Шаби гузашта, 1-ум ба 2-уми март низ ҳамлаҳои Амрикову Исроил ба чанде аз нуқтаҳои Эрон ва ҳадаф қарор додани Исроил ва пойгоҳҳои низомии Амрико дар Ховари Миёна аз ҷониби Эрон идома дошт.

Ҳамзамон, шаби гузашта “Ҳизбуллоҳ”-и Лубнон дар вокуниш ба ҳамлаи Амрико ва Исроил ба Эрон ва кушта шудани Алии Хоманаӣ, раҳбари олии ин кишвар, ба Исроил бо мушак ва паҳпод ҳамла кардааст.

Кишварҳои халиҷи Форс дар вокунише гуфтанд, агар Эрон ҳамлаҳояшро қатъ накунад, барои дифоъ аз худ “ҳамаи иқдомҳои зарурӣ”-ро баррасӣ хоҳанд кард. Дабири Шӯрои амнияти миллии Эрон гуфт, Эрон бо Амрико "ҳеҷ гуна музокира нахоҳад дошт".

Чанде пеш, Артиши Исроил аз мавҷи нави ҳамлаҳои мушакиву паҳподии Эрон хабар дода, садои бонги хатар дар чанд шаҳри ин кишвар, аз ҷумла, Бир-ус-Сибъа, Телавив ва Байтулмқаддасро баланд кардааст.

Ҳамчунин, расонаҳои Эрон аз шунида шудани садои таркиш дар Теҳрон ва ҳамлаи Амрикову Исроил ба шаҳри Санандҷ гузориш медиҳанд. Ба навиштаи "ИРНО", ба ду нуқтаи ин шаҳр ҳамла сурат гирифта, 3 тан кушта ва чанд нафари дигар захмӣ шудаанд.

“Эрон бо Амрико музокира намекунад”

Дар ҳамин ҳол, Алӣ Лориҷонӣ, дабири Шӯрои амнияти миллии Эрон хабарҳои расонаҳои амрикоӣ дар робита ба он ки гӯё Теҳрон талоши наверо барои аз сар гирифтани музокирот бо Вашингтон анҷом додааст, рад кард. Ӯ дар нигоштае дар саҳифаи "Х"-и худ гуфтааст, ки "мо ҳеҷ гуна музокирае бо Амрико нахоҳем дошт".

Ин изҳороти Лориҷонӣ пас аз он нашр шуд, ки бархе расонаҳои амрикоӣ иддао карданд, ки мақомдорони Эрон пас аз куштори Алии Хоманаӣ, раҳбари олии Эрон тавассути миёнҷигарони Уммон талоши аз сар гирифтани музокира бо Амрикоро анҷом додаанд.

Вокуниши кишварҳои халиҷи Форс ба ҳамлаи Эрон

Аъзои Шӯрои ҳамкории кишварҳои халиҷи Форс гуфтаанд, ки агар Эрон ҳамла ба ин кишварҳоро қатъ накунад, барои дифоъ аз худ “ҳамаи иқдомҳои зарурӣ”-ро баррасӣ хоҳанд кард.

Вазирони корҳои хориҷии кишварҳои узви ин Шӯро – Иморот, Баҳрайн, Арабистони Саудӣ, Уммон, Қатар ва Кувайт рӯзи 1-уми март нишасти изтирории маҷозӣ баргузор карданд ва аз Эрон хостаанд, ки “ҳамлаҳоро қатъ кунад ва барои коҳиши танишҳо бо Амрико ба дипломатия рӯ оварад”, навиштааст BBC.

“Ҳизбуллоҳ” ба Исроил ҳамла кард, артиши Исроил ба Лубнон зарба зад

Ҳамчунин, шаби гузашта "Ҳизбуллоҳ"-и Лубнон эълон кард, ки дар вокуниш ба ҳамлаи Амрико ва Исроил ва кушта шудани Алии Хоманаӣ, раҳбари олии ин кишвар, ба Исроил бо мушак ва паҳпод ҳамла кардааст. Артиши Исроил ин ҳамларо тасдиқ карда, гуфтааст, ки як мушакро раҳгирӣ кардааст.

Ба навиштаи расонаҳои исроилӣ, ин аввалин ҳамлаи "Ҳизбуллоҳ" пас аз имзои оташбас миёни ин гурӯҳ ва Исроил дар моҳи ноябри соли 2024 аст.

Вазорати тандурутсии Лубнон эълон кард, ки дар пайи ин ҳамлаҳо дасти кам 31 нафар кушта ва 149 тан захмӣ шудааст. Бояд гуфт, шаби гузашта "Ҳизбуллоҳ"-и Лубнон расман эълон кард, ки дар ҳимоят аз Эрон вориди ҷанг бо Исроил мешавад.

Артиши Исроил Эълон кардааст, ки ҳоло ба Лубнон ҳамлаҳои навро оғоз кардааст. Ин ниҳод гуфтааст, ки барои чанд рӯз ҷанг дар Лубнон омодагӣ мегирад.

Дар ҳамин ҳол, расонаҳо аз ҳамлаҳои нави Эрон ба бинову пойгоҳҳои марбут ба Амрико дар кишварҳои арабӣ, аз ҷумла, шаҳри Давҳаи Қатар, шаҳри Ақабаи Урдун, Баҳрайн ва шаҳри Дубайи Иморот гузориш медиҳанд.

Кувайт эълон кард, ки дар пайи ҳамлаҳои мушакии Эрон ба пойгоҳҳои Амрико дар ин кишвар, 1 нафар кушта ва 32 каси дигар маҷруҳ шудаанд. Маълум нест, ки онҳо киянд. Вазорати диофи Кувайт муддаӣ шудааст, ки "97 мушаки болистик ва 283 паҳпод"-и Эронро раҳгирӣ кардааст.

Дар ҳамин ҳол, "Ройтерз" навиштааст, ки аз бинои Сафорати Амрико дар Кувайт дуд баланд мешавад. То кунун дар мавриди ин ҳодисаҳо иттилои расмӣ вуҷуд надорад.

Имороти Муттаҳидаи Арабӣ гуфтааст, ки дар ҳамлаҳои интиқомҷӯёнаи Эрон ба пойгоҳҳои Амрико дар ин кишвар "3 нафар кушта ва 58 тани дигар захмӣ шудааст". Вазорати дифои ин кишвар гуфтааст, ки афроди кушташуда шаҳрвандони Непал, Бангладеш ва Покистон буданд. Ин ниҳод иддаъо кардааст, ки 165 мушаки болистик ва 541 паҳподи Эронро то кунун муайян ва 152 мушаку 506 паҳподро сарнагун кардааст.

Дар ҳамин ҳол, Имороти Муттаҳидаи Арабӣ сафораташ дар Теҳронро баста, дипломатии худро бозпас хондааст. Ба гузориши хабаргузории "Ал-Ҷазира", ин кишвар эълон кардааст, ки ин кор пас аз ҳамлаҳои интиқомҷӯёнаи Эрон ба пойгоҳҳои марбут ба Амрико дар Иморот анҷом шудааст.

