Равшан Каримзода, муовини вазири маориф ва илми кишвар яке аз мушкилоти гузаштан ба низоми таҳсили дувоздаҳсоларо ба норасоии ҷойи нишаст дар мактабҳои кишвар рабт дод. Ба қавли ӯ, ҳоло теъдоди кӯдакони шашсола дар кишвар наздики 250 ҳазор буда, мактабҳои Тоҷикистон барои кӯдакони ин синн зарфияти қабули танҳо ҳудуди 66 ҳазор нафарро дорад.
Ба қавли ӯ, “дар сурати гузариши пурра ба низоми таҳсилоти дувоздаҳсола, тибқи ҳисоботи пешакӣ, 184 ҳазору 640 хонанда метавонад ба мушкили норасоии ҷойи нишаст рӯбарӯ шавад”.
Ӯ мегӯяд, ин теъдод, 73,7 дарсади кӯдакони шашсоларо дарбар гирифта, мактабҳои кишвар барои қабули беш аз 26 дарсади кӯдакони ин синн зарфият доранд.
Ин нуктаро Каримзода рӯзи 26-уми феврали соли равон дар мизи мудаввар, ки аз ҷониби Кумитаи маҷлиси намояндагон оид ба илм, маориф, фарҳанг ва сиёсати ҷавонон дар мавзуи “Аҳамияти гузариш ба низоми дувоздаҳсолаи таълим: мутобиқат ба стандарти ҷаҳонӣ” баргузор шуд, зикр кардааст.
Ба қавли Каримзода, ин яке аз далелҳои гузариши марҳилавӣ ба низоми таҳсили дувоздаҳсола будааст.
Зарурати омода кардани омӯзгорони иловагӣ, тақвияти бозомӯзии омӯзгорон, таъмини хонандагон бо адабиёти таълимӣ, бознигарии меъёри таълим, омода намудани барномаи таълимӣ, сохтани синфхонаҳои иловагӣ, аз мушкилоти дигаре будааст, ки тақозо мекунад, гузариш ба низоми таҳсили дувоздаҳсола марҳила ба марҳила, “бо таҳкими инфрасохтор, таъминоти кадрӣ ва молиявӣ” амалӣ гардад.
Мавсума Муинӣ, муовини раиси Маҷлиси намояндагон яке аз далоили гузаштан ба низоми таҳсили дувоздаҳсоларо “ба меъёрҳои ҷаҳонӣ мутобиқ сохтани соҳаи илму маориф, фаро гирифтани кӯдакон аз синни шашсолагӣ ба таълим ва кам кардани сарбории кӯдакону омӯзгорон” гуфтааст.
Ӯ зикр карда, ки соли 1992 дар асоси Декларатсияи Шурои Аврупо 150 кишвари ҷаҳон гузариш ба низоми таҳсили 12-соларо дастгирӣ карданд ва ҳоло ин низом дар беш аз 180 кишвар тадбиқ шудааст.
Барно Саидвализода, раиси кумитаи Маҷлиси намояндагон оид ба илм, маориф, фарҳанг ва сиёсат низ илова кардааст, ки ин низом ба нафароне, ки оянда таҳсили олиро дар хориҷи кишвар идома додан мехоҳанд, “имкони васеъ” фароҳам меорад.
“Зеро имрӯз шаҳрвандони мо, ки ба ин мақсад ба хориҷи кишвар мераванд, таҳсили синфи 12-ро дар он кишвар идома медиҳанд”, – гуфтааст ӯ.
Ҳамчунин ба қавли ӯ, ин навъи таҳсил дар 32 давлат аз синни 5, 129 кишвар аз синни 6 ва дар 23 кишвар аз 7-солагӣ роҳандозӣ шуда, дар 25 мамлакати дунё таҳсилоти сездаҳсола аз шашсолагӣ амал мекунад.
“Ваъда”-и беш аз даҳсола
Соли гузашта аз Пажӯҳишгоҳи рушди маорифи Академияи таҳсилот ба “Азия-Плюс” гуфта буданд, Вазорати маориф ва илми кишвар нақша дорад, ки дар соли таҳсили 2029-2030 ба низоми таҳсили 12-сола гузарад. Дар асоси нақша, дар ин сурат, қабул ба синфи якум аз 6-солагӣ оғоз шуда, таҳсили асосӣ то синфи 10-ум ҳатмӣ мешавад.
Аз рӯйи нақшае, ки пажӯҳишгоҳ таҳия кардааст, бояд соли таҳсили 2023-2024 марҳилаи озмоишии ин низом оғоз мешуд, аммо ба гуфтаи масъулин, бо пеш омадани чанд мушкил ин кор ба таъхир уфтод. Аммо гуфта нашуд, ки он чӣ мушкил буд.
Зарурати гузаштан ба низоми таҳсили 12-сола ҳанӯз солҳои 2009 ва 2011 дар паёмҳои Эмомалӣ Раҳмон, раисҷумҳури Тоҷикистон зикр шуда буд. Баъдтар, раисҷумҳур дар паёми соли 2015 изҳор дошт, ки то гузаштан ба низоми таҳсили 12-сола мактабҳо бо омӯзгорон таъмин карда шаванд.
Соли 2017 Нуриддин Саид, вазири маорифи вақт зимни нишасти хабарӣ изҳор намуда буд, ки аз соли 2020 мактабҳои таҳсилоти миёнаи умумии Тоҷикистон ба низоми таълими 12-сола гузашта, ин ҷараён тадриҷан ва дар муддати чандин сол сурат хоҳад гирифт.
Соле пеш Зиёдулло Абдулзода, муовини вазири маориф ва илми Тоҷикистон дар мусоҳиба бо нашрияи “Омӯзгор” гуфта буд, таҳсил дар мактабҳои Тоҷикистон то соли 2030-юм 12-сола мешавад.
Дар ҳоле ки зарурати гузариш ба низоми таҳсили 12-сола дар кишвар баррасӣ мешавад, аксар сокинон бар ин боваранд, ки “Беистеъдод дар 15 сол ҳам намеомӯзад”
