Дар соли 2025 ҳаҷми гардиши савдои Тоҷикистон 10,8 млрд доллар, Маҷмӯи маҳсулоти дохилӣ (ММД) 176,9 млрд сомонӣ ва сатҳи таваррум 3,5% -ро ташкил додааст. Дар ин бора Абдураҳмон Абдураҳмонзода, вазири рушди иқтисод ва савдо рӯзи 11-уми феврал дар нишасти матбуотӣ иттилоъ дод.
Соли гузашта гардиши савдои хориҷии Тоҷикистон ба 10 млрд 793 млн 100 ҳазор доллар баробар шудааст, ки ин назар ба соли 2024-ум 20,5% ё 1 млрд 838 млн 100 ҳазор доллар зиёд будааст.
Мисли солҳои қабл, Тоҷикистон нисбат ба фурӯш бештар харид кардааст ва воридот нисбат ба содирот қариб 5,8 млрд доллар зиёд будааст.
Тибқи маълумоти Вазорати рушди иқтисод ва савдои кишвар, соли гузашта воридоти молу маҳсулот 8 млрд 305 млн доллар ва содироти он 2 миллиарду 487,9 млн долларро ташкил додааст. Содирот нисбат ба соли 2024-ум 18,5% ва воридот 27,7% афзудааст.
Бештар аз кадом кишварҳо воридот шудааст?
Соли гузашта ба Тоҷикистон бештар маҳсулоти маъданӣ (16,7%), мошину таҷҳизот (14,6%), фузулоти арзон ва маснуоти онҳо (11,6%), маҳсулоти тайёри озуқа (8,1%) ва маҳсулоти растанипарварӣ (6,4%) ворид шудааст.
Дар соли 2025 Чин бори аввал дар гардиши молу маҳсулот бо Тоҷикистон аз Русия пеш гузашт. Дар ин давра гардиши мол бо Чин 46% ва Русия – 25% афзудааст. Ҳаҷми савдо бо Чин беш аз 2,8 млрд доллар ва Русия – ҳудуди 2,4 млрд долларро ташкил додааст.
Ҳаҷми савдо бо Қазоқистон -1,1 млрд доллар, Ӯзбекистон – 718 млн доллар, Эрон – 483,9 млн доллар, Ҳолланд – 440,9 млн доллар, Туркия 412,9 млн доллар ва Швейтсария – 386 млн долларо ташкил медиҳад.
Соли 2025 Тоҷикистон дар умум бо 127 кишвари ҷаҳон, аз ҷумла 10 кишвари узви ИДМ ва 117 давлатои хориҷи дур молу маҳсулот додугирифт кардааст.
Тоҷикистон бештар чиро содирот кардааст?
Аз Тоҷикистон дар ин давра бештар фузулоти арзон ва маснуоти он – 821,1 млн доллар, маҳсулоти маъданӣ – 806 млн доллар, фулузоти қиматбаҳо – 338,2 млн доллар, газвори насоҷҷӣ ва маснуоти он – 229,6 млн доллар ба хориҷа содирот шудаанд.
Маҳсулоти содиротиро асосан маъдану консентратҳо (24,8%), маъдани сурма (20,1%), фулузоти қиматбаҳову нимқиматбаҳо (13,6%), алюминии аввалия ва маҳсулот аз он (9,9%), нахи пахта (7,1%), қувваи барқ (5,7%), маҳсулоти кишоварзӣ (2,9%), мис ва маҳсулот аз он (2,4%), либосҳои гуногун ва бофташуда (1,8%), ангишт (0,9%) ва семент (0,6%) ташкил медиҳад.
Таваррум пасту ҳаҷми ММД зиёд шудааст
Сатҳи таваррум дар Тоҷикистон соли гузашта 3,5%-ро ташкил додааст, ки ин назар ба соли 2024-ум 0,1 банди фоизӣ камтар будааст.
Ба гуфтаи Абдураҳмон Абдураҳмонзода, таваррум асосан аз ҳисоби болоравии нархи маҳсулоти озуқа – 4,5%, молҳои ғайриозуқа – 1,5% ва хидматрасонӣ – 5,7% ташаккул ёфтааст.
Инчунин, ҳаҷми Маҷмӯи маҳсулоти дохилӣ (ММД)-и Тоҷикистон соли гузашта 176 миллиарду 900 миллион сомониро ташкил додааст, суръати рушди он ба 8,4% баробар аст.
Вазири рушди иқтисод ва савдо мегӯяд, ки ҳаҷми иқтисоди миллӣ соли гузашта асосан аз ҳисоби афзоиши ҳаҷми истеҳсоли маҳсулоти саноатӣ 22,1%, кишоварзӣ 9,5%, гардиши савдо 13,9%, мусофиркашонӣ 10,9%, хидматрасонии пулакӣ 13,2%, боркашонӣ 15,2%, маблағгузорӣ ба сармояи асосӣ 23% таъмин шудааст.
Бояд гуфт, ки пас аз поинравии рушди ММД дар соли 2020 (то 4,5%), тайи 5 соли ахир иқтисоди Тоҷикистон бино ба маълумоти расмӣ, бо суръати нисбатан баланди кофӣ рушд мекунад: 9,2% дар соли 2021-ум, 8% – дар соли 2022-юм, 8,3% – дар соли 2023-юм, 8,4% – дар соли 2024 -ум ва 8,4% – дар соли 2025-ум.
Эмомалӣ Раҳмон, раисҷумҳури Тоҷикистон ҳам зимни ироаи паёми ахири худ ба парлумон зикр карда буд, ки тайи 10 соли охир ҳаҷми ММД 3,4 баробар ва суръати миёнаи солонаи рушди иқтисод дар ин давра 7,6%-ро ташкил додааст.