Ҳамлаҳо аз “Садову симо” то бемористони Гандии Теҳрон

Ҳамчунин, тибқи хабарҳои охирини расонаҳои Эрон, теъдоди кушташудаҳои мактаби духтаронаи шаҳристони Миноби Эрон ба 165 тан расидааст. Дар ҳамлаи Амрикову Исроил ба ин мактаб даҳҳо тани дигар захмӣ шудааст.

Шаби гузашта бахшҳое аз Созмони садову симо (радио ва телевизион)-и давлатии Эрон ҳадафи ҳамла қарор гирифтаанд. Хабаргузории Садову симо гуфт,ин ҳамлаҳо аз сӯи Амрико ва Исроил сурат гирифт. Бархе расонаҳо Эрон навиштаанд, ки дар пайи ҳамла ба Садову симо барномаҳои он чанд лаҳза қатъ гардидаанд. 

Хабаргузории "Форс" навиштааст, ки ба минтақаи Шариатӣ ва сероҳаи Заробхона дар Теҳрон мушак расидааст. Ҳамчунин, гузоришҳое аз ҳамла ба минтақаҳои дигари Теҳрон ҳам нашр шудаанд. "Форс" навореро нашр кардааст, ки мардуми Эрон дар майдони Валиасри Теҳрон ҳангоми фаъолияти падофанди Эрон шиор сар медиҳанд. Дар ҳамин ҳол, ин расона бо нашри чанд навор аз ҳамла ба бемористони Гандӣ дар Теҳрон низ хабар дод.

Хабаргузории ББС бо такя ба расонаҳои Эрон навиштааст, ки ба бандари Чобаҳори Эрон низ шоми имрӯз ҳамла сурат гирифтааст. Талафоти эҳтимолии ин ҳамлаҳо маълум нест.

Ҳамчунин, хабаргузории "Тасним" аз ҳамла ба фармондеҳии интизомии шаҳристони Рай гузориш дода, навиштааст, ки дар ин ҳуҷум чанд бинои атрофи он ҳам зарар дидаанд. Ин расона навиштааст, ки бар асоси гузоришҳои аввалия, чанд нафар дар ин ҳамла кушта ва чанд тани дигар зери вайронаҳо мондааст.

Расонаҳои Эрон аз бархостани дуд дар минтақаҳои гуногуни Теҳрон аксу навор нашр карда, аз ҷумла навиштаанд, ки дар ҳамлаҳои шаби гузашта майдони Нилуфар ва бахшҳое аз Бозори Теҳрон ҳадаф қарор гирифтаанд.

Хабаргузории "Нур нюс"-и Эрон ҳадди ақал аз 20 кушта дар майдони Нилуфар гузориш додааст. ББС навиштааст, ки дар ҳамла ба ин макон як бинои пулис ҳам ҳадаф қарор гирифта, тахриб шудааст.

Эълони номи чанде аз фармондеҳони кушташудаи дигар

Эрон номи 7 фармондеҳи дигари низомӣ ва иттилоотияшро эълон кард, ки дар ҳамлаҳои Амрикову Исроил кушта шудаанд.

Расонаҳои Эрон ном ва мансаби онҳоро чунин навиштаанд:

Муҳаммад Шерозӣ, раиси дафтари раҳбари Эрон дар умури низомӣ;

Солеҳ Асадӣ, муовини иттилооти Ситоди кулли Нерӯҳои мусаллаҳи Эрон;

Муҳсин Дарабоғӣ, муовини омод ва пуштибонии Нерӯҳои мусаллаҳи Эрон;

Ғуломризо Ризоиён, раиси Созмони иттилооти ФАРОҶО;

Баҳром Ҳусайнӣ, раиси Идораи тарҳ ва амалиёти Ситоди кулли Нерӯҳои мусаллаҳи Эрон;

Ҳасаналӣ Тоҷик, раиси идораи омоди Ситоди кулли  Нерӯҳои мусаллаҳи Эрон;

Маълум нест, ки онҳо дар чӣ замон ва дар куҷо ҳадафи ҳамла қарор гирифтаанд.

Бритониё гуфт, ки ба Амрико иҷозаи истифода аз пойгоҳҳояш барои ҳамла ба Эронро медиҳад

Ҳамзамон, Бритониё эълон кард, ки ба Амрико иҷозаи истифода аз пойгоҳҳояш барои ҳамла ба Эронро медиҳад. Ин тасмимро шоми якшанбе Кир Стармер, нахуствазири Бритониё эълон кардааст.

Ӯ гуфтааст, ки Лондон бо дархости Вашингтон барои истифода аз пойгоҳҳои Бритониё дар анҷоми ҳамлаҳое, ки Стармер онҳоро "дифоӣ" хондааст, мувофиқат кардааст.

Дар ҳамин ҳол, нахуствазири Бритониё изҳор доштааст, ки Лондон аз "иштбоҳҳояш дар Ироқ" сабақ гирифта аст ва дар ҳамлаҳои аввалия ба Эрон иштирок накарда, дар ҳуҷумҳои баъдӣ ҳам вориди ҷанг нахоҳад шуд.

Ҳамзамон Бритониё аз як ҳамлаи эҳтимоли паҳподӣ ба пойгоҳи низомиаш дар Қибрис хабар додааст. Вазорати дифои ин кишвар гуфтааст, шаби якшанбе ба як пойгоҳи Нерӯҳои ҳавоии салтанатии ин кишвар дар Қибрис ҳамлаи паҳподӣ ва мушакӣ сурат гирифтааст. Гуфта мешавад, талафоти ҷонӣ вуҷуд надорад.

Амрико кушта шудани се сарбозашро тасдиқ кард

Амрико эълон кард, ки се сарбозаш дар ҳамлаҳои Эрон кушта шуда, 5 тани дигар сахт захм бардоштаанд. Фармондеҳии Артиши Амрико дар Ховари Миёна, ҳамчунин, гуфтааст, ки чанде дигар аз сарбозони амрикоӣ ҷароҳатҳои ҷузъӣ гирифтаанд.

Сипоҳи Посдорони Эрон эълон кард, ки нови ҳавопаймобари "Abraham Lincoln"-и Амрикоро бо 4 мушаки болистик ҳадафи ҳамла қарор додааст. Иёлоти Муттаҳид ин хабарро рад карда, гуфтааст, ки "мушакҳои шиликшуда ба ин нов наздик ҳам нашудаанд".

Исроил Эълон кард, ки дар ҳамлаи мушакии рӯзи якшнабеи Эрон ба шаҳри Байт-Шемеши ин кишвар 9 исроилӣ кушта ва 28 тани дигар захмӣ шудааст.

Дар рӯзи аввали ҷанги Амрикову Исроил дар Эрон Алии Хоманаӣ, раҳбарии олии Эрон, дабири Шӯрои олии дифоъву вазири дифоъ ва фармондеҳи кулли Сипоҳу раиси ситоди кулли артиши Эрон кушта шуданд.

Алии Хоманаӣ кӣ буд ва чӣ корнома дошт, дар ин матлаби мо хонед.

