Роҳбари шуъбаи танзими истилоҳоти Кумитаи забон ва истилоҳоти назди ҳукумати Тоҷикистон Абдураҳими Зулфониён изҳор мекунад, ки дар хатти тоҷикӣ ҳарфи «ц» вуҷуд надорад, зеро забони тоҷикӣ ба гурӯҳи забонҳои ғарбии эронӣ мансуб аст.
“Дар талаффузи ин гурӯҳи забонҳо ҳарфи «Ц» дучор намешавад ва мо набояд мардумро ба гумроҳӣ андозем”, – қайд кард ӯ.
Чанде пеш ҳукумати Тоҷикистон пешниҳод кард, ки ҳарфи «ц» ба алифбои тоҷикӣ баргардонида шавад ва мутахассисони Пажӯҳишгоҳи забону адабиёти Академияи илмҳои ҷумҳурӣ, ки ин пешниҳодро дастгирӣ мекунанд, онро мавриди омӯзиш қарор додаанд.
«Мо аз ҳукумат лоиҳаи қарор дар бораи ба алифбои тоҷикӣ баргардонидани ҳарфи «ц»-ро гирифта, айни замон онро омӯхта истодаем», – хабар дода буд ба «Азия-Плюс» мудири шӯъбаи забони тоҷикии Пажӯҳишгоҳ Сайфиддин Мирзоев.
Ҳарфҳои «ц», «щ», «ы» ва «ь», ки русӣ дониста мешуданд, аз алифбои тоҷикӣ ҳанӯз нимаи солҳои 90-уми асри гузашта хориҷ шуда буданд.
Абдураҳими Зулфониён ба «Азия-Плюс» дар ин робита изҳор намуд, ки айни замон як гурӯҳи иборат аз кормандони Кумитаи забон ва истилоҳот рӯйи ин масъала кор мекунанд ва ояндаи наздик хулосаи онҳо дар бораи бозгашти ҳарфи “ц” ба алифбои тоҷикӣ дар матбуот ба нашр мерасад.
“Аммо ба фикри шахсии ман, барои ба алифбои тоҷикӣ баргардонидани ин ҳарф зарурате вуҷуд надорад, – таъкид дошт ӯ. – Ҳарфи “ц” дар гурӯҳи забонҳои эронии ғарбӣ, ки забони тоҷикӣ ҳам ба онҳо дохил аст, мавҷуд нест, ҳарчанд дар зергурӯҳи забонҳои эронии шарқӣ, масалан дар забонҳои яғнобиву бадахшонӣ ҳарфи “ц” ҳузур дорад”.
Ба гуфтаи ӯ, тоҷикон қаблан алифбои эронии ғарбиро ба кор мебурданд, ки дар он ҳарфи “Ц” вуҷуд надошт.
“Аз соли 1930 то соли 1940 тоҷикон аз алифбои лотинӣ истифода мекарданд, – зикр кард номбурда. – Баъди соли 1940 дар заминаи алифбои кириллӣ алифбои тоҷикӣ бунёд гардида, то нимаи солҳои 90-ум дар алифбои мо ҳарфи “ц” мавриди истифода қарор дошт ё ба истилоҳи дигар ин ҳарф дар забони мо ҳудуди 50 сол мавҷуд буд”.
Зулфониён иттилоъ дод, ки Кумитаи забон ва истилоҳот тавсияҳои худро ба Пажуҳишгоҳи забону адбиёт, мероси хаттӣ ва шарқшиносии Академияи илмҳо равона кардааст, ки дар он бозгашти ҳарфи “ц” ба забони тоҷикиро зарур намешуморад.
Дар ҳамин ҳол, чанде аз олимони тоҷик исрор меварзанд, ки ҳарфи «ц» ҳеҷ гоҳ барои забони тоҷикӣ бегона набуда, он дар забон форсӣ истифода мешавад ва замони хориҷ кардани ин ҳарф аз алифбои тоҷикӣ, ба шитобкорӣ роҳ дода шудааст.
Ҳамчунин хотиррасон мебояд кард, ки соли 2011 аз алифбои тоҷикӣ хориҷ кардани ҳарфҳои «ё», «е», «ю» ва «я» низ ба нақша гирифта шуда буд, вале баъдан аз чунин тасмимгирӣ даст кашиданд.
