Моҳи январ барои Тоҷикистон пур аз ҳаводиси қобили таваҷҷуҳ буд. Аз ҳаводиси ҷиноӣ ва даргириҳо дар марз то талафоти чеҳраҳои шинохта, тағйироти кадрӣ ва афзоиши ҷаримаҳо.
Ҳамзамон, рӯйдодҳои ҷаҳонӣ – аз рабуда шудани президенти Венесуэла то идомаи эътирозҳо дар Эрон моҳи аввалини соли 2026 ба фазои иттилоотии кишвар печид. Ин шарҳи муфассали ҳаводиси моҳи январ аст.
Аз марги Муҳсин Муҳаммадиев то аввалин генералбонуи тоҷик
Рӯзи 1-уми январ Муҳсин Муҳаммадиев , чеҳраи шинохтаи футболи тоҷик баъди бемории тӯлонии сактаи мағзӣ дар 60-солагӣ даргузашт ва ӯро дар Лучоб ба хок супориданд. Ӯ аз маъруфтарин футболбозони тоҷик дар солҳои 80-уми асри 20 буд ва дар рушди футболи тоҷик саҳми зиёд доштааст.
13-уми январ Ҷамшед Ҷамшедзода, додраси Додгоҳи конститутсионӣ ҷон бохт . Маълум нест, ки Ҷамшедзода аз бино афтодааст ва ё худро ба поён партофтааст. Бархе корбарон дар шабакаҳои иҷтимоӣ худро ҳамсояи додрас муаррифӣ карда навиштаанд, ки Ҷамшедзода мехост ноқили мавҷқабулкунро пайваст кунад, ки “дар натиҷа сараш тоб хурда ба замин афтодааст”.
Шаби 14-уми январ Султонмуроди Одина, шоир, нависанда ва рӯзноманигори тоҷик дар 75-солагӣ даргузашт . Ӯ муассиси маҷаллаи “Маорифи Ҳисор” ва сармуҳарририи маҷаллаи “Ҳисори зарнисор” буд.
Субҳи 14-уми январ бошад, Саодат Амиршоева, аввалин генералбонуи тоҷик ва собиқ вакили Маҷлиси намояндагон дар 73-солагӣ даргузашт.
Тағйироти кадрӣ
Бо дастури раисҷумҳур Абдулло Раҳмонзода , ки то ин дам ёрдамчии президент оид ба масъалаҳои рушди иҷтимоӣ ва робита бо ҷомеа буд, аз вазифа озод ва муовини раиси вилояти Хатлон дар бахши идеология таъин шуд. Ба ҷойи ӯ Анвар Сафарзода , ёрдамчии раисҷумҳур дар масъалаҳои рушди иҷтимоӣ ва робита бо ҷомеа таъин шуд. Сафарзода то ин дам сардори Раёсати маориф, фарҳанг ва иттилооти Дастгоҳи иҷроияи раисҷумҳур буд.
Ҳамчунин бо дастури раисҷумҳур се муовини вазири корҳои хориҷии кишвар нав шуданд. Идибек Қаландар, Нигина Ализода ва Саноӣ Бойзода ба вазифаи муовинони вазири корҳои хориҷии Тоҷикистон таъин шуданд.
Полковники милитсия, Баҳодур Холиқзода муовини вазири корҳои дохилии Тоҷикистон таъин шуда, дар ин вазифа Акбар Насимзодаро иваз кард.
Ҳамчунин, раисони 9 шаҳру навоҳии Тоҷикистон , Кумитаи рушди маҳал ва чанде аз ниҳодҳои тобеи Вазорати мудофиа, Ситоди генералии Қувваҳои Мусаллаҳи кишвар, инчунин Қушунҳои сарҳадӣ ва Гвардияи миллӣ нав шуданд.
Ҷаримаҳо зиёд шуданд
Аз оғози соли нав бо боло рафтани нишондиҳанда барои ҳисобҳо ва иловаи тағйирот ба бархе қонунҳо баъзе ҷаримаҳо боло рафтанд.
Ҷаримаҳои гаронтарин дар ин бахш барои рондани нақлиёт дар ҳолати мастӣ , надоштани ҳуҷҷати ронандагӣ ва ҳамлу нақли борҳои калонҳаҷму вазнин бе доштани иҷозатномаи боркашонӣ таъин мешавад.