Дар бораи фармондеҳони баландпояи Эрон, ки дар ҳамлаи Армико ва Исроил кушта шуданд, дар ин матлаби мо мутолиа кунед.

Дар Telegram, Facebook ва Instagram бо мо бимонед.

Масъуд Пизишкиён, раисҷумҳури Эрон, баъди оғози ҳамлаи Амрикову Исроил ба кишвараш, бори аввал аз худ дарак дода, дар паёми кӯтоҳе, ки онро Садову симои Эрон нашр кардааст, марги Алии Хоманаӣ, раҳбари Эронро таслият гуфтааст. 

Ин аввалин паёми навории дар пасманзари хабарҳои зиддунақиз дар бораи маргаш аст.

Пизишкиён дар навори кӯтоҳ гуфтааст, ки Нерӯҳои мусаллаҳи Ҷумҳурии Исломӣ "бо қудрат дар барҳам кӯбидани пойгоҳҳои душманон дар иқдоманд ва иқдом хоҳанд кард ва душманонро мисли ҳамеша ноумед хоҳанд кард".

Ҳамчунин, ахиран хабаргузории ИЛНА-и Эрон бо такя ба манобеи худ, аз эҳтимоли кушта шудани раисҷумҳури пешини кишвар Маҳмуд Аҳмадинажод хабар медиҳад. Мақомоти расмии Эрон ин хабарро ҳоло тасдиқ накардаанд. Давоми рӯз дар бораи бомбборон шудани хонаи Аҳмадинажот хабарҳои зиддунақиз нашр шуда буданд.

Бояд гуфт, дар замони "ҷанги 12-рӯза" ҳам дар бораи кушта шудани Маҳмуд Аҳмадинажод хабарҳои ҷаълӣ нашр шуда буд, аммо баъдан он аз сӯйи мақомоти Эрон такзиб шуда буд.

Бояд гуфт, Маҳмуд Аҳмадинажод аз мунтақидони сарсахти режими Исроил ва Амрико буд ва ҳамеша бо лаҳни тунд аз онҳо ном мебурд.

Дар ҳамин ҳол, рӯзи дуюми ҷанги Амрико ва Исроил дар Эрон бо мушакборону бомбафканӣ идома кард.

Артиши Исроил эълон кард, ки ду исроилӣ дар ҳамлаҳои Эрон ба Исроил кушта шудаанд. Илова бар ин, Вазорати беҳдошти Исроил гуфтааст, ки дар пайи ҳамлаҳои Эрон 456 тан дар Исроил ба бемористонҳо интиқол ёфта, 86 нафарашон то кунун дар бахши муроқибати махсус қарор доранд.

Ҳамчунин, расонаҳо аз мавҷи нави ҳамлаҳои Эрон ба кишварҳои арабӣ гузориш додаанд.

Баҳрайн: расонаҳои ин кишвар муддаи шудаанд, ки сомонаҳои дифои ҳавоии Баҳрайн маввҷи нави мушакҳои Эронро раҳгирӣ кардаанд. Онҳо навиштаанд, ки "пораҳои маҳдуд"-и мушакҳо дар чанд минтақа фуруд омадааст.

Кувайт: Расонаҳои Кувайт ҳам аз раҳгирии "теъдоде аз ҳаракатҳои душманона" аз сӯи падофанди ҳавоии ин кишвар гузориш додаанд. Гуфта мешавад, дар ин "ҳаракатҳо" талафоте сабт нашудааст.

Қатар: Вазорати дифоъи ин кишвар гуфтааст, ки ҳавопаймоҳои ҷангӣ ва сомонаҳои дифоъи ҳавоии он "бомуваффақият" ба ҳавопаймоҳои бесарнишин ва мушакҳое, ки Эрон ба самти фазои ҳавоии Қатар партоб кардааст, муқовимат кардаанд".

Имороти муттаҳидаи арабӣ: Расонаҳо навиштаанд, ки як зан бо фарзандаш пас аз раҳгирии як паҳпод аз сӯи падофанди Имороти муттаҳидаи арабӣ ва бархӯрди он ба бурҷҳои Абу-Забӣ захмӣ шудаанд.

Эрон: "ИРНА" навиштааст, ки Амрико ва Исроил ба Теҳрон 60 ҳамлаи ҳавоӣ анҷом додаанд ва дар пайи ин 57 тан кушта шудааст.

Ҳамчунин, дар чанд соати гузашта расонаҳои Эрон аз чанд ҳамлаи нав дар шаҳрҳои гуногуни он хабар додаанд. Аз ҷумла, наворҳое нашр шуд, ки дар чанд нуқтаи Теҳрон баланд шудани дудро нишон медиҳад.

Расонаҳои Эрон аз кушта шудани Ғуломризо Ризоиён, раиси Созмони иттилооти фармондеҳии интизомии ин кишвар хабар доданд.

Маълумоти то ин замон тасдиқшуда

Алӣ Хоманаӣ, роҳбари олии Эрон ҳамроҳ бо чанд пайвандонаш кушта шудааст. Мақомоти расмии Эрон ин хабарро тасдиқ карданд. Раисҷумҳурони чанде аз кишварҳо ба Масъуд Пизишкиён, раисҷумҳури Эрон таслият изҳор мекунанд. Дар ин робита дар Эрон 40 рӯзи мотам ва як ҳафтаи ғайрикорӣ эълон шудааст.

Дар пайи кушта шудани Хоманаӣ, ҳайати шӯрое, ки то интихоби роҳбари нав давлатро идора мекунад, маълум шуд. Ба ҳайати он нафарони зерин шомил шуданд:

-Масъуд Пизишкиён, раисҷумҳур;

– Ғулом Ҳусейн Муҳсини Эжаӣ;

– Алиризо Аърофӣ, аз фақеҳони Шӯрои нигаҳбони Эрон.

Ҳамчунин, чандин фармондеҳони воломақоми Нерӯҳои мусаллаҳи Эрон кушта шудаанд. Аз ҷумла, дабири Шӯрои олии дифоъ, вазири дифоъ, фармондаи кулли Сипоҳ ва раиси Ситоди кулли артиши Эрон кушта шудаанд.

Хабаргузории ИРНА навишт, ки дар пайи ҳамлаи Исроил ва Амрико ба як мактаб дар шаҳристони Миноби вилояти Ҳурмузгони ин кишвар ба 148 тан кушта шуданд.

Ёдовар мешавем, ки ҷанги нав дар Ховари миёна субҳи дирӯз бо ҳамлаи Амрико ва Исроил ба Эрон оғоз шуд. Дертар артиши Эрон ҳам дар посух ба ин ҳамлаҳо ба Исроил ва пойгоҳҳои Амрико дар кишварҳои арабӣ ҳамла кард.

Раисҷумҳури Амрико ва сарвазири Исроил дар изҳороти худ ошкор иброз доштанд, ки ҳадафи ҷанг сарнагунсозии низоми ҷорӣ дар Эрон аст. Эрон посух дод, ки ба ҳар гуна таҷовуз сазовор ва қотеъ посух хоҳад гуфт.

Ҳоло вазъ печида ва ташвишовар боқӣ мемонад.

