйирёбандаи бебориш пешгӯӣ шуда, тормеғ мефарояд. Ҳарорат: рӯзона 12+14º гарм, шабона 3+5º гарм.

Дар шаҳри Хуҷанд – Ҳавои тағйирёбандаи бебориш пешгӯӣ шуда, тормеғ мефарояд. Ҳарорат: рӯзона 5+7º гарм, шабона 0+2º гарм.

Дар шаҳри Бохтар – Ҳавои тағйирёбандаи бебориш пешгӯӣ шуда, тормеғ мефарояд. Ҳарорат: рӯзона 14+16º гарм, шабона 1+3º гарм. 

Дар шаҳри Хоруғ – Ҳавои тағйирёбанда пешгӯӣ шуда, баъзан барф меборад. Ҳарорат: рӯзона 0+2º гарм, шабона 8-10º сард.

*Ҳарорати шабонаи ҳаво шаби 1 ба 2-юми феврал ба ҳисоб гирифта шудааст.

Дар Telegram, Facebook ва Instagram бо мо бимонед.