Ҳамчунин, ҷарима барои гурез аз андоз ва дигар пардохтҳои марбут ба андоз низ қариб як баробар зиёд шуд ва акнун шаҳрвандон барои саркашӣ аз андоз то 1560 сомонӣ, мансабдорон ва соҳибкорони инфиродӣ то 15 ҳазору 600 сомонӣ ва ширкату корхонаҳо то 23 ҳазору 400 сомонӣ ҷарима месупоранд. Дар баргаҳои мо бо меъёри болоравии ҳаҷми ҷаримаҳои андозӣ ва меъёри қаблии он иттилоъ гиред.
Ҳамзамон, арзиши боҷ, ҷаримаҳои дигар ва дигар пардохтҳои ҳатмӣ, ки аз рӯйи нишондиҳанда барои ҳисобҳо муайян мешавад, зиёд шуд. Аз ҷумла, нархи парасторӣ дар кӯдакистонҳои давлатӣ низ ба 156 сомонӣ баробар шуд.
Бозёфти чойхонаи тоҷикӣ, ҷоизаи Абдунабӣ Сатторзода ва Нигина Амонқулова
Дар ин моҳ аз бозёфти таркибҳои нодири чойхонаи тоҷикӣ дар штати Мэриленди Амрико хабар расид. Онҳоро як мушовири молу мулк аз анборе дар Амрико пайдо кард.
Абдунабӣ Сатторзода, адабиётшинос ва мунаққиди тоҷик дар шашумин Ҷашнвораи байналмилалии Бедили Деҳлавӣ дар Эрон барои саҳмаш дар омӯзиш ва муаррифии адабиёти форсӣ нахустин Ҷоизаи байналмилалии Бедилро соҳиб шуд . Якҷо бо ӯ Шариф Ҳусайнӣ Қосимӣ аз Ҳинд ва Орифи Навшоҳӣ аз Покистон низ ин ҷоизаро гирифтанд.
Эмомалӣ Раҳмон, раисҷумҳури кишвар бо як дастур барои баргузории озмунҳои ҷумҳуриявии “Илм – фурӯғи маърифат”, “Фурӯғи субҳи доноӣ китоб аст” ва “Тоҷикистон – ватани азизи ман” 26,4 млн сомонӣ ҷудо кард – барои “Илм – фурӯғи маърифат” 9,87 млн, “Фурӯғи субҳи доноӣ китоб аст” 8, 29 млн ва “Тоҷикистон – Ватани азизи ман” 8,26 млн сомонӣ.
Дар низомномаи озмунҳои мазкур чанд тайғирот низ ба назар мерасад, ки метавонед дар ин матлаб мутолиа кунед: Аз имтиёзҳои нав ба довталабон то таъсиси пойгоҳи ягонаи электронӣ. Дар озмунҳои ҷумҳуриявӣ чӣ тағйир ёфт?
Нигина Амонқулова, Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон, рӯзи 28-уми январ дар Ӯзбекистон бо нишони фахрии “Эҳтиром ба фарҳанг ва ҳунар” қадрдонӣ шуд. Пеш аз ин, ӯ рӯзи 24-уми январ дар шаҳри Глазгои Шотландия дар маҳфили бузургдошти Роберт Бёрнс ва Мавлоно Ҷалолуддини Балхӣ – ду шоире, ки эҷодиёташон ба ҳамдигар наздик аст, ҳунарнамоӣ кард.
Аз марги размикори тоҷик то боздошти марде, ки занашро 11 корд зад
Дар пайи муноқишаи гурӯҳе аз наврасон дар шаҳри Кӯлоб Муҳаммадалӣ Саъдуллоев, размикори тоҷик кушта ва ду иштирокчии дигари ин муноқиша захмиву дар беморхона бистарӣ шудаанд.
Дар пайванд ба ин ҳодиса Сулаймон Одинаев, як сокини 19-солаи ин шаҳр ҳамчун гумонбар боздошт шудааст .
Саъдуллоев дар соли 2024 унвони қаҳрамони ҷаҳон оид ба муҳорибаҳои омехта ва қаҳрамони Тоҷикистон дар ин риштаро ба даст оварда буд.
Ҳамчунин, зане дар Хуросон барои куштори духтарчаи сесолааш 18 сол равонаи зиндон шуд . Ин зан “аз якравии фарзанди хурдсолаш барои ширинӣ асабӣ шуда, духтарчаро латукӯб ва бо селофан буғӣ карда куштааст”.
Дар Муъминобод Наврӯзи Зафар ном ҷавони 28-сола бо гумони куштори ҳамсари собиқаш “дар заминаи хусумату рашк” боздошт шуд. ВКД мегӯяд, ӯ ҳамсарашро дар хонаи худи зан ва дар пеши чашми модараш 11 корд задааст.