Дар Telegram, Facebook ва Instagram бо мо бимонед.

Дар пайи ҳамлаи Амрикову Исроил ба Эрон, чандин сокини осоишта, хонандагони мактаб ва теъдоде аз фармондеҳони Нерӯҳои мусаллаҳи Эрон кушта шуданд. Аз ҷумла, дар рӯзи аввали ҷанг дабири Шӯрои олии дифоъву вазири дифоъ ва фармондеҳи кулли Сипоҳу раиси ситоди кулли артиши Эрон кушта шуданд. Онҳо кӣ буданд ва чӣ корнома доштанд?

Алӣ Шамхонӣ – дабири Шӯрои олии дифоъ

Алӣ Шамхонӣ аз поягузорони Сипоҳи посдорони Инқилоб исломӣ ва дар тӯли ҷанги Эрон ва Ироқ аз фармондеҳони аршади сипоҳ буд. Ӯ дар ибтидои ҷанг фармондеҳии сипоҳ дар Хузистонро бар уҳда дошт.

Хабаргузориҳои Эрон хабари кушта шудан Алӣ Шамхониро бар асари ҳамлаҳои Исроил ва Амрико тасдиқ карданд.

Ҳудуди ҳашт моҳ пеш дар нахустин рӯзи “ҷанги 12-рӯза” сару садоҳое дар бораи кушта шудани ӯ мунташир шуд, вале пас аз чанд рӯз расонаҳои эронӣ хабар доданд, ки ӯ захмӣ шудааст ва аз ҳамлаҳои Исроил ҷони солим ба дар бурдааст.

Шамхонӣ пас аз “ҷанги 12-рӯза”, дабир ва намояндаи Алии Хоманаӣ дар Шӯрои тозатаъсиси олии дифоъ шуд.

Дар тирамоҳи соли гузашта бо ҷанҷоли пахши филми арӯсии духтараш рӯбарӯ шуд ва онро кори исроилиҳо донист ва дар шабакаи “Х” навишт: “Ҳаромзодаҳо, ман ҳанӯз зиндаам”.

Ӯ ҳафтаи гузашта пеш аз шуруи охирин даври музокирот Эрон ва Амрико дар шабака “Х” ба ҳимоят аз Аббос Ароқчӣ навишт: “Агар масъалаи аслии музокирот, манъи сохти силоҳи ҳастаӣ аз сӯи Эрон бошад, ин амр мувофиқ ба фатвои раҳбарӣ ва докторинаи дифои Эрон буда, тавофуқи фавриӣ дар дастрас аст. Ароқчӣ аз ҳимоят ва ихтиёри кофӣ барои ин тавофуқ бархӯрдор аст”.

Дар солҳои ахир Шамхонӣ борҳо ба тавофуқи ҳастаии Эрон ва Ҳасани Рӯҳонӣ, раисҷумҳури пешин, тохта буд ва аз Қонуни роҳбурди Маҷлис барои лағви таҳримҳо ҳимоят карда буд.

Шамхонӣ соли гузашта дар як мусоҳибаи интиқодӣ, Рӯҳониро ба “беамалӣ” дар сиёсати хориҷӣ ва дар муқобили хурӯҷи Амрико аз “Барҷом” муттаҳам кард ва Маҳмуд Аҳмадинажодро поягузори ихтилоф дар кишвар хонд.

Дар корномаи Алӣ Шамхонӣ, чеҳраи низомӣ ва амниятӣ дар Ҷумҳурии Исломии Эрон унвонҳои монанди фармондеҳ, дарёбон, стратегист ва дипломат ба чашм мехӯрд. Ин чеҳраи шинохташуда худашро фарзанди инқилоб медонист ва гуфта буд, “ҳама ҳувиятам аз ин инқилоб аст ва ҳанӯз ҳам худамро сарбози инқилоб медонам”.

Шамхонӣ ба унвони низомии “миёнарав”  шинохта мешуд ва аз камтарин чеҳраҳое буд, ки аз ибтидои инқилоб то кунун дар саҳнаи сиёсӣ, низомӣ ва амниятӣ ҳузур дошт.

Азиз Насирзода, вазири дифоъ

Азиз Насирзода соли 1964 дар Озарбойҷони шарқӣ ба дунё омада, солҳо дар Ҷумҳурии исломии Эрон дар мансабҳои низомӣ хидмат кардааст.

Ӯ моҳи августи соли 2024 вазири дифои Эрон таъйин шуда буд.

Насирзода фаъоляити низомии худро дар солҳои 80-ум шуруъ кардааст. Дар солҳои ҷанги Эрон ва Ироқ халабони Неруҳои ҳавоии Эрон буд ва ҳавопаймои F-14- ро идора мекард.

Баъдтар ӯ ба ҳайси муовини фармондеҳи Неруи ҳавоии артиш, фармондеҳи Неруи ҳавоии артиши Эрон ва то расидан ба мақоми вазири дифоъ, ҳамчун ҷонишин раиси Ситоди кулли неруҳои мусаллаҳ ифои вазифа кардааст.

Муҳаммад Покпур, фармондаи кулли Сипоҳи посдорон 

Ӯ аз мансабдорони баландпоя ва аз ашхоси ба роҳбари олии кишвараш наздик ном бурда мешуд.

Муҳаммад Покпур дар аввалин рӯзи ҷанги дувоздаҳрӯза, дар 13 июни соли 2025, пас аз куштани Ҳусейн Саломӣ, аз ҷониби фармондаи кулли нерӯҳо дараҷаи сарлашкарӣ гирифт ва фармондеҳи кулли Сипоҳи посдорон шуд.

Сарлашкар Муҳаммад Покпур ҳамон рӯз дар номае ба Алӣ Хоманаӣ навишт: “Барои таҳаққуқи ваъдаи имоми азизамон ва қасоси хуни фармондаҳон, донишмандон ва мардуме, ки дар хуни худ ғалтиданд, ба зудӣ дарҳои ҷаҳаннам ба рӯи ин режими кӯдаккуш кушода хоҳад шуд”.

Ӯ дар 8 моҳ ва чанд рӯзе, ки фармондаҳии кулли Сипоҳи посдоронро бар уҳда дошт, ҳамвора бар омодагӣ барои ҷанг, тавсеаи тавони мушакӣ ва таҳдиди мустақими Амрико ва Исроил таъкид мекард.

Муҳаммад Покпур борҳо ҳушдор дод, ки нерӯҳои Сипоҳ “дар баландтарин сатҳи омодагӣ” қарор доранд ва “ангуштамон рӯи моша аст” ва ҳар гуна хатои ҳисобӣ аз ҷониби Вашингтон ё Тел-Авив бо посухи фаврӣ рӯ ба рӯ хоҳад шуд.

Ӯ инчунин таъкид мекард, ки Эрон дар авҷи қудрат қарор дорад ва дар сурати ҳамлаи дубора, посухе “шадидтар ва кӯбандатар” хоҳад дод. Покпур ҳатто ҳушдор дода буд, ки агар таҳдидҳо идома ёбад, Эрон ҷангро “аз ҳамон ҷое, ки мутаваққиф шуд, аз сар хоҳад гирифт”.

