Нархи сабикаҳои тиллои ченшудаи Бонки миллии Тоҷикистон (БМТ) давоми моҳи март ба таври назаррас – ба ҳисоби миёна тақрибан ба андозаи 14% поин рафт. Бино ба маълумоти БМТ, агар рӯзи 28 феврал арзиши сабикаи 5-грамма 8132,52 сомониро ташкил медод, пас рӯзи 30 март он то 7003,24 сомонӣ поин рафт. Дар дигар категорияҳои вазн низ ба ин монанд ҷараён ба назар мерасад.
Ба ин тариқ, сабикаи вазнаш 10 грамм аз 16143,12 то 13884,56 сомонӣ, 20 грамм — аз 32152,81 то 27635,70 сомонӣ арзон шуд.
Сабикаҳои нисбатан вазнин низ поинравии ба ин монандро нишон доданд:
50-граммӣ — аз 80164,96 то 68872,19 сомонӣ,
100-граммӣ — аз 160254,77 то 137669,22 сомонӣ.
Ҳамин тариқ, сарфи назар аз вазн, тилло дар моҳи март ба ҳисоби миёна тақрибан ба андозаи 14% арзон шуд.
Поинравӣ на танҳо ба нархҳои фурӯш, балки арзиши бозпас харидани он низ таъсир расонид, ки на аз тағйирёбии шартҳои бонкӣ, балки ба сурати умум арзоншавии тилло гувоҳӣ медиҳад.
Аз ҷумла, талаботи устувор аз ҷониби бонкҳои марказӣ яке аз муҳаррикҳои калидии бозор боқӣ монда, аз нишондиҳанджаҳои миёнаи таърихӣ баланд аст ва таваҷҷуҳи дарозмуҳлат ба ин фулузот (металл)-ро нигоҳ медорад.
Ғайр аз ин, бесуботии сиёсати ҷаҳонӣ ва нақши маъмулии тилло ҳамчун дороии муҳофизатӣ ба дастгирии таваҷҷуҳи сармоягузорон идома медиҳад, зеро дар давраи хавфҳои глобалӣ тилло ба сифати “ҷойи орому осуда” баррасӣ мешавад. Аммо дар дурнамои кӯтоҳмуҳлат бозор метавонад бесубот боқӣ монад: таҳлилгарон ба он ишора мекунанд, ки нархи тилло ба омилҳои ҷаллобӣ, сиёсати Хадамоти федералии захиравӣ (ФРС) ва ҷараёни қурби доллар ҳассос аст ва ин метавонад ба тағйирот ва тасҳеҳ боис гардад.
Сабабҳои асосии поинравии нархи тилло
Таҳлилгарони хабаргузории РБК поинравии нархи тиллоро ба як қатор омилҳо марбут медонанд.
Пеш аз ҳама, ин ҷо сари тасҳеҳот баъди болоравӣ сухан меравад: қаблан нархи тилло ба сатҳҳои рекордӣ расида, поинравии ҳозира ҳамчун бозпасравии табиии бозор ба назар мерасад. Мустаҳкам шудани қурби доллар низ ба ин тамоюл таъсири назаррас расонид ва он маъмулан ҷолибияти тиллоро барои сармояузорон коҳиш медиҳад.
Ҳамчунин интизориҳо аз сиёсати пуливу қарзии ИМА низ ба бозор таъсир расонид, зеро даромаднокии баланд аз дороиҳо бо доллар тиллоро нисбатан камтар ҷолиб месозад.
Ва дар ниҳояти кор, коршиносон таъсири омилҳои ҳаннотӣ ва сабти фоидаҳоро пас аз болоравии нарх зикр мекунанд, ки коҳиши кӯтоҳмуҳлатро қавӣ гардонид.
Профессор Султон Наврӯзов бо таълифи ин силсилакитобҳо як мактаби хоси фалсафӣ ва як самти ҷудогонаи таҳқиқотиро, ки проблемаи қобилияту талабот, умуман нерӯҳои моҳиятии инсон таҳқиқ мешаванд, дар илми замони шӯравӣ ва пасошӯравии Тоҷикистон бунёд гузоштаанд.
Султон Наврӯзов баъди бемории нисбатан тӯлонӣ соли 2018 аз олам даргузашт.