Як модари ҷавон бо ду кӯдаки хурдсолаш дар ноҳияи Айнӣ аз дуди ангишт заҳролуд шуда, духтари чорсолаашро аз даст дод. Ҳодиса шаби 7 ба 8-уми январ дар деҳаи Кумарғи ин ноҳия рух додааст.
Инчунин, мақомот аз боздошти як зани 34-солаи сокини ноҳияи Рӯдакӣ хабар дод, ки қасди фурӯши писари 8-моҳааш бар ивази 100 ҳазор сомони ро доштааст. Ӯ 18-уми январ боздошт ва алайҳаш бо иттиҳоми “савдои кӯдакон” (моддаи 167 КҶ) парвандаи ҷиноӣ боз шудааст.
Мақомот алайҳи як сокини 28-солаи ноҳияи Айнӣ бо иттиҳоми ба худкушӣ расонидани занаш парвандаи ҷиноятӣ боз кардаанд. Гумонбар мунтазам шаъну шарафи ҳамсарашро паст мекардааст. Ӯ ҳамсари 26-солаашро дар хонаи зисташон мавриди латукӯб қарор додааст ва зан 17-уми январи соли 2026 “бо мақсади худкушӣ бо корди хоҷагӣ як маротиба ба шикамаш зарба зада, суиқасди худкушӣ намуда, ҷароҳати ҷисмонӣ бардоштааст”.
Қиссаҳои ҷолиби моҳ
Дар ин моҳ Назурбибӣ, духтараки 7-солаи бо тайёра ба садама дучоршуда ва Маҳмурод Ашӯров, кӯҳнаварде, ки соли 1969 дар минтақаи Сағирдашт ӯро наҷот дода буд, бо гузашти 57 сол ба дидори ҳам расиданд . Ин мулоқот пас аз нашри матлаби “Азия-Плюс” иттифоқ афтод. Назурбибӣ баъди нашри қиссаи наҷотбахшаш аз худ дарак дод ва ба дидори наҷотбахши худ – Маҳмурод Ашӯров рафт.
VIDEO
Даргириҳо дар марзи Афғонистону Тоҷикистон
Дар аввалин моҳи соли 2026 дар марзи Тоҷикистон бо Афғонистон ду даргирӣ сабт шуд. Қӯшунҳои сарҳадии КДАМ-и Тоҷикистон гуфт, 18-уми январ “чор террорист”, ки сарҳади давлатиро шикаста, аз самти Афғонистон ворид шудаанд ва 30-юми январ “5 қочоқбари афғон” марзи Тоҷикистонро ғайриқонунӣ убур кардаанд, ки се қочоқбар кушта шудаанд .
Соли гузашта дар пайи ду ҳамлаи дигар дар рӯзҳои 26 ва 30-юми ноябр аз Афғонистон ба ноҳияҳои наздимарзии Тоҷикистон 5 шаҳрвани Чин кушта ва панҷ нафари дигар захмӣ шуданд.
Вазъи тоҷикон дар Русия
Рӯзи 7-уми январ дар шаҳри Самараи Русия ҷасади се узви оилаи тоҷикро, ки аз бӯйи газ заҳролуд шудаанд , пайдо карданд ва 12-уми январ дар зодгоҳашон, деҳаи Шедруди ҷамоати деҳоти Заргари ноҳияи Кӯшониён ба хок супоридаанд.
Мақомоти Русия аз боздошти Имомалӣ Турдиев, ҷавони 19-солаи зодаи Тоҷикистон бо гумони куштори як ҷавони 18-солаи Русия дар пайи як муноқиша дар шаҳри Электростал хабар доданд. Нисбати ин ҷавон бо иттиҳоми куштор (моддаи 105, қисми 1) парвандаи ҷиноӣ боз шуда, тафтишот идома дорад ва ин модда то 15 соли зиндонро пешбинӣ мекунад.
Аммо Наврӯз Одинаев, ҳуқуқшиноси тоҷик дар саҳифаи худ дар “Фейсбук” боз шудани парванда бо иттиҳоми кушторро нисбати ин ҷавон маҳкум карда, далели аз ҷаобгарӣ озод шудани ӯро баён кард.
Лағви раводид, имкони будубош ва боз як иди нав
ВКХ Тоҷикистон хабар дод, ки аз аввали моҳи март Тоҷикистон ва Эрон реҷаи раводид (виза)-ро барои ронандагони ҳамлу нақли байналмилалии якдигар бекор мекунанд .
Онҳо метавонанд дар кишварҳои якдигар бидуни раводид то 30 рӯз дар ҳар давраи 90-рӯза иқомат кунанд.