Дар суханрониҳо ва паёмҳои расмӣ, ӯ бар тавсеаи фановариҳои низомӣ — аз ҷумла тавони мушакӣ ва истифодаи фановариҳои навини ҷангӣ — таъкид дошт ва ҷанги дувоздаҳрӯзаро “ҷанги фановарӣ” тавсиф мекард, ки дар он Эрон бо маҷмӯае аз қудратҳои ҷаҳонӣ рӯ ба рӯ шудааст.

Муҳаммад Покпур дар мавзеъҳои минтақавӣ низ аз густариши ҳамкории низомӣ бо нерӯҳои ҳамсӯ дар минтақа сухан мегуфт ва таъкид мекард, ки “меҳвари муқовимат” ба мувоҷиҳа бо “душманони минтақа” идома хоҳад дод.

Дар маҷмӯъ, давраи кӯтоҳи фармондаҳии Муҳаммад Покпур бар Сипоҳи посдорон бо адабиёти шадиди ҷангӣ ва таҳдидомез ҳамроҳ буд — адабиёте, ки аз ваъдаи “кушодани дарҳои ҷаҳаннам” дар нахустин рӯзи фармондаҳӣ оғоз шуд ва то охирин моҳҳои ҳузури ӯ дар раъси Сипоҳ, бо таъкиди доимӣ бар омодагӣ барои рӯёрӯии низомӣ идома ёфт.

Абдурраҳим Мусавӣ, раиси Ситоди кулли Нерӯҳои мусаллаҳ

Ӯ соли 1960 дар Қум таваллуд шуда, аз чеҳраҳои собиқадори артиши Ҷумҳурии Исломии Эрон будааст. Раиси Ситоди кулли Нерӯҳои мусаллаҳ таъйин шудани ӯ тағйире дар сохтори фармондеҳии низомии Эрон буд, зеро аввалин бор ин мақом, ки пеш аз ин ҳамеша дар ихтиёри фармондеҳони Сипоҳ буд, ба як фармондеҳи артиши Эрон дода шуд.

Абдурраҳим Мусавӣ соли 1979 ба артиши Эрон пайваст. Ӯ доктори илм дар маъмурияти дифоӣ аз Донишгоҳи олии дифои миллӣ аст. Мусавӣ дар ҷанги Эрон ва Ироқ ҳузури чашмгир дошт.

Пас аз анҷоми ҷанги Эрон ва Ироқ, Мусавӣ дар сохтори артиши Эрон ба суръат боло рафт.

Байни солҳои 2005-2009 раиси Ситоди муштараки артиши Эрон буд ва пас аз он то соли 2016 дар мақоми фармондеҳи умумии артиши Эрон хидмат кард. То соли 2018 ҳамчун ҷонишинии раиси Ситоди кулли Неруҳои мусаллаҳро бар уҳда дошт. Дар он сол бо баланд бардоштани дараҷаи сарлашкарӣ, ба фармондеҳии кулли артиши Эрон таъин шуд ва ҳафт сол дар ин мақом монд.

Абдурраҳим Мусавӣ аз соли 2017 то моҳи июни соли 2025 фармондеҳии кулли артиши Ҷумҳурии Исломии Эронро ба уҳда дошт.

Мусавӣ дар бораи зиндагии шахсии худ гуфтааст, ки падари ӯ коргоҳи ресандагӣ дошт ва ӯ аз шашсолагӣ дар он ҷо кор мекард. Ӯ дар 23 –  солагӣ оиладор шуд ва ду писар дорад.

Ӯ тобистони соли гузашта пас аз кушта шудани Муҳаммад Боқирӣ дар “ҷанги 12-рӯза” раиси Ситоди кулли Нерӯҳои мусаллаҳ таъйин шуда буд.

Ҳоло ба ҷойи ин фармондеҳони аршади Нерӯҳои мусаллаҳи Эрон кӣ таъйин шудааст, ба таври комил маълум нест.

Баъзе расонаҳо менависанд, Аҳмад Воҳидӣ фармондеҳи нави Сипоҳи посдорони инқилоби исломии Эрон таътин шудааст. Мақомоти Эрон расман иттилое надодаанд. Ба курсиҳои дигар киҳо таъин шудаанд, номаълум аст.

Ҷанг Амрикову Исроил дар Эрон идома дорад. Пас аз як рӯзи ҷанг, дар Эрон садҳо сокини осоишта ва мақомдорон кушта шудаанд. Аз ҷумла, субҳи имрӯз мақомоти Эрон тасдиқ карданд, ки Алӣ Хоманаӣ, роҳбари олии кишвар бо ҷамъе аз пайвандонаш кушта шудааст.

Эрон ҳам дар посух ба Изроил ва пойгоҳҳои низомии Амрико дар кишварҳои арабии Ховари миёна зарба мезанад.

Дар Telegram, Facebook ва Instagram бо мо бимонед.

Алӣ Хоманаӣ, роҳбари олии Ҷумҳурии Исломии Эрон дар пайи ҳамлаи Амрикову Исроил ба кишвараш дар дафтари кориаш кушта шуд. Даргузашти ӯро субҳи имрӯз, 1-уми март, мақомдорони Эрон расман тасдиқ карданд. Дар пайи кушта шудани Алии Хоманаӣ дар Эрон 40 рӯзи мотам эълон шудааст.

Хоманаӣ яке аз бонуфузтарин ва дарозмуддаттарин роҳбарони таърихи муосири Шарқи Миёна буд. Ӯ аз як рӯҳонии ҷавони мухолиф корномаашро шурӯъ карда, баъди инқилоб бо паси сар кардани чанд мансаб, аввал раисҷумҳур интихоб ва пасон роҳбари мутлақи Ҷумҳурии Исломӣ баргузида шуд.

Дар тӯли беш аз 35 соли раҳбарӣ, Эронро бо идеологияи сахти зидди Ғарб, зидди Исроил ва зидди либерализм идора кард. Бо шаш раисиҷумҳур кор кард, аммо қудрати ниҳоӣ ҳамеша дар дасти худи ӯ монд. Мо бо истифода аз матолиби расонаҳо зиндагӣ ва муҳимтарин нукоти корномаи ӯро гирд овардем.

Таваллуд ва ташаккули шахсияти ӯ

Алӣ Хоманаӣ рӯзи 17-уми июли соли 1939 дар шаҳри Машҳад, дар шимолу шарқи Эрон, ба дунё омадааст. Падараш Ҷавод Хоманаӣ, рӯҳоние буд, ки дар Наҷаф (Ироқ) ба дунё омада ва солҳо дар Табрез зиндагӣ карда буд, аммо дар ниҳоят дар Машҳад маскан гирифт ва имоми ҷумъаи масҷиди озариҳои он шаҳр шуд. Модараш духтари як рӯҳонии маъруф буд, ки насабаш ба Мирдомод, олими бузурги давраи Сафавия мерасид.

