Тани беҷони Кароматулло Одинаев, як ҷавони 26-солаи тоҷик, ки ба Русия барои кор рафта буд, имрӯз дар зодгоҳаш деҳаи Басмандаи ҷамоати деҳоти Ваҳдати ноҳияи Деваштич ба хок супурда шуд. Ӯ чанд сол пеш ба Русия барои кор рафта буд ва ахиран дар ҷанги ин кишвар дар Украина кушта шудааст.
Ин дуюм ҷавон аз ин деҳа аст, ки дар ҷанги Русия дар Украина кушта мешавад.
Тибқи иттилои дастраскардаи “Азия-Плюс”, ҷасади Кароматулло Одинаев субҳи имрӯз, 12-уми феврал, тариқи Фурудгоҳи байналмилалии Хуҷанд ба ватан интиқол ёфта, баъдтар дар зодгоҳаш ба хок супорида шудааст.
Маълум нест, ки Одинаев дар чӣ шароит ба ин ҷанг ҷалб шудааст. Маъмулан, зодагони Тоҷикистонро аз зиндон ба ҷанг ҷалб мекунанд, аммо ба қавли чанд нафаре, ки Одинаевро мешинохтанд, ӯ дар зиндон набудааст.
Ҳаётулло Ғафуров, раиси деҳаи Басманда гуфт, Кароматулло писари ягонаи хонадон буд ва се хоҳарбузург дошт. Модараш 5 сол пеш вафот карда будааст.
“Кароматулло пас аз хатми мактаб оиладор шуда, баъдан ба муҳоҷирати корӣ рафта буд. Вале ду моҳ пеш овозаи ба ҷанги зидди Украина ҷалб ва кушта шуданаш паҳн шуд. Ҷасадашро имрӯз оварда, ба хок супурданд”, – гуфт ӯ.
Мақомоти Тоҷикистон ин ҳодисаро расман шарҳ надодаанд. Талошҳои “Азия-Плюс” барои тамос ва суҳбат бо пайвандони Абдумуталиб бесамар анҷомид.
Пештар аз ин, Абдумуталиб Аюбов, як ҷавони дигар аз ин деҳа, ки чанд сол дар Русия буд ва баъди як садамаи маргбор бо иштироки ӯ, ба зиндон андохта шуд, ба ҷанги Русия алайҳи Украина ҷалб ва кушта шуда буд.
Ҷанозаи Абдумуталиби 27-соларо 3-юми ноябр, дар деҳаи Басмандаи ноҳияи Деваштич хонданд ва ба хок супурданд.
Соли гузашта ҳам чанд ҷасади зодагони Тоҷикистон аз ин ҷанг ба ватан оварда, ба хок супорида шуданд.
Охири моҳи сентябри соли 2025 расонаҳо аз кушта шудани Исломиддин Раҳматов, як зодаи 23-солаи Тоҷикистон, дар ҷанги Русия алайҳи Украина хабар доданд. Сумая Саидова, ҳамсари Исломиддин Раҳматов, ки ҳоло ба Тоҷикистон баргаштааст, ба “Азия-Плюс” нақл кард, ки чӣ тавр шавҳараш ба артиши Русия пайваст ва кушта шуд.
Шабакаи телевизионии “Al Jazeera” рӯзи 8-уми октябри соли 2025 дар сомонааш саргузашти шаҳрванди Тоҷикистонро бо номи Муҳаммад навиштааст, ки дар ҷанги Русияву Украина ширкат карда, асир афтодааст. Ӯ гуфтааст, зери шиканҷа ва иҷборан бо артиши Русия шартнома ба имзо расонида, ба ҷанг фиристода шудааст.
Дар ин миён ҳолатҳое ҳам расонаӣ шуд, ки теъдоде барои пули бештар ва ё шаҳрвандиву раҳоӣ аз зиндон, ки мақомоти Русия пайваста тарғиб мекунанд, бо артиши ин кишвар шартнома имзо мекунанд.
Тарҳи “Зистан мехоҳам” (“Хочу жить”), лоиҳа давлати Украина, ки ба ҷамъоварии омори ҷанг машғул аст, моҳи апрели соли 2025 номи 931 зодаи Тоҷикистонро нашр карда, навишт, ки “онҳо бо артиши Русия шартнома баста, зидди Украина меҷанганд ва то имрӯз 196 нафари онҳо кушта шудаанд”.
Мақомоти Тоҷикистон то ҳол ба нашри рӯйхати тарҳи “Зистан мехоҳам” вокуниши расмӣ накардаанд.
Русия ҳеҷ гоҳ пинҳон накардааст, ки шаҳрвандони кишварҳои дигар, аз ҷумла Тоҷикистонро барои имзои шартнома бо артишаш ва минбаъд ҷанг дар Украина ҷалб мекунад.
Мувофиқи иттилои Кумитаи тафтишотии Русия ба ҳолати июни соли 2024, зиёда аз 10 ҳазор муҳоҷири меҳнатӣ, ки шаҳрвандии Русияро гирифтаанд, барои иштирок дар амалиётҳои ҷангӣ дар Украина фиристода шудаанд.