9-уми январи соли 2026 Маҷлиси намояндагон созишномаеро қабул кард, ки тибқи он шаҳрвандони Тоҷикистону Қирғизистон то 60 рӯз бидуни бақайдгирии расмӣ , ҳуқуқи будубош дар қаламрави ҳамдигарро пайдо мекунанд. Ин санад 1-уми феврали соли 2018 имзо шуда буд ва баъди 8 сол – рӯзи 9-уми январи соли 2026 ба тасвиб расид. Маълум нест, ки парлумони Қирғизистон низ созишнмаоро тавсиб кард ё на.
Инчунин, вакилони парлумон лоиҳаи тағйиру илова ба қонун дар бораи рӯзҳои идро ба тасвиб расониданд, ки тибқи он 1-уми июл дар кишвар “Рӯзи кормандони соҳаи суғуртаи иҷтимоӣ ва нафақа” таҷлил мешавад.
Шикоят аз Ӯзбекистон ва тарҷумаи истилоҳоти низомӣ
Муовини сарвазири Ӯзбекистон дар пайи шикояти соҳибкорони ин кишвар аз иқдоми мақомоти Тоҷикистон дар мавриди "эҷоди монеа" барои вуруди масолеҳи сохтмон, гуфт, ки дар чунин сурат "мо ҳам посухи ҳамсон медиҳем" ва ба сафири кишвараш дар Душанбе талаб кард, ки "ба онҳо паёми моро расонед".
Гап сари ин аст, ки аз 1-уми декабри соли 2025 Тоҷикистон барои 1 тонна сафолпораи кулолии Ӯзбекистон 450 доллар пардохти иловагӣ ҷорӣ карда, арзиши заминавии гумрукӣ дар сатҳи 300 доллар муқаррар шудааст.
Ӯзбекистон соли 2026 мехоҳад истилоҳоти низомии русиро ба вожаҳои ӯзбекӣ тарҷума кунад . Ҳоло Комиссияи истилоҳшиносӣ тарҷумаи 41 калимаи русӣ ба гузинаҳои ӯзбекиро баррасӣ дорад. Дар ҳоле ки кишвари ҳамсоя нав истилоҳоти низомиашро ӯзбекӣ мекунад, талошҳои чандинсолаи бархе аз донишмандон аз Тоҷикистон барои тоҷикӣ кардани рутбаҳои низомӣ то кунун бенатиҷа анҷомидааст.
Асардуздӣ, “Маркази ягонаи реклама” ва интернети насли 5G
Раиси Комиссияи олии аттестатсионӣ (КОА) гуфт, соли 2025 дар ҳеҷ кори диссертатсионӣ ҳолати асардуздӣ ба қайд гирифта нашудааст , вале дар беш аз 100 кори илмӣ истифодаи ҳуши маснуӣ ошкор шудааст.
Кумитаи радио ва телевизион бошад дар нишасти матбуотиаш аз таъсиси “Маркази ягонаи реклама” , ки ҳадафи он танзим ва ба тартиб даровардани пахши таблиғ ё реклама дар телевизион ва радиоҳобудааст, хабар дод.
Сардори Хадамоти алоқа гуфт , нақшаи насби пойгоҳҳои насли 5G дар Тоҷикистон барои солҳои 2026–2030 тасдиқ шуда, мутобиқи ин нақша, дар 65 шаҳру ноҳияи кишвар бо иштироки ширкатҳои ироадиҳандаи алоқаи мобилӣ пойгоҳҳои стандарти 5G насб мешавад.
Идомаи “ҷанг” бо “ӯ” ва “у” ва ваъдаи вазир
Дар нишасти матбуотии Кумитаи забон ва истилоҳот, ки бо ҳузури Сахидод Раҳматуллозода, роҳбари ин ниҳод доир шуд, имлои “у” ва “ӯ” тунд баҳс шуд. Акнун дар вожаҳои ҳамреша бо калимаи “омӯхтан”, аз ҷумла “омӯз”, “омӯзгор”, “омӯзиш” ба ҷойи ҳарфи “ӯ” ҳарфи “у” навишта мешавад. Ҳамчунин, мувофиқи Имлои нави забони тоҷикӣ ва Фарҳанги тафсирии забони тоҷикӣ, ки соли 2025 Кумитаи забон ва истилоҳот нашр кардааст, чанд калимаи тоҷикӣ, ки қаблан бо ҳарфи “ӯ” навишта мешуданд, акнун бо “у” навишта мешаванд.