Алӣ дуюмин писари Ҷавод буд. Падараш аз ҳамсари аввалаш се духтар дошт. Номи оилааш аз деҳаи хурде дар Озарбойҷон — Хоманаӣ — гирифта шуда буд.

Вай аз ҷавонӣ ба таҳсилоти динӣ рӯ оварда, дар мактаби ҳавзавии Машҳад ба таҳсил пардохт. Муддати кӯтоҳе ба Наҷаф рафт, баъд ба шаҳри Қуми Эрон баргашт ва дар ҳавзаи илмии он ҷо таҳсилро идома дод.

Дар Қум шогирди чанд рӯҳонии шинохтаи давр шуд, аз ҷумла Оятуллоҳ Буруҷардӣ — марҷаи олии мазҳаби шиа, Оятуллоҳ Рӯҳуллоҳ Хумайнӣ, ки баъдтар раҳбари инқилоби исломӣ шуд, Оятуллоҳ Табатабоӣ – файласуф ва муфассири Қуръон ва Оятуллоҳ Мунтазарӣ – фақеҳи бонуфуз. Пас аз хатми таҳсил дар Қум, ӯ дубора ба Машҳад баргашт ва таҳсилашро дар он ҷо ба поён расонд.

Муборизаи пеш аз инқилоб

Дар солҳои 1960-ум ва 1970-ум, дар замони шоҳи Эрон Муҳаммадризо Паҳлавӣ, Алӣ Хоманаӣ ба мухолифин пайваст. Ӯ дар Машҳад ба нутқ ва суханронии зидди низоми шоҳ пардохт. Дастгоҳи амниятии шоҳ (Совок) ӯро борҳо дастгир кард, чанд маротиба ба зиндон афтод ва як маротиба ба шаҳри дурдасти Эронпур дар Систон табъид шуд.

Бо вуҷуди он ки шогирди Хумайнӣ буд, Алӣ Хоманаӣ дар остонаи инқилоб дар ҳалқаи ёрони наздики ӯ набуд ва гуфта мешавад, ки дар Шӯрои аввалини инқилоб низ ҳузур надошт. Танҳо бо пешниҳоди Муҳаммад Биҳиштӣ ва Акбар Ҳошимии Рафсанҷонӣ ба ин шӯро ворид шуд.

Инқилоби соли 1979 ва аввалин масъулиятҳо

Инқилоби исломии феврали соли 1979 ҳокимиятро аз шоҳ гирифт ва Ҷумҳурии Исломиро бунёд гузошт. Хоманаӣ дар ин давра нахуст муовини вазири дифоъ шуд. Сипас чанд моҳ сарпарасти Сипоҳи Посдорони Инқилоби Исломӣ (СПИИ) гардид, аммо барои иштирок дар интихоботи маҷлис аз ин мансаб канор рафт.

Дар соли 1979, пас аз даргузашти Маҳмуд Толиқонӣ – нахустин имоми ҷумъаи Теҳрон Хумайнӣ, роҳбари олии вақт, Хоманаиро ба ин мақоми бонуфуз таъин кард. Хоманаӣ 46 сол – то рӯзи маргаш ин мақомро дар даст дошт.

Чӣ гуна раисиҷумҳур (1981-1989) шуд?

Дар тобистони соли 1981, Абулҳасан Банисадр – нахустин раисиҷумҳури Эрон аз мақомаш бозхонд шуд. Хоманаӣ аз мунтақидони сарсахти ӯ буд ва дар маҷлис зидди ӯ суханронӣ мекард.

Ҳамон сол, дар рӯзи 28-уми июни 1981, таркиши бузурге дар дафтари Ҳизби ҷумҳурии исломӣ рӯй дод ва шумори зиёде аз роҳбарони баланди Ҷумҳурии Исломӣ кушта шуданд. Хоманаӣ аз он таркиш ҷон ба дар бурд, чун рӯзи пеш – рӯзи 27 июн дар масҷиди Абузар таркиши бомбе ӯро ба шиддат маҷрӯҳ карда буд: дасти росташ барои ҳамеша аз кор афтод ва ӯ рӯзи 28-ум дар беморхона буд, на дар дафтари ҳизб. Ин ҳодиса ногоҳ ӯро аз марг наҷот дод.

Баъд аз куштани раисиҷумҳур Раҷоӣ ва нахуствазир Боҳунар дар таркиши августи 1981, Хумайнӣ, роҳбари инқилоби исломӣ, Хоманаиро барои интихоботи раёсатиҷумҳурӣ тасдиқ кард. Хоманаӣ бо раъйи баланд сеюмин раисиҷумҳури Эрон ва нахустин рӯҳоние шуд, ки ин мақомро мегирифт. Дар соли 1985 бори дуюм ба ин мансаб интихоб шуд.

Давраи раёсатиҷумҳурӣ ва ихтилоф бо нахуствазир

Нахуствазири ӯ дар тамоми ин ҳашт сол Мирҳусейн Мусавӣ буд. Ихтилофи байни Хоманаӣ ва Мусавӣ доимӣ ва ҷиддӣ буд – аз сиёсати иқтисодӣ гирифта то усули идоракунии кишвар.

Мусавӣ борҳо истеъфо дод, аммо ҳар маротиба Хумайнӣ ё худи Хоманаӣ онро рад мекард. Хоманаӣ мехост нахуствазирро иваз кунад, аммо Хумайнӣ Мусавиро дастгирӣ мекард. Ин ихтилоф ҳатто ба ҳакамияти мустақими Хумайнӣ кашида шуд.

Дар ин солҳо, Эрон дар ҷанги хунин бо Ироқ (1980-1988) буд. Саддом Ҳусейн дар сентябри 1980 ба Эрон ҳуҷум кард. Ҷанг 8 сол давом кард ва зиёда аз ним миллион нафар кушта шуданд. Дар соли 1988 оташбас шуд.

Чӣ тавр раҳбари олии Эрон шуд (1989 то охир)

Дар апрели соли 1989, Хумайнӣ ногаҳон Оятуллоҳ Ҳусайналӣ Мунтазарӣ – қоимуқоми расмии раҳбариро аз ин мақом барканор кард. Мунтазарӣ аз сиёсати эъдоми гурӯҳии зиндониён сиёсӣ дар соли 1988 интиқод карда буд. Чанд ҳафта баъд, рӯзи 3-юми июни соли 1989, Хумайнӣ даргузашт. Эрон бидуни ҷонишини омода монд.

Маҷлиси хабрагон (соҳибтаҷрибаҳо), ки масъулияти таъйин, аз кор гирифтан ё назорати роҳбарияти кишварро ба зимма дорад, дар ҳамон шаб ва рӯзи баъд ҷаласа гузошт. Дар ҷаласаи охир Акбар Ҳошимии Рафсанҷонӣ гуфт, ки аз фарзанди Хумайнӣ шунидааст, падараш Алӣ Хоманаиро барои раҳбарӣ пас аз худ дар назар дошт. Ин сухан асар кард. Аз 74 намояндаи хабрагон 68 тан бархостанд ва ба Хоманаӣ раъй доданд.

