Дар мавзӯи гузашта мо дар бораи чӣ хел ба таври дуруст интихоб кардани ташкилоти молиявию қарзӣ (ТМҚ)-ро барои ҳамкорӣ сухан гуфтем. Имрӯз мо ин мавзӯъро идома дода, батафсил ҳангоми интихоби ташкилоти молиявии қарзӣ ба чӣ аҳамият доданро баён мекунем.
Яке аз меъёрҳои асосӣ ҳангоми интихоби ТМҚ мӯҳлати мавҷудият ва фаъолияти ӯ дар бозори молиявӣ аст. Ба гуфтаи коршиносон, давраи мутаносиб на камтар аз 5-6 сол ҳисобида мешавад. Нуқтаи муҳими дигар, рушди ТМҚ дар давраи бӯҳронӣ аст. Меъёри навбатӣ ҳисоботи молиявии расмӣ аст. Бонкҳо ҳисоботи молиявии солонаро дар ВАО, пас аз тасдиқи он аз ҷониби ташкилоти аудитӣ нашр менамояд.
Ин талабот ба ташкилотҳои молиявии хурд (ТМХ) ҷорӣ нест, бинобарин дастрасӣ ба ҳисоботи молиявии онҳо мушкил аст, ба истиснои ҳолатҳое, ки ТМХ маълумотро дар сомонаҳои худ нашр мекунанд.
Дар ҳолатҳое, ки ҳисоботи молиявӣ дастрас аст, нишондиҳандаҳои зерин бояд омўхта шавад: ҳаҷми сандуқи қарзӣ, сифати он, пардохтпазирӣ, афзоиши даромад ва ғайра. Агар арзёбии ин нишондиҳандаҳо мусбат бошанд, онгоҳ гуфтан мумкин аст, ки ТМҚ боэътимод аст.
Низоми суғуртаи амонатҳо. Дохил будани ТМҚ-и интихоб шударо дар низоми суғуртаи амонатҳо муайян кардан лозим аст.
Муассисони ТМҚ. Дар бораи аъзоёни муассисони ТМҚ омӯзед. Агар ба аъзогии муассисон ширкатҳои маъруф ё ташкилотҳои молиявии байналмилалии обрӯманд дохил бошанд, ин бартарии бузург аст ва баръакс мавҷудияти ширкат ё шахсони алоҳида бо шӯҳрати манфӣ бояд ба мизоҷ даракдиҳанда бошад. Мо бояд ба саволи худ ҷавоб диҳем: Оё ман бо ҳамин ТМҚ ҳамкорӣ кардан мехоҳам?
Обрӯи ТМҚ. Ҳар ТМҚ-и ҷиддӣ дар бораи обрӯи худ ташвиш дошта, барои баланд кардани он пайваста саъю кўшиш менамояд. Обрӯи олӣдараҷа аз сарчашмаҳои расмӣ бояд ташкил шуда бошанд: ВАО, агентиҳои рейтингӣ, аз баррасии коршиносон ва таҳлилгарони бозор. Барои ба хулоса омадан бояд ҳам фикру ҳисоби манбаъҳои ғайрирасмӣ ва ҳам манбаъҳои расмиро дар назар гирифт. Инчунин аз дӯстон ва хешовандоне, ки бо ТМҚ ҳамкорӣ намудаанд. Тафсирҳо дар сурати оқилона истифода бурдани иттилоот метавонад бисёр кӯмак намоянд. Масалан, агар маълумоти манфӣ дар бораи ТМҚ беш аз 90%, бошад, эҳтимол фаъолияташон он қадар дилхоҳ нест. Қалбакӣ кардани 90-100% -и тафсирҳо душвор аст ва баръакс, агар шумораи тафсирҳои мусбат беш аз 90% бошад, он гоҳ бонк сазовори диққати қарзгир аст. Мутаасифона ҳолатҳое, ки рақибон тафсирҳои манфӣ менависанд низ вуыуд доранд.
Сифати хизматрасонӣ ба мизоҷон. Ҳар як мизоҷ фикри худро оиди сатҳи хизматрасонӣ ва сифати он дорад. Ҳар як ТМҚ стандартҳои хизматрасонии мизоҷ ва сифати онро таҳия ва амалӣ мекунад. Муҳим он аст, ки муошират дар дохили ТМҚ ва хизматрасонӣ ба мизоҷон чи тавр сурат мегирад. Ба дастрасиву шаффофияти иттилоот дар тахтаҳои иттилоотии ТМҚ диққат диҳед. Маълумоти пешниҳоднамудаи онҳо бояд пурра бошад, аз ҷумла: механизми дида баромадани арзу шикоят; зудӣ ва шаффофият (ҷавоби хаттӣ ба арзкунанда бояд дар давоми 10 рўзи тақвимӣ пешниҳод карда шавад); инчунин дигар маводи иттилоотӣ, ки ба мизоҷон муфиданд.
ТМҚ бояд аз ҷиҳати хизматрасонӣ пурра ба талаботи Шумо ҷавобгӯ бошад.
Интернет-банкинг ва онлайн технологияҳо. Мавҷудияти Интернет-бонкинг ва онлайн технологияҳои пешрафта, ба мизоҷон барои назорати ҳисоби худро, бидуни омадан ба ТМҚ имкон медиҳад. Бо ёрии Интернет-бонкинг мизоҷи ТМҚ метавонад, амалиёти гуногунро анҷом медиҳад.
Дар таҳияи иттилоот маводи таълимии: Ҳикматов У.С., Койчуева М.Т. Асосҳои саводнокии молиявӣ: маводи таълимӣ. – Б.: ДСРК, 2015. –саҳ.58 истифода шудааст.
Маводҳои рубрикаи “Саводнокии молиявӣ” дар доираи созишномаи ҳамкории муштараки ҶСП “Спитамен Бонк” ва ҶДММ Агентии Иттиллоотии “Азия-плюс” дар соҳаи баландбардории маълумотнокии молиявии аҳолӣ омода шудаанд.