Далели ин тағйирот чист ва донишмандон дар ин масъала чӣ далоил доранд, дар ин пайванд мутолиа кунед.
Далер Ҷумъа, вазири энерҷӣ ва захираҳои оби Тоҷикистон дар нишасти хабарӣ ваъда дод, ки дар моҳи шарифи Рамазон реҷаи интиқоли барқ пурра риоя мешавад ва имкон дорад, ки аҳолӣ бештар бо барқ таъмин шаванд. Аммо ӯ нагуфт, ки интиқоли барқ дар ин марҳила чӣ қадар зиёд хоҳад шуд. Ба гуфтаи ӯ, ин низ аз резиши об дар дарёҳо вобаста аст.
Гусели моҳ бо таҷлили ҷашни Сада
Моҳи январро тоҷикистониён бо таҷлили ҷашни Сада хайрбод гуфтанд. Рӯзи 31-уми январ дар Боғи ба номи Абулқосим Фирдавсии шаҳри Душанбе ҷашни Сада баргузор шуд ва кишоварзон аз шаҳру ноҳияҳои кишвар маҳсулотеро, ки ифодагари Сада ҳастанд, ба намоиш гузоштанд.
Тибқи анъана, иштирокдорон нахуст гулхан афрӯхтанд, ки яке аз рамзҳои ҷашни Сада мебошад. Гузориши моро дар ин пайванд бубинед.
Аз рабудани Мадуро то эътирозҳои Эрон
Шаби 2 ба 3-юми январ Николас Мадуро, раисҷумҳури Венесуэла бо ҳамсараш аз сӯйи нерӯҳои вижаи Амрико рабуда шуд. Ӯ ҳоло дар боздоштгоҳе дар Амрико нигоҳ дошта мешавад ва қарор аст дар додгоҳи ин кишвар муҳокима шавад.
Коршиносон рабудани раисҷумҳури як кишвар аз сӯйи Амрикоро “намоиши қудрат” ва “паём ба Чину Русияву Эрон” унвон карда, аз он нигаронанд, ки ин амал “низоми оламро барҳам мезанад”.
Чанде пас, 7-уми январ Доналд Трамп, раисҷумҳури ИМА фармонеро имзо кард, ки тибқи он кишвараш узвияти худро дар 66 созмон ва созишномаи байналмилалӣ қатъ мекунад . Ин рӯйхат 31 сохтори СММ ва 35 созмони дигари ҷаҳониро дар бар мегирад. Дар пайи ин, Антонио Гуттериш, дабири кулли СММ аз саривақт пардохт нашудани аъзоҳақӣ ва мушкилот дар хазинаи ин созмон гуфт.
Эътирозҳо дар Эрон поёни моҳи декабри соли гузашта оғоз шуд ва дар моҳи январ идома ёфт. Он дар пайи уфти арзиши пули риёл (пули миллии Эрон) ва афзоиши таваррум оғоз шуд. Мақомоти Эрон мегӯянд, дар пайи эътирозҳои ахир дар ин кишвар 3 ҳазору 117 тан ҷон бохтаанд , ки аз ин 2 ҳазору 427 шаҳрванди оддиву кормандони нерӯҳои амниятӣ ва 690 “террорист ва шӯришгар” будаанд.
Ҳамчунин, ин моҳ раисҷумҳур ва намояндаҳои Амрико, Русия ва Украина чанд мулоқотҳое барои поёни ҷанги Русия дар Украина доштанд. Шаби 22 ба 23-юми январ дар Маскав Владимир Путин, раисҷумҳури Русия бо Стив Уиткофф, фиристодаи махсуси раисҷумҳури Амрико ва Ҷаред Кушнер, соҳибкор ва домоди Доналд Трамп мулоқот кард. Чанд соат пештар аз ин, Владимир Зеленский ва Доналд Трамп, раисҷумҳурони Украина ва Амрико дар ҳошияи Ҳамоиши иқтисодӣ дар Давос мулоқот ва сӯҳбат карданд.
Пас аз ин, ҳайатҳои се кишвар дар шаҳри Абу-Забии ИМА мулоқот ва музокира карданд ва дар назар аст, мулоқоти навбатии онҳо 4-5-уми феврал идома ёбад.
Ҳамчунин, дар ин моҳ Доналд Трамп ба таври расмӣ аз таъсиси Шӯрои сулҳ барои ҳалли қазияи Фаластин ва Исроил хабар дод. Коршиносон тахмин мезананд, ки ин ниҳод метавонад ҷойгузини Созмони Милали Муттаҳид (СММ) бошад.
Дар Telegram , Facebook ва Instagram бо мо бимонед.