Мушкиле вуҷуд дошт: қонуни асосӣ барои раҳбар мартабаи марҷаи тақлидро шарт мегузошт ва Хоманаӣ ба ин мартаба расида набуд. Ин мартаба ба олиме дода мешуд, ки аз улуми дин комилан огоҳ буд ва дигар мусулмонон метавонистанд дар масоили шаръӣ ба ӯ тақлид кунанд. Аммо дар тағйироти моҳи августи ҳамон сол ин шарт аз қонуни асосӣ хориҷ ва Хоманаӣ раҳбари доимии Ҷумҳурии Исломӣ эълон шуд.

Нигоҳдории қудрат ва саркӯби мухолифон

Пас аз ба раҳбарӣ расидан, Хоманаӣ мухолифони дохилии низомро ба канор гузошт. Шӯрои олии қазоиро бо як рӯҳонии наздикаш – Муҳаммад Яздӣ иваз кард. Дар интихоботи давраи дуюми Маҷлиси хабрагон (соли 1990), Шӯрои нигаҳбон салоҳияти аксар номзадони ҷиноҳи чапро рад кард ва бад-ин тартиб маҷлиси хабрагон пурра дар дасти тарафдорони Хоманаӣ монд.

Мартабаи марҷаиятро ҳам тадриҷан барои худ таъмин кард. Дар аввал аксар марҷаъҳои динӣ ӯро танҳо ба ҳайси “раҳбари сиёсӣ” мешинохтанд, на марҷаи тақлиди динӣ (Оятуллоҳ). Аммо бо гузашти вақт, бо ёрии рӯҳониёни вафодораш дар ҳавза, мартабаи марҷаияти ӯ дар дохили Эрон ба расмият шинохта шуд.

Раисиҷумҳурони давраи раҳбарии Хоманаӣ

Акбар Ҳошимии Рафсанҷонӣ (1989–1997): Рафсанҷонӣ дӯсти қадимии Хоманаӣ ва яке аз кунунгузорони асосии Ҷумҳурии Исломӣ буд. Давраи ӯ замони "бозсозии иқтисодӣ" буд – хусусисозӣ, кушодани бозор ва барқарор кардани хаҷми иқтисод пас аз ҷанг. Аммо фасод ҳам густаш ёфт. Дар ин давра, дар хориҷ мухолифони Эрон кушта мешуданд (дар Олмон, Фаронса ва Туркия). Машҳуртарини онҳо куштани роҳбарони курди Эрон дар тарабхонаи Микконос дар Берлини Олмон (соли 1992) буд. Баъдтар додгоҳи Олмон гуфт, ки ин амалиёт бо дастури мақомоти олии Эрон анҷом гирифта. Ҳарчанд Эрон расман ҳеҷ гоҳ инро эътироф накардааст.

Муҳаммад Хотамӣ (1997–2005): Хотамӣ бо шиори “ислоҳот” ва “мутолааи тамаддунҳо” ва бо раъйи ҳайратовари мардум пирӯзи интихобот шуд. Дар оғоз ба матбуот, ҳизбҳои сиёсӣ ва фаъолони ҷомеаи маданӣ озодии бештар дод, то ҳарфашонро гӯянд, вале дертар “дасту пой”-и раисҷумҳур кӯтоҳ шуд ва аз ҷониби ниҳодҳои зери назорати Хоманаӣ – Шӯрои нигаҳбон, қохи Хоманаӣ ва дастгоҳи амниятӣ – рӯзномаҳои ислоҳотхоҳ баста ва фаъолони ҷомеа зиндонӣ шуданд. Хотамӣ дар солҳои охири давраи раёсаташ тақрибан дасту пояш баста буд.

Маҳмуд Аҳмадинажод (2005–2013): Аҳмадинажод раисҷуҳури “дилдарёб” ва пойбанд ба принсипҳои инқилоб шинохта мешуд. Давраи ӯ давраи авҷи мухолифат бо Ғарб, созиши барномаи ядроӣ ва суханони тезу тунди зидди Исроил буд. Баъди интихоботи баҳсноки июни 2009, ки дар он мухолифон гуфтанд натиҷа тақаллубӣ буд, Ҷунбиши сабз рӯйи кор омад. Миллионҳо эронӣ ба кӯча баромаданд. Хоманаӣ шахсан дар намози ҷумъа бо суханони тунд аз Аҳмадинажод дифоъ кард ва эътирозот бо куштор ва зиндонӣ кардани мухолифон хомӯш шуд.

Ҳасан Рӯҳонӣ (2013–2021): Рӯҳонӣ дипломат ва миёнарав буд. Дар давраи ӯ муҳимтарин дастоварди дипломатии Эрон – Созишномаи ядроии JCPOA (соли 2015) ба имзо расид. Тибқи ин созишнома Эрон ғанисозии уранро маҳдуд мекард ва дар ивазаш таҳримҳои байналмилалӣ рафъ мешуданд. Аммо дар моҳи майи соли 2018 Доналд Трамп Амрикоро аз ин созишнома берун кашид ва таҳримҳои сахттарро барқарор кард. Иқтисоди Эрон ба шиддат осеб дид, арзи миллӣ суқут кард. Дар январи соли 2020, дар ҳамлаи тайёраи амрикоӣ дар Ироқ, генерал Қосим Сулаймонӣ – сарвари Сипоҳи Қудс ва яке аз бонуфузтарин шахсиятҳои Эрон кушта шуд. Хоманаӣ ин амалро “террори давлатӣ” хонд.

Иброҳим Раисӣ (2021–2024): Раисӣ додрас ва вафодори Хоманаӣ буд. Дар моҳи сентябри соли 2022, духтари ҷавоне ба номи Маҳсо Аминӣ аз ҷониби гашти иршод ба хотири нопӯшидани ҳиҷоб дастгир шуд ва ҳангоми боздошт ҷон бохт. Эрон ба оташ кашида шуд. Шиори “Зан, зиндагӣ, озодӣ” ба саросари кишвар паҳн шуд. Эътирозот моҳҳо давом кард ва ба иттилои расонаҳо садҳо тан куштаву ҳазорон кас зиндонӣ шуданд.

Дар моҳи майи соли 2024, Раисӣ дар кӯҳҳои Озарбойҷони Шарқии Эрон ба таври мармуз ба ҳалокат расид Тибқи мулоҳизоти расмӣ, ин ҳодиса тасодуфан буд. Баъд аз марги Раисӣ интихобот баргузор шуд.

Масъуд Пизишкиён (2024 то лаҳзаи марги Хоманаӣ): Пизишкиён – табиб ва намояндаи маҷлис аз Табрез дар интихоботи июли соли 2024 бо шиори миёнарав ва дарвозаи дипломатӣ бо Ғарб дар интихоботи раиёсатҷумҳурӣ пирӯз шуд. Аммо дар замони роҳбарии ӯ ҳам дар Эрон эътирозоти оммавӣ ба миён омад ва он то кунун идома дорад.

Дар ҳамин ҳол, бо вуҷуди интихоби раисҷумҳурон аз сӯйи мардум, Хоманаӣ қудрати ниҳоии давлатиро дар дасти худ нигоҳ медошт ва ҳокими мутлақи Эрон буд.

Мухолифат бо Амрико

Мухолифат бо Амрико дар корномаи Хоманаӣ басо барҷаста аст, зеро ӯ қариб ним аср бо ИМА ва ҳамзамон бо аксар мамолики ғарбӣ мухолифати ҷиддӣ ва оштинопазир дошт.

Аслан, ба қавли таҳлилгарон, мухолифати Хоманаӣ бо Амрико решаи идеологӣ ва таърихӣ дошт. Аз назари ӯ, Амрико кишваре буд, ки дар соли 1953 Мусаддиқро, ки бо инқилоб мехост шоҳро сарнагун созад, шикаст дода, Паҳлавиро дар садри қудрат нигоҳ дошта буд. Ӯ ҳамеша дар суханрониҳояш Амрикоро “Шайтони бузург” меномид.

Дар давраи раҳбарии ӯ, чанд лаҳзаи буҳронӣ буд: ҳангоме ки Амрико ба Ироқ ҳуҷум кард (соли 2003), Эрон тавонист нуфузашро дар он кишвар густаш диҳад. Барномаи ядроии Эрон аз солҳои 2000-ум ба манбаи асосии кашмакаши байни Теҳрон ва Вашингтон табдил шуд. Пас аз JCPOA ва хуруҷи Трамп аз он, Эрон ғанисозии уранро то 60% ва баъдтар то 84% баланд бурд, яъне дар остонаи сохти силоҳи ҳастаӣ буд.

Алӣ Хоманаӣ ва дигар мансабдорони давраи ӯ ҳамвора мегуфтанд, ки барномаи ҳастаиашон сулҳомез аст ва барои исботи он борҳо ба мизи музокирот нишастанд. Аммо дар умум Алӣ Хоманаӣ ҳеҷ гоҳ шахсан бо мансабдорон ё намояндагони Амрико гуфтушунид накард. Хоманаӣ барои музокирот аксар вақт вазири умуми хориҷаашро равон мекард, вале худаш бар ин бовар буд, ки Амрико сулҳҷӯ нест. Ӯ ҳатто бо раисҷумҳури кишвари мухолифаш шахсан боре ҳам гуфтугӯ накард ва ҷониби дигарро “шоистаи мулоқот” намедонист. Доналд Трамп ҳам дар як мусоҳибаашро ин нуктаро зикр карда буд.

Рӯёрӯӣ бо Исроил ва ҳаводиси солҳои охир

Хоманаӣ Исроилро давлати ношаръӣ меномид ва мехост, ки тавассути гурӯҳҳои таҳти нуфузаш – Ҳизбуллоҳи Лубнон, Ҳамос дар Ғазза ва гурӯҳҳои вобаста дар Ироқ ва Яман – фишори доимӣ ба Исроил ворид кунад.

Пас аз ҳуҷуми Ҳамос ба Исроил дар рӯзи 7-уми октябри соли 2023 ва ҷанги баъдии Ғазза, кашмакаш шиддат гирифт. Исроил роҳбарони Ҳамосро як ба як ҳадаф қарор дод, ҳамлаҳои зиёде ба Лубнон зад ва Ҳизбуллоҳро ба шиддат заиф кард.

Дар апрели соли 2024, Исроил консулхонаи Эронро дар Димишқ зарба зад ва чанд афсари баланди Сипоҳи посдорон кушта шуданд. Эрон дар посух аввалин ҳамлаи мустақими мушакиро ба Исроил анҷом дод. Исроил боз ҷавоб гуфт.

Тобистони соли 2025 ҳам Исроил ба хоки Эрон ҳамлаи таҷовузкорона анҷом дод ва чанд тан олимони соҳаи ҳастаӣ ва мақомдорони баландпояи ин кишварро мавриди ҳадаф қарор дод. Эрон дар посух ба Исроил борҳо мушак зад, ки пойтахти он – Телалив ҳам хисороти ҷиддӣ бардошт. Ин даргирӣ 12 рӯз идома кард.

Дар ҳамлаи муштараки Амрикову Исроил дар охири моҳи феврали имсол дафтари кории роҳбари олии Эрон мавриди ҳадаф қарор дода шуд. Дар натиҷа Алии Хоманаӣ ба ҳалокат расид. Ӯ 86 сол дошт ва 37 сол роҳбари олии Эрон буд.

Ғайр аз ӯ, дар пайи ин ҳамла, боз як духтар, набера ва домодаш, инчунин, Алии Шамхонӣ, дабири Шӯрои дифоъ ва Муҳаммад Покпур, фармондеҳи кулли Сипоҳи Посдорони Эрон ва чанде дигар аз мансабдорони радаи аввали ин кишвар кушта шудаанд.

Баъди куштори Алии Хоманаӣ, кӣ ҷойгузини ӯ мешавад?

Масъуд Пизишкиён, раисҷумҳури Эрон, Муҳсини Эжаӣ, раиси Қувваи қазоия (Додгоҳи олӣ) ва яке аз фақеҳони Шӯрои нигаҳбони Эрон идораи давраии интиқолии ҳукумати Эронро пас аз куштори Алии Хоманаӣ бар ӯҳда хоҳанд дошт.

Дар ин бора хабаргузории давлатии Эрон – “ИРНА” бо такя ба Муҳаммад Мухбир, узви Маҷмаи ташхиси маслиҳати низом (аз ниҳодҳои аслии Эрон аст, ки муҳимтарин масъулияти он ҳалли ихтилоф миёни Маҷлиси Шӯрои Исломӣ ва Шӯрои нигаҳбон аст) хабар додааст.

Ба навиштаи манбаъ, дар асл (модда)-и 111-и Қонуни асосии ин кишвар омадааст, ки “дар сурати фавт ё канорагирӣ ё азл (аз вазифа гирифтан)-и раҳбар, Маҷлиси хабрагон (масъулияти таъин, аз кор гирифтан ва назорат бар раҳбари Эронро бар ӯҳда дорад) муваззафанд дар зудтарин вақт, раҳбари навро таъин ва муаррифӣ кунанд”.

Тибқи ин модда, то муаррифии раҳбар, “шӯрое мураккаб аз раиси ҷумҳур, раиси Қувваи қазоия ва яке аз фақеҳони Шӯрои нигаҳбон ба интихоби Маҷмаи ташхиси маслиҳати низом, ҳамаи вазифаҳои раҳбариро ба таври муваққат ба ӯҳда мегирад”.

Ба гуфтаи манбаъ, “агар дар ин давра яке аз онҳо бо ягон сабаб натавонад вазифаи худро иҷро кунад, фарди дигаре ба интихоби Маҷмаъ, бо ҳифзи аксарияти  фақеҳон, дар Шӯро ба ҷои ӯ мансуб мешавад”.

Акнун Эрон ва ҷаҳон интизор аст, ки ба ҷойи Хоманаӣ кӣ интихоб мешавад ва нигоҳи ӯ ба масоили имрӯзи Эрон ва робита бо кишварҳои ҷаҳон чӣ гуна хоҳад буд.

Дар Telegram, Facebook ва Instagram бо мо бимонед.